Кіріспе

Теслин Тлингит Кеңесі (TTC) – Канаданың орталық Юкон аймағындағы Теслин қаласында, Юкон штатында Аляска тас жолы мен Теслин көлінің жанында орналасқан бірінші ұлт өкілдігінің үкіметі. Теслин Тлингиттері немесе Дэйслин Ḵwáan («Үлкен сіңір тайпасы») бастапқыда тлингит тілінде сөйлескен. Британдық Колумбиядағы Таку өзені Тлингиттерінің Атлин көлі маңындағы Таку өзені Тлингиттері немесе Áa Tlein Ḵwáan («Үлкен көл тайпасы»), сондай-ақ Каркросс Тагиш бірінші ұлты немесе natasaaheeni бірге Ішкі Тлингиттерді құрайды. Теслин Тлингит Кеңесі 1992 жылы жер дауы туралы келісімге қол қойған алғашқы төрт Юконның бірінші халықтарының бірі болды.

Кландық басқару

Теслин тлингит кеңесінің (ТТК) құрылымы дәстүрлі Теслин тлингит рулық мәдениетін заманауи ұйымдастыру және басқару принциптерімен үйлестіреді. ТТК үкіметтік құрылымының негізгі бөлігі – бес Теслин тлингит руының өкілдігі: Куххиттан, Ишкитан, Яниеди, Дешитан және Дакхлаеди. Әр рудан бір өкіл Атқарушы кеңесіне кіреді, ал әр ру тағайындаған бес өкіл 25 мүшелі Бас кеңесті құрайды. ТТК Конституциясына сәйкес, ру мүшелігі мен ұйымы рудың дәстүрге айналған және сақталған әдет-ғұрыптарымен анықталады және басқа рулар тарапынан мойындалады. Әр рудың жетекшісі мен ақсақалдары болады, олар рудың өзінде мойындалған.

Атқарушы кеңес

Тоғыз мүшелі Атқарушы кеңес бас атқарушы директор, Бас директордың орынбасары, Жастар кеңесшісі, бес кланның әрқайсынан бір өкіл және Ақсақалдар кеңесі тағайындаған бір ақсақалдан тұрады. Атқарушы ақсақалдан басқа, Атқарушы кеңестің барлық мүшелерін Бас кеңес төрт жылдық мерзімге тағайындайды. Атқарушы кеңес жыл бойы тұрақты түрде отырыстар өткізеді, Бас кеңес бекіткен заңдар мен саясатты қадағалайды, сондай-ақ Бас кеңес жүктеген басқа да өкілеттіктерді іске асырады. Теслин Тлингит Кеңесінің (ТТК) Атқарушы кеңесі заң шығарушы (Бас кеңес) және әкімшілік (Басқарушы кеңес және департаменттер) тармақтары арасындағы байланысты қамтамасыз етеді. Бас атқарушы директор, басқа Атқарушы кеңесшілермен бірлесіп, ТТК-ның саяси бағытына жауапты.

Бас кеңес

Бас кеңес – Теслин Тлингит Кеңесінің (ТТК) 25 мүшеден тұратын заң шығарушы органы. Кюххиттан, Ишкатан, Яньеди, Дешитан және Дахлаведи кландарының әрқайсынан бес өкіл сайланады және олар өз кландары тарапынан төрт жылдық мерзімге тағайындалады. Бас кеңес – Теслин Тлингит азаматтарының атынан және олар үшін әрекет ететін, сондай-ақ барлық ТТК басқару органдары есеп беретін және бағыт алатын мемлекеттік орган. Іс жүзінде Бас кеңес – мүшелері талқылау, пікірталас және қарастыру үшін үкіметтік мәселелерді көтеретін, әдетте консенсус негізінде заңдар қабылдайтын платформа. Бұл ТТК-ның жоғары саяси шешім қабылдау органы болып табылады, заң шығару және қабылдау, Конституцияға өзгерістер енгізу, жылдық бюджетті бекіту және Атқарушы кеңеске клан өкілдерін тағайындау өкілеттігіне ие. Бас кеңес жылдық бюджетті мақұлдау үшін наурыз айында екі рет, жаз айында Жылдық бас жиналыс үшін және қараша айында жиналады. Қажет болған жағдайда, нақты мәселелерді қарастыру үшін қосымша отырыстар ұйымдастырылады. Атқарушы кеңес Бас кеңес отырыстарына қатысады, ал басқару кеңесі әдетте талқыланатын мәселелер бойынша ақпарат беру үшін қатысады. Отырыстар азаматтар мен қоғам мүшелеріне ашық.

Ақсақалдар кеңесі

Ақсақалдар кеңесі Теслин Тлингит Конституциясының (15.1-бөлімде) айқындалғандай, 55 жасқа толған барлық Теслин Тлингит ақсақалдарынан құралған. Ақсақалдар кеңесіне мүшелік өмір бойы сақталады.

Ақсақалдар кеңесі Теслин Тлингит Кеңесінің (ТТК) барлық басқа да басқару органдарына кеңес береді және бағыт-бағдар көрсетеді, сондай-ақ Теслин Тлингит мұрасын, мәдениетін, тілін және басқа да дәстүрлерін сақтауға, дамытуға және ұрпақтан-ұрпаққа жеткізуге жауапты.

Бас атқарушы директор

Khixhi ka Yelth (Карл Сидни) Теслин, Юкон аймағында дүниеге келіп өсті. Ол Кукхиттан (Қарға баласы) руының мүшесі, Теслин Тлингит тайпасының бес руының бірі. Әжесі Ес кетч (Олив Сидни) оны дәстүрлі қағидалармен тәрбиеледі, ал ол кішкентай кезінен-ақ жерден күнкөріс табудың жолдарын үйренді. ТТК-нің Өзін-өзі басқару келісімі ратификацияланғаннан кейін (Канаданың барлық аймақтарындағы алғашқылардың бірі), Карл өз руын жаңадан құрылған ТТК үкіметінде Кукхиттан атқарушы кеңесшісі ретінде таныстыруын жалғастырды. Карл атқарушы кеңесте барлығы 10 жыл қызмет етті, оның ішінде 7 жылын ТТК Басшысының орынбасары болып өткізді. Теслин Тлингит тайпасының дәстүрлі жерінде, Брукс Брукте өткен ТТК-нің 2012 жылғы жылдық бас жиналысында Карл ТТК Бас кеңесінің шешімімен 2012–2016 жылдарға ТТК Басшысы болып тағайындалды.

Өзін-өзі басқару

1993 жылы қол қойылған ТТК-нің Өзін-Өзі Басқару Келісімі ТТК-ға Канада және Юконмен үкіметтік қарым-қатынастарын жеңілдету үшін заңдық және саяси негіз құруға мүмкіндік береді. Осы мақсатта келісімде ТТК заң шығару өкілеттігін иеленетін мәселелердің толық тізімі көрсетілген, және ТТК осы салаларда өз заңдарын қабылдауға құқылы: Өзінің орналасқан жерлерін пайдалану, басқару және тиімді басқару, сондай-ақ осы жерлерде тұратын адамдар. ТТК ісін басқару, ұйымдастыру және ішкі басқару, ТТК Соңғы Келісім бойынша көзделген құқықтар мен пайдалар. ТТК-ның заңнамалық өкілеттігі Юконда қай жерде тұрса да, барлық ТТК азаматтарына қолданылады. Өзін-Өзі Басқару Келісімі ТТК-ның бұрын Канада немесе Юкон үкіметтері басқарған салаларда жауапкершілікті арттыруын білдіреді. Келісімге сәйкес, ТТК Канаданың Қаржы және Бағдарламалар бойынша қызметтерді беру туралы келісімдер арқылы қаржыландыратын бағдарламалар мен қызметтерді жобалау, басқару және ұсыну бойынша жауапкершілікті беру туралы келіссөздер жүргізуге құқылы.

Теслин тлингиттер мұрасы

Теслин тлингиттері – 18-шы ғасырдың басында Алясканың оңтүстік-шығыс жағалауынан Юконның ішкі жазықтарына саяхат жасаған ішкі тлингиттер. 1942 жылы Аляска тас жолы салынып, тұрақты елді мекендер құрылғанға дейін Теслин тлингиттері балық аулау, аң аулау және жинау арқылы жартылай көшпелі тіршілік етті. Аң аулау мен жинау Теслин тлингиттерінің мәдениетінде маңызды рөл атқарады, және бүгінде ақсақалдар дәстүрлі білімді тлингит жастарына жинау лагерьлерінде үйретеді.

Азаматтық

Теслин Тлингит Кеңесінің (ТТК) азаматтығы қандық байланыс және дәстүрлі салты негізінде құрылады, ол Федералды үкіметтің «Статус» анықтамасына сәйкес келмейді. Қазіргі таңда шамамен 800 азамат бар, олардың 300-і Теслин ауылында, 300-і Уайтхорсте, ал 200-і Солтүстік Американың басқа аймақтарында тұрады.

Тлингит тілі

Тлингит тілі Аляска жағалауындағы жойылып кеткен еяк тілімен қашықтағы туыс. Бүгінде Тлингит тілі Юконның Теслин және Каркросс қауымдастықтарында, Британ Колумбиясының Атлин аймағында, сондай-ақ Якутаттан Кетчиканға дейінгі Алясканың жағалау бойындағы елді мекендерде қолданылады. Тілдің географиялық кеңістігін ескере отырып, диалектілік айырмашылықтар салыстырмалы түрде аз, және барлық тіл білушілер бір-бірін түсіне алады. Мұра департаменті арқылы ТТК Тлингит тілі мен мәдениетіне қатысты бағдарламаларды ұсынады, олар Теслин Тлингит жастарын тіл үйренуге ынталандырады, озық білім алушылар үшін тәлімгерлік жүйені құрады және дәстүрлі ортада Тлингит тіліндегі біліктілікті бөлісуге мүмкіндік жасайды.

Ха Кус Тея мерекесі

Жыл сайын, тақ жылдары жазда, Ха Кус Тейя мерекесі Теслин Тлингит мұралық орталығында Ішкі Тлингит ұлттары, Теслин Тлингит Кеңесі, Каркросс/Тагиш Бірінші Ұлысы және Таку өзені Тлингит Бірінші Ұлысы тарапынан ұйымдастырылады. Джуно, Ангуон, Ситка және басқа да жерлердегі Тлингит ұлттарының өкілдері осы мерекеге қатысу үшін Теслинге сапар шегеді, ол Ішкі және Жағалау Тлингит халықтарын қайта байланыстырады. Ха Кус Тейя – «Біздің жолымыз» – Теслин Тлингиттерін анықтайтын нәрсе. Бұл біз кім екеніміздің ұжымдық және ортақ түсінігі: біліміміз, тіліміз, өнеріміз, тарихымыз және қоршаған ортамен байланысымыз. Теслин Тлингит мәдениеті жағалаудан ішкі аймаққа қозғалыс тарихы арқылы қалыптасқан. Алясканың оңтүстік-шығысындағы жағалау Тлингит мәдениеті үш жүз жыл бұрын ішке әкелінді. Ішкі Тлингиттер көршілері атапаскандармен біріккенімен, Тлингит дәстүрлері, мәдениеті және әлеуметтік үлгілері күшті болып қалды және бүгінге дейін сақталған. Бүгін Ішкі және Жағалау Тлингит халықтары Ха Кус Тейя мерекесі арқылы Тлингит мәдениетін бірге атап өтеді.