Кіріспе

Тас ыдыс тағамдарды ұнтақтау үшін техолотпен қолданылады. Молкахете (molkaˈxete; мексикалық испан тілі, науатль тілінен molcaxitl) және техолот (науатль тілінен texolotl) – тастан жасалған құралдар, түрлі тағамдық өнімдерді ұнтақтауға арналған, Оңтүстік Американың батан құралына ұқсас, миномет пен илемнің дәстүрлі мексикалық нұсқасы.

Сипаттама

Молькаджетті Мезоамериканың ежелгі мәдениеттері, оның ішінде ацтектер мен майялар бірнеше мың жылдар бойы қолданған. Дәстүрлі түрде бір тас блоктан – көпіршікті базальттан қашалған молькаджеттер көбінесе дөңгелек пішіндес және үш қысқа аяққа тіреледі. Олардың сыртқы жиегінде әдетте жануардың бас бейнесі салынған, сондықтан молькаджет қысқа, жуан денелі, үш аяқты жануар сияқты көрінеді. Осындай әшекей үшін ең көп қолданылатыны – шошқа басы. Мезоамерика тарихында молькаджеттің үстіне қақпақ жабылып, осы жиынтық жоғары мәртебелі адамдарды жерлеу үшін пайдаланылған деп есептеледі. Сонымен қатар, бұл кезеңде молькаджеттер әртүрлі түстермен және өрнектермен безендірілген, ал қызыл түсті керамикалық бұйымдар молькаджеттің ең көп кездесетін ерекшелігі саналған. Осыған сәйкес қолмен ұсталатын ұнтақтау құралы – техолот (мексикалық испан тілінен, науатль тіліндегі тексолотл сөзінен) да осы базальттан жасалған.

Пайдалану және күтім

Молькаджеттер дәмдеуіштерді ұсақтау және ұнтақтау үшін, сондай-ақ сальса мен гуакамоле дайындау үшін қолданылады. Базальт тастың кедір-бұдыр беті тамаша ұнтақтау бетін жасайды, ол уақыт өте келе өзін-өзі сақтайды, себебі базальттағы ұсақ көпіршіктер ұнтақталып, текстуралы бетті жаңартады. Жаңа базальт молькаджетті қолдануға кіріспес бұрын "жарып алу" қажет, өйткені алғаш рет қолданғанда базальттың ұсақ түйіршіктері бетінен түсіп, дайындалған тағамға жағымсыз құмды текстура береді. Бастапқы "дайындаудың" ең оңай жолы – молькаджетте пісірілмеген ақ күрішті аз-аздан ұнтақтау. Ақ күріш ұнында базальт түйіршіктері көрінмей қалғанда, молькаджет пайдалануға дайын. Молькаджеттің бетінде күріш ұнының қалдығы қалуы мүмкін, бірақ бұл ешқандай мәселе тудырмайды. Көзеңді базальтты толықтай тазалау мен дезинфекциялау мүмкін болмағандықтан, молькаджеттер дәмдерді бір тағамнан екіншісіне жеткізіп, "дәміне тою" процесінен өтеді (құйма темір ыдыстар сияқты). Молькаджеттерде дайындалған сальса мен гуакамоле ерекше текстураға ие, ал кейбіреулері блендерде дайындалғандардан дәм талғамдағы айырмашылықты сезінеді. Молькаджетті пісіру құралы ретінде де қолдануға болады, оны ашық отта немесе ыстық көмірде қыздырып, ішіндегі тағамды ысытуға болады. Шын молькаджеттер базальттан жасалса, ал кейде олардың имитациялары бетон және жанартау тастарының қоспасынан жасалады. Молькаджеттер мейрамханалар мен үйлерде тағам беруге де қолданылады. Рецепттерде әдетте тағам қайнатылмайды немесе басқаша пісірілмейді, бірақ молькаджеттің жоғары жылу сыйымдылығының арқасында ол ұзақ уақыт бойы ыстық болып қалады, сондықтан тағамды бергеннен кейін жарты сағаттан соң да қайнап тұруы мүмкін.