Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бантай Чхмар () - Камбоджаның солтүстік-батысындағы Бантай-Мянчи провинциясының Тхма-Пук ауданындағы коммуна (хум). Ол провинциялық астана Сисофоннан 63 км солтүстікке және Тай шекарасынан 20 км шығысқа қарай орналасқан. Бантай Чхмар коммунасында 14 ауыл бар. Бантай Чхмардың орасан зор ғибадатханасы, оның спутниктік ғибадатханалары мен су қоймасы (барай) Камбоджаның Ангкор кезеңіндегі ең маңызды және аз түсінілген археологиялық кешендердің бірі болып табылады.
Banteay Chhmar ( , ) is a commune (khum) in Thma Puok District in Banteay Meanchey province in northwest Cambodia. It is located 63 km north of provincial capital Sisophon and about 20 km east of the Thai border. The commune of Banteay Chhmar contains 14 villages. The massive temple of Banteay Chhmar, along with its satellite shrines and reservoir (baray), comprises one of the most important and least understood archaeological complexes from Cambodia's Angkor period.
Тарих
Ангкор Том сияқты Бантай Чхмар ғибадатханасы да XII ғасырдың аяғында немесе XIII ғасырдың басында VII Джаяварманның тұсында салынған. Ғибадатхананың бір киелі үйінде Сриндракумараджапутраның (тақ мұрагердің) бейнесі болған, ол VII Джаяварманның баласы, ол одан бұрын қайтыс болған. Ғибадатхананың есіктерінде Ясоварман І-нің Чампаға қарсы сәтсіз шабуылы жазылған. Бұл жерде табылған (K.227) ескі кхмер жазуы, қазір Пномпеньдегі Ұлттық мұражайда орналасқан. Онда ханзада Сриндракумара екі рет төрт жауынгер жолдасы арқылы қорғалғандығы туралы айтылады. Олардың төрт мүсіні, бірінде ханзаданың бейнесі орталық шіркеуде орналастырылды.
Like Angkor Thom, the temple of Banteay Chhmar was constructed during the reign of Jayavarman VII in the late 12th or early 13th century. One of the temple's shrines once held an image of Srindrakumararajaputra (the crown prince), a son of Jayavarman VII who died before him. The temple doors record Yasovarman I's failed invasion of Champa. The long Old Khmer inscription found at the site (K.227), and now on display in the National Museum, Phnom Penh, relates how Prince Srindrakumara was protected on two occasions by four companions in arms, once against Rahu, and once on a military campaign against Champa. Their four statues, with one of the prince, was placed in the central chapel.
Сайт
Бұл кешен Ангкор Том мен VII Джаяварманға тиесілі басқа құрылымдарға ұқсайды. Бұл Ангкордан тыс екі ғимараттың бірі, мұнаралардың беттері табышмак. Оның үстіне, оның сыртқы галереясы әскери қимылдар мен күнделікті өмір көріністерін бейнелейтін барельефтермен оюланған, олар Байондағы танымал суреттерге өте ұқсас. Кешен шығысқа қарай бағытталған, мұнда кептірілген барай бар (шамамен 1,6 х 0,8 км), оның ортасында жасанды аралда (мебон) ғибадатхана бар. Әдеттегідей үш қоршау бар. Сыртқы бөлігі едәуір қираған, көлемі 1,9x1,7 км, қоршауында ор бар. Ортаңғы қоршау, сонымен қатар ормен қамтамасыз етілген, 850 х 800 м. Онда негізгі ғибадатхана бар, оны 250 х 200 м рельефті галерея қоршап, үшінші ішкі қоршауды құрайды. Негізгі ғибадатхана мен мебоннан басқа тағы сегіз қосалқы ғибадатхана бар. Үшінші қоршау қабырғасының төрт бұрышында Жаяварман VII-дің шежіресін егжей-тегжейлі баяндаған төрт стела орналастырылды (бірақ олар аяқталмаған), бұл стелалар төрт бұрыштық ғибадатханаларды (Прасат Чрунг) иеленген стелаларды бейнелейді.
The complex resembles Angkor Thom and other structures attributed to Jayavarman VII. It is one of two sites outside Angkor with the enigmatic face towers. Besides that, its outer gallery is carved with bas reliefs depicting military engagements and daily life scenes very similar to the well known ones in Bayon. The complex is oriented to the east, where there's a dried baray (about 1.6 by 0.8 km), which had a temple on an artificial island (mebon) in its centre. There are three enclosures, as typical. The external one, largely ruined, was 1.9 by 1.7 km and surrounded by a moat. The middle enclosure, provided with a moat too, is 850 by 800 m. It contains the main temple, surrounded by a gallery with reliefs 250 by 200 m which constitutes the third inner enclosure. Besides the main temple and the mebon there are other eight secondary temples. Four stelae detailing Jayavarman VII's genealogy were placed (though they remain unfinished) at each of the four corners of the third enclosure wall, mirroring the stelae that occupied the four corner shrines (Prasat Chrung) of the king's capital at Angkor Thom.
Қазіргі заманғы қауіптер
Алыстағы орналасқан жері және Таиланд шекарасына жақын орналасуы салдарынан, кешен, әсіресе 1990-шы жылдары, қатты тонауға ұшырады. 1998, 2000 және 2002 жылдары ғибадатхана Дүниежүзілік ескерткіштер қоры тарапынан әлемдегі ең қауіпті жүз нысанның бірі ретінде саналды. Мысалы, 1998 жылы бір топ солдат оңтүстік қабырғаның 30 метрлік бөлігін ұрлап кетті. Бантай Чхмардың басрельефтері бір кездері батыс галереяда сегіз ерекше Авалокитшвараны көрсетті, бірақ қазір екеуі ғана қалды. 1999 жылдың қаңтар айында қарақшылар батыс галереяның қабырғасының осы барельефтерді қамтитын бөліктерін бұзған. Таиланд полициясы оларды ұстап, қабырғаның 117 құмтасты бөлшегін тауып алды. Қазір олар Пномпеньдегі Камбоджаның Ұлттық музейінде қойылған.
Because of its remote location and its proximity to the Thai border, the complex has been subjected to severe looting, especially in the 1990s. In 1998, 2000 and 2002 the temple was listed by the World Monuments Fund as one of the top one hundred most endangered sites in the world. For example, in 1998 a group of soldiers stole a 30 metre section of the southern wall. The bas reliefs of Banteay Chhmar once displayed eight exceptional Avalokiteśvaras in the west gallery, but now only two remain. In January 1999 looters dismantled sections of the western gallery wall containing these bas reliefs. They were intercepted by Thai police and 117 sandstone pieces of the wall were recovered. They are now on display in the National Museum of Cambodia in Phnom Penh.
Дүниежүзілік мұра статусы
Бұл нысан ЮНЕСКО-ның 2020 жылғы 27 наурыздағы (алғашқыда 1992 жылғы 1 қыркүйекте жарияланған) Дүниежүзілік мұралар тізіміне Мәдениет санатында енгізілді.
This site was added to the UNESCO World Heritage Tentative List on March 27, 2020 (originally proclaimed September 1, 1992) in the Cultural category.