Исаак Халатников: Совет физигі, өмір жолы мен ғылыми еңбектері
Isaak Khalatnikov
Исаак Халатников (1919-2021) – советский физик-теоретик, вклад в общую теорию относительности, квантовую физику и сверхтекучесть. Биография, научные работы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Исак Маркович Халатников (1919–2021) – жалпы салыстырмалылық теориясы, кванттық өріс теориясы және кванттық сұйықтықтар теориясы сияқты теориялық физиканың көптеген салаларына маңызды үлес қоскан көрнекті советтік теориялық физик. Ол Ландау-Халатниковтың суперсұйықтық теориясын және жалпы салыстырмалылық теориясындағы BKL болжамын жасауға қатысқандығымен белгілі.
Russian physicist (1919–2021)
Isaak Markovich Khalatnikov (, Lang ru; 17 October 1919 – 9 January 2021) was a leading Soviet theoretical physicist who made significant contributions to many areas of theoretical physics, including general relativity, quantum field theory, as well as the theory of quantum liquids. He is well known for his role in developing the Landau Khalatnikov theory of superfluidity and the so called BKL conjecture in the general theory of relativity.
Өмір және мансап
Исаак Халатников украиндық еврей отбасында Екатеринославта (қазіргі Днепр, Украина) дүниеге келді және 1941 жылы Днепропетровск мемлекеттік университетінің физика мамандығы бойынша бітірді. Ол 1944 жылдан бері Коммунистік партияның мүшесі болды. 1952 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Оның әйелі Валентина революциялық батыр Николай Щорстың қызы еді. Халатниковтың көптеген зерттеулері Лев Ландаумен бірлесіп жасалған немесе оның ықпалында болды, соның ішінде Ландау-Халатниковтың суперсұйықтық теориясы. 1969 жылы ол Лейден университетінде теориялық физикадан қысқа мерзімді профессор болып жұмыс істеді. 1970 жылы Принстон университетінде Чарльз В. Миснер ұсынған «микстер» моделіне сүйене отырып, Халатников Владимир Белинский мен Евгений Лифшицпен бірге классикалық гравитация теориясындағы ең маңызды ашық мәселелердің бірі ретінде танылған БКЛ гипотезасын енгізді. Халатников 1965 жылдан 1992 жылға дейін Мәскеудегі Ландау теориялық физика институтын басқарды. 1984 жылы КСР Одағының Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі болып сайланды. Ол Ландаудың алтын медалімен, Гумбольдт сыйлығымен және Марсель Гроссман сыйлығымен марапатталды. Сондай-ақ ол Лондон Корольдік қоғамының шетелдік мүшесі болды. «Барлық нәрсенің теориясы» фильмінде оның рөлін актер Георг Николофф сомдады. Халатников 2021 жылғы 9 қаңтарда Черноголовкада 101 жасында қайтыс болды.
Isaak Khalatnikov was born into a Ukrainian Jewish family in Yekaterinoslav (now Dnipro, Ukraine) and graduated from Dnipropetrovsk State University with a degree in Physics in 1941. He had been a member of the Communist Party since 1944. He earned his doctorate in 1952. His wife Valentina was the daughter of Revolutionary hero Mykola Shchors. Much of Khalatnikov's research was a collaboration with, or inspired by, Lev Landau, including the Landau Khalatnikov theory of superfluidity. During 1969 he briefly worked as a part time professor of theoretical physics at Leiden University. In 1970, inspired by the mixmaster model introduced by Charles W. Misner, then at Princeton University, Khalatnikov, together with Vladimir Belinski and Evgeny Lifshitz, introduced what has become known as the BKL conjecture, which is widely regarded as one of the most outstanding open problems in the classical theory of gravitation. Khalatnikov directed the Landau Institute for Theoretical Physics in Moscow from 1965 to 1992. He was elected to the Academy of Sciences of the Soviet Union in 1984. He has been awarded the Landau Gold Medal, the Humboldt Prize, and the Marcel Grossmann Award. He was also a foreign member of the Royal Society of London. He was portrayed by actor Georg Nikoloff in the film The Theory of Everything. Khalatnikov died in Chernogolovka on 9 January 2021, aged 101.