Кіріспе

Oyster Farmer – 2004 жылғы австралиялық романтикалық комедия/драма фильмі. Ол Хоуксбери өзеніне қашып, сегізінші буын устрица шаруаларының қасында жұмыс табатын 24 жастағы жігіт туралы. Фильмнің авторы және режиссері – Анна Ривз, продюсерлері – Энтони Бакли мен Пирс Темпест, ал басты рөлдерді Алекс О’Лофлин мен Диана Гленн сомдады. Фильм Хоуксбери өзені аймағында, Сиднейде түсірілді.

Сюжет

Джек Фландж апасы Никкиге күтім жасап жатыр, ол ауыр жол апатынан кейін ауруханада жатыр және оның сауығуына ақы төлеу үшін медициналық сақтандыру ақшасының азаюына тап болды. Осыны болдырмау үшін Джек Сидней балық базарында жалақыны төлейтін көлікті ұрлап алады. Ол ақшаны өзіне қылмыс орнындағы Австралия пошта жәшігі арқылы жібереді. Джек ақшаның Бруклинде келуін күтеді, ол жерде ол Хоксбери өзенінен тіршілік ететін қауымға кіреді. Олардың арасында сегіз ұрпақтан бері өсіріп келе жатқан Брауни және оның қарт әкесі Мэмблз бар. Джек ақшаны күтіп жүргенде, оны жасырып жұмыс істеуге өтініш береді. Джек қымбат аяқ киімге бейім тазалаушы Пэрлмен танысады. Брауни көп жағдайда Мэмблзмен айтысады, ол оның устрица өсіру жөніндегі кеңестерін Браунидің бизнесі үшін маңызды деп санайды. Браунидің бақшасы әрдайым ертерек және сапасыз ұрылады, және Браунидің ажырасқан әйелі Триш кеткеннен бері осылай болды. Мэмблз Тришті Брауннидің жұмысын құтқара алатын жалғыз адам деп санайды, өйткені ол өте білікті және өз ісін бастаған. Браунидің бақшасы құнсызданып бара жатқанда, Триштің бақшасы гүлдеп келеді. Джек ақшаны ала алмай, қатты уайымдайды. Брауни өзінің бизнесі үшін алаңдайды және Триш оны әлі де жақсы көретініне сенімді, ол Мэмблске олар ажыраспайтынын және ол тек бір кезеңнен өтіп жатқанын айтады. Полиция қызметкерлері балық базарында жоғалған ақша туралы устрица өсірушілерді сұхбатқа алады. Жақсы, бірақ ол полиция қызметкерлеріне ұрлық кезінде балық базарында болғанын, бірақ ешқандай күдікті әрекеттерді көрмегенін айтады. Джек ағынды су менеджері Слагпен танысады, ол Брауниді ашуландырады және Мэмблс пен басқа да устрица өсірушілерді қорқытқаннан кейін Джекпен ұрысады. Джектің ақшасы Хоксбери өзенінің түбінде аяқталады, оны тасымалдаушы почта қызметкері жүрек соғысы алып, қайтыс болады. Мэмблз Триштің көмегін талап етуді жалғастырады, өйткені Брауннидің устрицаларының жағдайы бірте-бірте нашарлап келеді, ал Браунни оның кеңесін қабылдамай келеді. Слаг Перлге қызығушылығын байқаған кезде оны қорқытады. Перл Джектің үйіне көлік сұрауға келеді, ол одан неге Слагтың іс-әрекеттерімен үнемі айналысатынын сұрайды. Олар бір-бірінің ниеттері туралы айтысып, ақырында бір-бірінен құшақтасады. Джек Тришпен ресми түрде танысады және оған жабдықты қайыққа апаруға көмектеседі. Джек пен Триш оның семіздік өсіру қабілеті мен ерлігін талқылайды, ал Джек оның Брауниді неге тастап кеткенін сұрайды. Триштің айтуынша, Брауни оған өз ісінде көмектесуге рұқсат бермегендіктен және таңғаларлықтай, оған ванна сатып алудан бас тартқандықтан болды. Мэмблз Жекке Шлактың нағыз Перлдің әкесі екенін айтады. Брауни Джектің тағы да Тришке көмектесіп жатқанын көріп, ашуланады. Мэмблз Брауниді Тришпен татуласуға шақырады, ал Джек оған ванна сатып алуды ұсынады. Брауни Джектің кеңесін қабыл алса да, Джек пен Триш арасында бірдеңе бар деп күдіктенді. Перл поштада жұмыс тауып, Джек оны өзінің пакеті туралы мазалайды. Перл оның мазмұны мен алушы туралы сұрауға жауап береді, ал Джек пакет өзінің әпкесіне арналған дейді. Перл өзінің әріптесі Джекті балық базарларын тонап, ақшаны өзіне жіберіп жатыр деп күдіктенгенін айтып, ол оны мүлдем жоққа шығарады. Джек Вьетнам ардагері Скиппимен кездеседі және балық аулайды, ол Джекке оны қаламайтын жерлерге шымшылып бармауға ескертеді. Мэмблз Слаг Брауннидің егінін саботаждау үшін өзенге ағынды суды төгіп жатыр деп санайды және онымен бетпе-бет келеді, бірақ Слаг бұл айыптауды мойындамайды. Джек Перлге Никки Госфорд ауруханасына ауыстырылатынын айтады. Перл оны ағынды суды лақтырып тастау туралы айтқаннан кейін, Слаг оны бірнеше рет жоққа шығарып, Перлге өз ісінен бас тартатынын айтады. Перлдің иті Джектің үйіне қашып барып, оның теледидар пультін жеп, оны өлтіреді. Джек пен Мэмблс итті қайта тірілтуге тырысады, бірақ Перл келген кезде оның денесін өзенге құлатып жібереді. Олар итті көргенін жоққа шығарады, ал Перл іздеуді жалғастырады. Брауни Джекке Перлдің несиелік картасы кесіліп тасталғанын және оның бірнеше рет түрмеден кепілдікпен шығуы керек екенін айтады, барлығы оның аяқ киімге деген әдетімен байланысты. Брауни сонымен қатар Перлге жаңа ит сатып алуды ұсынады, ол солай істейді. Джек пен Перл көбірек уақыт бірге өткізеді, ақырында бірге ұйықтайды. Ақырында Браунни Триштен өзінің бақшасы туралы көмек сұрайды және Триштен өзінің табысының құпиясы туралы сұрап, оның жауа...

Өңірлік, еңбек өмірі

Oyster Farmer-дің тақырыптық және контексттік жағдайы оның атмосферасының маңызды бір бөлігін құрайды. Көптеген сыншылар Австралияның Хоксбери өзенінің тұрғын жер ретінде бейнеленуі және оның халқының физикалық еңбегі фильмнің тақырыптық шеңберіне Австралия өмірінің таныс сезімін және оның басым "достық мәдениетін" сыйға тартып, оның танылуына ықпал етеді деп санайды. Сидней Morning Herald газетінің авторы Пол Бёрнс осы пікірдің негізін қарастыра келе, «фильмге этнографиялық сипат тән, кейіпкерлердің еңбек өмірінің егжей-тегжейлі суреттемесі комедиялық сезіммен үйлеседі» деп атап көрсетеді. Ричард Куйперс фильмді интерпретациялауда ұқсас көзқарас ұстанады, оны «шағын, мұқият жасалған фильм, бай мәнді кейіпкерлерінің қарапайым тілі мен салтына қуанатын фильм» деп сипаттайды. Филипп Ценере орынның атқаратын рөлін былай түсіндіреді: «ол көңіл-күйді орнатады, қаланы көрсетеді және кейіпкерлерді анықтайды. Фильмге осы деңгейде әсер ететін орын аз». New York Daily News газетінің журналисі Джейми Бернард таңдалған орынның тиімділігін бағалап, «остр өсірудің реалистік көріністері мен Хоксбери өзенінің әсемдігі бұл фильмге оның сырттай тыныш, сыра ішетін кейіпкерлері бере алмайтын қызығушылықты сыйлайды» деп жазады. Орынның ұсынып тұрған мәдени фон, қалалық диалект және кейіпкерлердің еңбек өмірі фильмнің эстетикалық тұрғысынан Австралияға тән сезімді күшейтеді.

Оқшаулау

Фильмдегі комедиялық элементтер басты кейіпкердің сезіміндегі жалғыздықпен үйлесімді. Байрнс: «Ривс алғашқы сахналарда комедияны артық ойнамауға тырысады» деп мәлімдейді. Джектың қоғаммен байланысы мен түсінігі жиі күмән тудырады, себебі фильмдегі «төңкеріліс пен толық еместік Джектың қоғамды толыққанды түсінбеуінің салдары ретінде көрінеді». Бұл тақырып басты кейіпкердің жергілікті устрица шаруашылығында жұмыс істеу ниетін жасыру әрекеттерінде айқын көрінеді.

Өкініш пен қылмыс

Фильмдегі оқиғалардың бастауы ретінде сыншылар қылмысты қарастырады. Шарон Херст фильмді «өмірдің ащы-тәтті сапасы туралы белгісіз сезімдерді – құштарлықтарды, асыл армандарды, үміттерді, өткенге байланысты ауыртпалықтарды, кешірімді және оны қабылдап, алға жылжуды» деп қорытындылады. Басты кейіпкердің іс-әрекеттерін жасыруға тырысумен байланысты өкінішін және алаңдауын анықтау да оның мінез-құлқының тағы бір жағы ретінде түсіндіріледі.

Отбасылық динамика

Отбасылық қарым-қатынастардың дамуы фильмнің қосымша сюжеттік желісін құрайды. NFSA-дан Пол Бёрнс өзінің «Әркімге драма қажет» деген мақаласында осы қарым-қатынастарға қысқаша тоқталып, «Браунидің әйелі Триштен шеттеуі Джек пен Перлдің жаңадан басталатын махаббатына берілген экран уақытымен шамалас» деп атап өтеді. Брауни мен оның әкесі арасындағы шиеленіс те айтылған, себебі Бёрнс «Ривс бұл мамандықтың осалдығын жақсы көрсетеді, бірақ оған терең тайпалық сенімдерді қосады, олардың көп бөлігі (Браунидің) ескі ирланд әкесінен, Мэмблс деп аталғаннан шығады» деді.

Феминизм

Маккуори университетінің Кэтрин Симпсон фильмнің көрермендерге шағын, жақын қарым-қатынастағы өзенді елді мекендегі гендерлік қатынастарды жаңаша бейнелеуге мүмкіндік беретінін атап өтті – мұндай ортаны экранда сирек көруге болады. Симпсон фильмнің "қара комедиялық әуені" мен әйел режиссердің басшылығы шағын, аймақтық, жұмысшы елді мекендердің иерархиялық құрылымын өзгертетінін түсіндіреді. Симпсон Триштің және оның жеке шаруашылық қызметін камераның "басты еркек кейіпкерді үздірімсіз объективтеуіне" қарсы салмақ ретінде қарастырады. Брайан МакФарлейн де осыған ұқсас пікір білдіреді, Тришаның айналасы туралы жергілікті білімі "острицалардың шағылысу әдеттеріне қатысты керемет қабілеттері" арқылы көрінетінін және оның әріптестерінің көзқарастарына қарамастан, жергілікті өнеркәсіп үшін маңызды болатынын айтады.

Даму

Ривз бұл аймақты өзінің "өзеннің эпикалық пейзажына деген сүйіспеншілігі" және оның "фильмге оның кеңдігі мен оқшаулануын сезінетінін" қабілеті үшін таңдағанын айтты. Ривз фильм түсіру орнын таңдағанын дәлелдеп, "Шаһарға жақын орналасқан, шалғай және эксцентрикалық әсемдікке ие Хоксбери өзенінің сұлулығы мен драмалық көрінісіне таңғалғандықтан, ол төрт жыл бойы өз мәдениетін, әсіресе фильм түсіру алдындағы устрица өсірушілердің өмірін зерттеді. Пол Бёрнс Ривздің таңдауына қатысты пікір білдіріп, таңдалған орын "ішкі дүрбелең мен одан тіршілік ететін кейіпкерлердің драмаларына қарама-қарсы келетін тыныш және бейбіт жағдайды қамтамасыз етеді" деді. Фильмнің сюжетіне Хоуксбери өзенінің экономикалық маңызы Ривсті таңдауға себеп болды, ол Жаңа Оңтүстік Уэльстегі острица өндірісі мен жинаудың негізгі орындарының бірі болды, 23 рұқсат иелері 400 гектар острица жалға алған жерде шаруашылық жүргізуде.

Түсірілім

Фильм түсірілімі Сидней және Хоксбери өзені аймағындағы әртүрлі орындарда, оның ішінде Хорнсби округіндегі Бруклин мен Вондабайнде, сондай-ақ Хоксбери өзенінің өзінде жүргізілді.

Өндірістен кейінгі

Oyster Farmer тегін жарнамаға ие болды, себебі оның жұлдызы Алекс О'Лоуглин "Казино Рояль" фильмін дамытуға дайындық ретінде Джеймс Бонд рөліне қайта кастингтен финалист болды деген қауесет тарады. О'Лоуглин 2003 жылы Пирс Броснан рөлден бас тарқаннан кейін рөлге пробыдан өтті, бірақ ақырында рөл Дэниел Крейгке бұйырды.

Кассалық жинақ

Ривздің режиссерлік дебюті болған "Ойстер фермер" Австралияда шамамен алты ай көрсетіліп, 2005 жылдың екінші жартысына дейін 2,383,051 доллар табыс әкелді. Фильм 2007 жылы Манчестерде өткен Ұлттар Достастығының кинофестивалін ашты, ал Ривз фестивальдің ашылу салтанатында, 2007 жылдың 29 сәуірінде фильмді таныстырды.

Сыни қабылдау

Oyster Farmer сыншылардан көбінесе ара-жібірлі пікірлер алды. Rotten Tomatoes онлайн шолулар жиынтығы фильмге 16 шолу негізінде 52% баға берді, орташа бағасы 10-нан 5,7 болды. Metacritic 8 сынға негізделген фильмге 100 балдық шкала бойынша 51 балл берді, бұл «аралас және орташа» пікірлерден құралды. IMDb 1208 пікірге сүйене отырып, Oyster Farmer-ге 10-нан 6,5 салмақты орташа баға берді. Oyster Farmer сыншылары көбінесе кейіпкерлердің бейнесінің дәлдігіне және сценарийдің мазмұнына назар аударды, көбінесе оң, аралас және теріс бағалаулар жасады. New York Times газетінің Лора Керн «Бұл қараңғы юморлы, кейде тіпті ұятсыз фильм әдетте жағымды, көңіл көтеріп, жылы сезім тудыратын формуладан қашады» деді. Seattle Post-Intelligencer газетінің Шон Аксмейкер де осыған ұқсас баға берді, «Кейде фильм арнайы жолдан адасып кетеді, бірақ ерекше кейіпкерлер мен есімдерінен шыққан әзіл-қалжың оны қызықты саяхатқа айналдырады» деді. Sydney Morning Herald газетінің Даг Андерсон таңдалған ландшафттың тиімділігін баса көрсетті, Алун Боллинджердің операторлық өнерінің арқасында ландшафттың да басты рөлге ие болуға лайық екенін атап өтті. SBS телеарнасының Меган Спенсер оң пікір білдірді, «Кейіпкерлер жақсы жасалған және шынайы, ал Ривз осы фильмнің тілі мен диалогтарын жасауда шеберлік танытты» деді. Cinephilia-дан Шарон Херст «Сюжеті ерекше болмаса да, The Oyster Farmer жаңа және өзгеше көрінеді» деп жазды. The Hollywood Reporter басылымының Фрэнк Шек фильмді мазмұны жеткіліксіз деп санады, «ол жалған сценарий мен клишелік кейіпкерлерді жеңе алмайды» деп түсіндірді. New York Post газетінің V. A. Musetto да осыған ұқсас көзқарас білдірді, «Актерлік құрамы талантты болғанымен, Ривз көрерменнің қызығуын ояту үшін сюжет желісіне немесе кейіпкерге жеткілікті көңіл бөлмейді» деді.

Марапаттар

Oyster Farmer екі AACTA сыйлығына (үздік фильм және ең жақсы операторлық жұмыс үшін), екі FCCA сыйлығына (ең жақсы операторлық жұмыс және екінші рөздегі үздік әйел ойыншысы (Керри Армстронг) үшін) және екі IF сыйлығына (ең жақсы операторлық жұмыс және ең жақсы өндіріс дизайны үшін) ие болды.