Кіріспе

Жүгері, дәнді жүгері және соргодан жасалған сыра. Umqombothi – Оңтүстік Африканың дәстүрлі сырасы, жүгері (дәнді жүгері), жүгері құрамы, сорго құрамы, ашытқы және судан жасалады. Ол В дәруменіне өте бай. Сыраның спирттік құрамы төмен (әдетте 3%-дан кем) және айқын қышқыл иісімен ерекшеленеді. Сыра түсі ашық қоңыр, мөлдір емес. Оның құрамы қалың, қаймақты және кедір-бөдір (жүгерінің әсерінен). Umqombothi арпадан жасалған және хоппен хоштандырылған коммерциялық лагер сыраларынан арзан.

Дайындаудың дәстүрлі әдісі

Умкомботи дәстүрлі әдет-ғұрыптар бойынша пісіріледі, және бұл әдет-ғұрыптар аймақтар арасында сәл өзгеше болуы мүмкін. Рецепт көбінесе ұрпақтан-ұрпаққа беріледі. Сыра дәстүрлі түрде үйдің сыртында, от үстінде дайындалады. Содан кейін ол үйдің сыртындағы температураға дейін табиғи түрде салқындатылады. Қолданылатын ингредиенттер: бірдей мөлшерде жүгері ұны, ұнтақталған жүгері малты (жүгері дәнінен жасалған малта) және ұнтақталған сорго малты. Жүгері малты ашық түсті және жұмсақ дәмді сыра береді. Сорго малты қараңғы сыра береді. Ингредиенттер Оңтүстік Африкада potjie деп аталатын, шойын қазанға салынып араластырылады. Үстіне төрт өлшем жылы су қосылады. Қоспа түгел түн бойы қалдырылады. Қоспа ашып, көпіршіктер пайда болады. Қышқыл иіс сезіледі. Ашытудан алынған шәрбаттың бір бөлігі бөлініп, жаққа қойылады. Қалған қоспа қабықшалы шөгінді пайда болғанша пісіріледі. Бұл өнім исидуду деп аталады және оны қайнатылған тағам ретінде жеуге болады. Сыра жасағанда, исидуду бір күнге салқындатылады. Қоспа салқындағаннан кейін, үлкен пластикалық ыдысқа құйылады. Бұрын бөліп қойылған шәрбат ыдысқа қосылады. Ыдысқа бір кесек сорго малты және бір кесек жүгері малты салынады. Қоспа дәстүрлі қасық, ифіні арқылы араластырылады. Ыдыс қақпақпен және жамылғымен жабылады (жылуды сақтау үшін). Ашыту процесін жеделдету үшін ыдыс түнеуге жылы жерге қойылады. Сыра дайын болды ма, жоқ па, оны тексеру үшін дәстүрлі әдіс – ыдыстың жанында от жағу. Егер от тез сөніп қалса, сыра дайын. Егер от жанғысы келмесе, сыра әлі дайын емес. Себебі ашыған қоспа көп мөлшерде көмірқышқыл газын бөліп шығарады, ол оттың жануына кедерілді етеді. Сыра дайын болғаннан кейін, ашыған қоспа үлкен металл сүзгіден өткізіліп, пайдаланылған дәндер алынады. Ыдыстың түбіндегі шөгінді интшела деп аталады. Интшела сүзілген сыраға қосымша дәм беру үшін қосылады. Пайдаланылған дәндер сығылып, әдетте тауықтарға тамақ ретінде беріледі. Сыра пісіруші дәстүрлі түрде дәнді шашу кезінде ата-бабаларына алғыс айтады. Сыра сүзілгеннен кейін, үлкен ортақ барабанға, гогогоға құйылады. Ол достарымен және отбасымен бөлісуге дайын. Меймандар сыра пісірушінің үйіне сыраның дәмін татуға және тойға қатысуға келгенде, олар дәстүр бойынша, алғыс айту белгісі ретінде бір бөтелке коньяк әкеледі.

Дәстүрлі қолданыстар

Умкомботи жас жігіттердің үйге оралуын тойлау үшін қолданылады, олар коса мәдениетінде абаквета деп аталады, ульвалуко бастамасы мен діни еркек сүндеттелуінен кейін. Бұл сыра адамның ата-бабаларымен, амадлозимен байланысқа шығуында маңызды рөл атқарады және әлеуметтік контекстте орталық орын алады, сондықтан ол дәстүрлі тойларда, жерлеу рәсімдерінде және имбизостарда (дәстүрлі кеңестер) жиі қолданылады.

Денсаулыққа қатысты мәселелер

Бір зерттеуде "умкомботи" құрамына кіретін сорго мен жүгерінің көп бөлігі микотоксин өндіретін Aspergillus spp., Penicillium spp., Rhizopus spp. және Mucor spp. түрлерінің саңырауқұлақтарымен зарарланғандығы анықталды. Дайын сырада саңырауқұлақтар табылмайтын болса да, саудадағы сорго сырасының 33%-ында афлатоксиндер, ал үй шаруасында пісірілген сыраның 45%-ында зеараленон немесе ократоксин А (немесе екеуі де) анықталды. Оңтүстік Африканың Шығыс Кейп провинциясында қызыл ішек қатерлі ісігінің ауру деңгейі өте жоғары. Оңтүстік Африка Медициналық Зерттеу Кеңесінің зерттеулері, жергілікті өндірілген жүгерідегі микотоксиндердің осы қатерлі ісіктің жоғары деңгейімен байланысты екенін көрсетеді.

Танымал мәдениетте

Бұл туралы Ывон Чака Чака орындаған, осы аттас әнінде айтылған. Әннің мәтінінде ол "сиқырлы африкалық сыра" деп аталады. Бұл ән "Руанда" қонақ үйінің басында естіледі.