Кіріспе

Гийом Тирел, Таиллевент (французша: "жел кесуші", яғни бекер мақтансаушы) (шамамен 1310 жылы Пон-Одемеде туған – 1395), француз асүйінің ерте тарихындағы маңызды тұлға. Ол бірінші Валуа патшалары мен Жүз жылдық соғыс кезінде Франция сарайының аспазы болды. Оның алғашқы лауазымы – королева Жанна д’Эвренің асхана баласы (enfant de cuisine) болды. 1326 жылдан бастап Филипп VI-ның бас аспазы (queux) болды. 1347 жылы ол Виенн дофинінің сквайры, ал 1349 жылы оның бас аспазы болды. 1355 жылы Нормандия герцогының сквайры, 1359 жылы оның бас аспазы және 1361 жылы оның қарулы сержаны болды. 1368 жылы Нормандия герцогы Карл V болды және Тирел оның қызметінде жалғастырды. 1381 жылдан бастап ол Карл VI-ға қызмет етті. Гийом Тирел жалпы алғанда, алғашқы нағыз "кәсіби" шебер аспазшылардың бірі саналады. Ол 1395 жылы шамамен 80 жасында қайтыс болды. Ол француз гастрономиялық дәстүрінің негізін қалаған Францияда жазылған алғашқы кәсіби трактаттардың бірі саналатын, тамақ дайындау және тамақ пісіру техникасы туралы атақты кітап – Le Viandier жинағын кеңейтті. Кітап үш бөлімнен тұрады. Бірі тағамды дұрыс қалай ұсыну керектігін, екіншісі – дәмдеуіштерді қалай қолдануға болатынын, ал үшіншісі – тамақ дайындау кезінде ет пен балықты соустардан бөлек ұстаудың маңыздылығын көрсетеді. Ол француз асүйі туралы жазылған кейінгі кітаптарға зор әсер етті және ортағасырлық Францияның асүйі туралы толық мәліметтерді қамтитын маңызды дереккөз ретінде тағам тарихшылары үшін құнды. Le Viandier кітабының басылымдарын АҚШ Конгресі кітапханасы және басқа да қоғамдық жинақтарда табуға болады. Гийом Тирел бүгінгі күнге дейін әлемдік тамақ өнерiне әсер етіп келеді. Бүгінде көптеген "Taillevent" аталған мейрамханалар Гийом Тирелдің атағын пайдаланып отыр. "Guillaume Tirel" сонымен қатар 1989-1999 жылдар аралығында Брюссельдегі кейтеринг компаниясының аты болды. Сонымен қатар, Guillaume Tirel атындағы қонақ үй мектебі бар, онда 4 оқу рестораны бар және олардың практикасы Гийом Тирелдің Le Viandier еңбегінің негіздеріне бағытталған. Гийом Тирелдің қабір тасы сақталған, ол қару-жарақ киіп, үш қазан мен қалқан ұстаған күйінде бейнеленген.