Кіріспе

Аскиа Мохаммед Бенкан, сондай-ақ Аскиа Мохаммед Бонкана Кирия, 1531 жылдан 1537 жылға дейін Сонгхай империясының үшінші билеушісі болды. Мұхаммед Бонкана Кирия – өзінің ағасы Аския Мұхаммед I-нің тұсында Тиндермадан Сонгайдың батыс провинцияларын басқарған құдіретті Курмина фари Умар Комажагоның ұлы. Кейінгі аңыздар оның цезарь тілігімен туғанын және Сунни Алидің өзі оның ағасының әулетін құртатынын болжағанын айтады. Жастық шағының көп бөлігін Тимбуктудағы Санкоре мешітінде білім алды. Мұхаммед Бенкан өзінің ағайындысы Аския Мусаның Аския Мохаммедке қарсы жасаған төңкерісіне қатысып, оның әкесі бұрын атқарған Құрмина фәрри деген беделді лауазымға тағайындалды. Кейіннен ол 1531 жылдың 12 сәуірінде Мансура ауылында императорды өлтіруді жоспарлауға Аския Мусаның бауырларына қосылды. Төңкеріс жетекшісі Әли Уай таққа ие болу үшін Гаоға оралғанда, Мұхаммед Бенканның олардың болмағанда өзін Аския деп жариялағанын көрді. Олар бұл жағдайға қарсы ештеңе жасай алмады. Өзінің билігін бекіту үшін Бенкан өзінің әкесінің інісі Аския Мохаммедті Гаодан батысқа қарай Нігер өзеніндегі Кангага аралына жер аударды. Ол өзінің бауыры Усман ибн Амарды Курмина фәрри етіп тағайындады. Тарих әл-Судан оның сарайының мынадай сипаттамасын келтіреді: Аския Мухаммад Бонкана сарайды сәндіктеп, кеңейтіп, бұрынғыдан да көп сарай қызметкерлерімен әшекейледі. Ол сәнді киімдермен қамтамасыз етті, түрлі музыкалық аспаптар ойлап тапты (фоторифо сияқты кернейдің түрлері және терең дыбысты габтанда барабаны), сондай-ақ көптеген әншілер мен әншілерді демеушілік етті. Ол жан-жаққа сыйлықтар мен қайырымдылықтар таратты. Оның билігінде құдайлық игіліктер берілді, есіктер ашылды және береке төгілді. Бенкан өзінің інісінің қалаларға сүйену саясатын өзгертуге тырысты, оның орнына шаруалардан қолдау табуды жөн көрді. Оның билігі кезінде Гаода евнух құлдарынан құралған қуатты бюрократия құрылды. Алайда, бірқатар әскери сәтсіздіктер, ең бастысы – Кеббидің саркині Мұхаммед Кантадан күйреуге ұшыраған жеңіліс және Мұхаммед Бенканның өзінің батылдық танытпаған Моссиге қарсы апатты жеңіліс оның билігін әлсіретті. 1537 жылы ол тақтан түсірілді, оның орнына Аския әл-Хадж Мұхаммедтің ұлы Аския Исмаил келді. Бауырымен бірге Тиндермада қайта жиналуға тырысқаннан кейін, ол Малиге жер аударылды. Мұхаммед Бонкана шамамен 1559 жылы соқыр болып қайтыс болды.