Африкалық су рухы Мами Вата

Кіріспе

Африкалық су рухы

Мами Вата (сонымен қатар Мамба Муту, Су анасы, Ла Сирен, Мама Гло, Мама де Агуа және Ватрамама) – Батыс, Орталық және Оңтүстік Африкада, сондай-ақ афроамерикалық диаспорада құрметтелген су рухы. Мами Вата рухтары көбінесе әйел болады, бірақ кейде еркек те болуы мүмкін.

Сыртқы келбеті

Оның шашы тік, бұйра немесе жүнді қара түсті болып келеді және кері қарай таралады. Көптеген ғылыми дереккөздер "Мами Уата" есімінің "Ана су" деген пиджин ағылшын тілінен шыққандығын көрсетеді, бұл құдайдың атауын ("су анасы" немесе "судың әжесі") Кот-д'Ивуардың агни тілінде білдіреді. Алайда, африкалық жазушылар бұл этимологияны әртүрлі ағылшынша емес этимологиялардың пайдасына жоққа шығарды, мысалы, ежелгі египет және Месопотамия тілдерінен лингвистикалық шығу туралы ұсыныстар, мәселен, египет терминдері "Мами" немесе "Мама", "ақиқат" мағынасын білдіреді, ал "Уати" немесе "Уат Ур" – "мұхит суы" үшін қолданылады. Этимологияның нақты контексі күмәндалғанмен, пиджин ағылшын тілінен алынған "Мами Уата" есімінің мақсаты – оның "өзгешелігін" және африкалықтар мен африкалық диаспорамен байланысын көрсету. Африкалықтар үшін Мами Уата – бөтен рух, ал оны және оның есімін тану – африкалықтардың өздерінен өзге әлемдерді түсінуін білдіреді. Бұл дәстүрдің осы деңгейде ежелгі екенін көрсететін тарихи дәлелдер әлі ұсынылмаған. Көбінесе бір тұлға деп есептелгенімен, бұл термин әртүрлі мәдениеттердегі көптеген африкалық су құдайларына қатысты қолданылады. Бұл африкалық мәдениеттер көбінесе аналық билікке бағынған және "Мами Уата" еркек де, әйел де құдайларды білдіре алады, бірақ олар көбінесе әйел ретінде қарастырылады және көркем бейнелерде әйел нысанында бейнеленеді. Мами Уата көбінесе әйелдің жоғарғы жартысы (көбінесе жалаңаш) және балық немесе жыланның артқы жартысынан тұратын, теңіз қызына ұқсас тұлға ретінде сипатталады. Басқа әңгімелерде Мами Уата толыққанды адам кейпінде болады (бірақ ешқашан адам болмайды). Мами Уатаның болуы мен рухани маңызы Нигерияның оңтүстік-шығыс жағалауындағы ежелгі дәстүр мен мифологияға (Эфик, Ибибио, Игбо, Бахумоно және Аннанг халықтары) терең байланысты. Мами Уата көбінесе тарақ, айна және сағат сияқты қымбат заттарды алып жүреді. Оныңмен бірге үлкен жылан (болжау және құдайлықтың символы) жиі кездеседі, ол оның айналасына оралып, басын оның кеудесінің арасына қояды. Кейде ол толыққанды адам ретінде көрінуге тырысады, көлемді базарларда немесе мейрамханаларда серуендейді. Ол басқа да көптеген түрлерде көрініс беруі мүмкін, тіпті еркек кейпінде де.

The appearance of her hair ranges from straight, curly to wooly black and combed straight back. Most scholarly sources suggest the name "Mami Wata" is a pidgin English derivation of "Mother Water", reflecting the goddess's title ("mother of water" or "grandmother of water") in the Agni language of Côte d'Ivoire, although this etymology has been disputed by Africanist writers in favor of various non English etymologies, for example, the suggestion of a linguistic derivation from ancient Egyptian and Mesopotamian, such as the Egyptian terms "Mami" or "Mama", meaning "truth" "Uati" or "Uat Ur" for "ocean water". While the exact context of the etymology has been challenged, the purpose of Mami Wata's name derived from pidgin English is to both distinguish her "otherness" and connection with the African and African diaspora. Mami Wata is understood to be a foreign spirit by Africans, and the recognition of her and her name is also a recognition of Africans comprehending worlds other than their own. Historical evidence for such deep antiquity of the goddess's tradition has never been offered. Commonly thought to be a single entity, the term has been applied to a number of African water deity traditions across various cultures. These African cultures were often matriarchal and though "Mami Wata" can refer to both male and female deities, they are most typically thought of as feminine and most often take on a female form in artistic representations. Mami Wata is often described as a mermaid like figure, with a woman's upper body (often nude) and the hindquarters of a fish or serpent. In other tales, Mami Wata is fully human in appearance (though never actually human). The existence and spiritual importance of Mami Wata is deeply rooted in the ancient tradition and mythology of the coastal southeastern Nigerians (Efik, Ibibio, Igbo, Bahumono and Annang people). Mami Wata often carries expensive baubles such as combs, mirrors, and watches. A large snake (symbol of divination and divinity) frequently accompanies her, wrapping itself around her and laying its head between her breasts. Other times, she may try to pass as completely human, wandering busy markets or patronising bars. She may also manifest in a number of other forms, including as a man.

Символизм

Әдетте қолында айнамен көрінетін Mami Wata осы айна арқылы африкалықтар үшін ырым-жоралғыларды және құдайға табыну рәсімдерін жүзеге асыра алады. Оның айнасы – осы және болашаққа жасалған саяхатты білдіреді; оның ізбасарлары Mami Wata әлемін қайта жаратып, сол әлемде өз бейнесін көру арқылы өз шындықтарын құра алады. Осы әлемде адам өзінің қасиетті күштерін пайдаланып, өз фантазияларының шындықтарын іске асыра алады. Бұл оқиға әртүрлі телеарналардың жаңалықтарында көрсетілді және жергілікті газеттерде жарияланды. Коронацияға аймақтың жүздеген жұбандары, сондай-ақ Воду және Mami Wata дәстүрінің жоғары дәрежелі өкілдері қатысты. Сондай-ақ, Бенин Республикасының мәдениет министрі мен бірнеше жергілікті билік өкілдері де қатысты.

Өмір бойына келісім-шарт

Батыс Африкадағы әлеуметтік теңсіздіктер адамның дүниедегі байлығы мен жетістігіне себепші ретінде рухтармен жеке келісімдер жасасу туралы сенімді таратып жіберді. Мами Вата – ақшаның, байлықтың және атақ-даңқтың күшін бейнелейді, олар этикалық заңдар мен көршіге деген міндеттемелерді ескермей қол жеткізіледі. Бірегей ерекшелік – өмір бойына жасалған келісімшарт, ол жеке инвестиция немесе ұзақ мерзімді қарыз ретінде түсіндіріледі, және оны орындамай-ақ жоюға немесе орындауға уәде беруге болады.

Басқа бірлестіктер

Басқа құдайлар Мами Ватаның бейнесіне сіңіп кеткенде, рух көбінесе нақты бір аймаққа немесе мәдениетке тән қасиеттерге ие болады. Мысалы, Тринидад және Тобагода Маман-Дло табиғатты қорғаушы рөлін атқарады, тым әуес аңшыларды немесе ағаш кесушілерді жазалайды. Ол табиғат руы – Папа Боидің жары.

Шығуы мен дамуы

Ежелгі Африканың барлық аймақтарында еуропалықтармен алғашқы байланысқа дейін су рухтарына қатысты көптеген дәстүрлер болған деп саналады. Бұл пікірді Гананың Ғылыми және Өнеркәсіптік Зерттеулер Кеңесінің (CSIR) ғалымдары ұсынды. Шындығында, "Мами Уата" осы аймақтағы жануарлардың кең таралған атауы болып табылады. Джилл Салмонс теңіз қызының бейнесі еуропалықтармен байланысқаннан кейін пайда болған болуы мүмкін деп санайды. Мысалы, саудагерлер мен құл сатушылардың кемелерінде көбінесе теңіз қызының мүсіні бейнеленген, ал сол кездегі теңізшілер арасында теңіз қыздары туралы әңгімелер кеңінен таралған. Ал, Нигерияның көптеген мәдениеттерінде ақ түс дәстүрлі түрде рухтар әлемімен байланысты. Мысалы, Крос-Ривер аймағының халқы ритуалдар үшін және косметикалық мақсаттармен тальк немесе басқа заттармен терісін ағартуға жиі көшкен. Негізгі бейне қандай болса да, бұл 19-ғасырдың соңында "Nala Damajanti" сахналық есімімен танымал болған жылан сиқырлаушының плакаты екені анық. Бұл сурет бірнеше нұсқада, әсіресе "Maladamatjaute" деген атпен, көптеген орындарда, соның ішінде 1886 жылы Folies Bergère-де пайда болды. Древаль бұл анықтаманы 2012 жылы жарық көрген "Мами Уата" кітабында келтірді. Бұл сурет – ұзын қара шашы бар, кеудесінің арасынан иілген үлкен жылан, адам немесе теңіз қызы екені белгісіз – оны көрген африкалықтардың қиялын баураған көрінеді; бұл рухтың анық бейнесі болды. Көп ұзамай Mami Wata плакаттары оннан астам елде пайда болды, ал 1955 жылы Африка нарығы үшін Бомбей қаласындағы Shree Ram Calendar Company бұл суретті қайта шығарды. Құлдар рухқа құлшылық ету үшін билеп, содан кейін транстық жағдайға түсетін. 1770 жылдары голланд билеушілері рухқа байланысты ритуалдық билерді тыйым салды. Губернатор Дж. Непву колонияның америкалықтар құлдардан "Су анасын" қабылдап, оны өздерінің су рухтарымен біріктіргенін жазды. 19-ғасырда басқа аймақтардан құл ретінде әкелінген африкалықтардың көбеюі Суринамдағы Винти дінінің құдайларының қатарында Уотермаманың мәнін төмендетті. 1970 жылдары Винтиге тыйым салынғанда, оның діни тәжірибелері Суринамде маңыздылығын жоғалтты. Сонымен қатар, африкалық туыстарына қарағанда еркіндіктің шектеулі болуы Атлантика арқылы Mami Wata культінде болған біртектілікке кедерес келтірді. Гаитиде Лазирен – Мами Уатаны білдіретін вуду лоа. Ол өзіне қызыққандарды суға батырып жіберуге қабілетті, күшті жігерлі, сезімтал сирена ретінде сипатталады. Лазирен көбінесе жартылай балық, жартылай адам түрінде бейнеленеді, бірақ кейде кит ретінде де суреттеледі. Мами Уатаның көптеген бейнелері сияқты, Лазирен де көбінесе айнаға қарап, өзінің сұлулығын тамашалайды, бұл оның сұлулығының символдық бейнесі. Ол көбінесе қара әйелдер арасындағы квир қарым-қатынастармен байланысты.

It is believed that all of ancient Africa possessed a multitude of water spirit traditions before the first contact with Europeans. which is an idea that has been proposed by scientists of the Ghanaian Council for Scientific and Industrial Research (CSIR); in fact, "Mami Wata" is a common name for this animal in the region. Jill Salmons argues that the mermaid image may have come into being after contact with Europeans. The ships of traders and slavers often had carvings of mermaid figures on their prows, for example, and tales of mermaids were popular among sailors of the time. On the other hand, white is traditionally associated with the spirit world in many cultures of Nigeria. The people of the Cross River area often whiten their skin with talcum or other substances for rituals and for cosmetic reasons, for example. Whichever the original image, it was almost certainly a poster of a celebrated late 19th century snake charmer who performed under the stage name "Nala Damajanti", which appeared in several variations, particularly "Maladamatjaute", at numerous venues, including the Folies Bergère in 1886. This identification was also made by Drewal in a 2012 book chapter on Mami Wata. This image—an enticing woman with long, black hair and a large snake slithering up between her breasts, ambiguous if she is human or mermaid beyond the image—apparently caught the imaginations of the Africans who saw it; it was the definitive image of the spirit. Before long, Mami Wata posters appeared in over a dozen countries and the popular image was reproduced in 1955 by the Shree Ram Calendar Company in Bombay for the African market. Slaves worshipped the spirit by dancing and then falling into a trancelike state. In the 1770s, the Dutch rulers outlawed the ritual dances associated with the spirit. The governor, J. Nepveu, wrote that

Native Americans of the colony adopted Watermama from the slaves and merged her with their own water spirits. By the 19th century, an influx of enslaved Africans from other regions had relegated Watermama to a position in the pantheon of the deities of the Surinamese Winti religion. When Winti was outlawed in the 1970s, her religious practices lost some of their importance in Suriname. Furthermore, a relative lack of freedom compared to their African brethren prevented the homogenisation that occurred with the Mami Wata cult across the Atlantic. In Haiti, Lasirenn is a Vodou loa who represents Mami Wata. She is described as a strong willed, sensual siren who possesses the ability to drown those enticed by her. Lasirenn is often depicted as a half fish, half human being, but is occasionally portrayed as a whale. Similar to many other depictions of Mami Wata, Lasirenn is often shown gazing at herself in a mirror, a symbolic representation of her beauty. She is often associated with queer relationships among Black women.

Танымал мәдениетте

Мами Вата Кариб теңізі мен Батыс және Орталық Африканың өнерінде, көркем әдебиетінде, поэзиясында, музыкасында және киносында танымал тақырып болып табылады. Оның бейнесі суретшілерді әсіресе қызықтырады, ал бай африкалықтар да, туристер де оның суреттері мен ағаш мүсіндерін сатып алады. Сондай-ақ, Африканың халық өнерінде де оның бейнесі барлар мен қонақ бөлмелерінің қабырғаларына, альбомдардың мұқабаларына және басқа да заттарға безендіріледі. Та Нехиси Коутс 2019 жылғы "Су бишісі" романында Мами Ватаға сілтеме жасайды. Мами Вата Африка мен Кариб бассейніндегі әдебиеттерде де танымал тақырып болып табылады. Оны көркем әдебиеттерінде бейнелеген авторлар: Уэйн Жерар Тротман өзінің романындағы "Кая Абания және орманның әкесі" романында Мама Дло роліне, Патрик Шамузо, Алекс Годар, Роза Мари Гиро (Кот-д'Ивуар), Флора Нуапа және Веранике Таджо (Кот-д'Ивуар). Мами Вата - Камерунның сатирикалық газетінің атауы. "Факционалистер" комиксіндегі Мами Ватанабе кейіпкері - рух тұлғасы Мами Ватаның физикалық көрінісі. Автор бұл туралы бірнеше сипаттамаларды қолданды. Оның есімі Мами Ватанабе Мами Ватаның ойыннан шыққан. Жапондық болғанына қарамастан, оның терісі жапондық гангуро стилімен қараңғыланған. Сондай-ақ, оның денесінде жыланның татуировкасы бар және серияда сыйлық ретінде сағат пен айна алады, бұл екі зат әдетте Мами Ватамен байланысты. Әнші-күйші С. Дж. Такер Мами Ватанабе құрметіне "La Sirene" атты ән жазды. Трубашы Хью Мазекела "Мами Вата" атты ән жазды, ол оның "The Boy's Doin' It" альбомының CD нұсқасында кездеседі. Гвинеялық Bembeya Jazz National тобы "Hommage à Demba Camara" альбомына "Mami Wata" атты халық әнін жазды. Мами Вата Showcase Television каналында Lost Girl канадалық телешоуының екінші маусымында пайда болды. Ол сондай-ақ телешоуда аталған Өзен монстрлері Джереми Уэйд Конго өзенінде балық аулап жатқанда Конго өлтірушісі эпизодында да айтылады. Ол тағы да Гайанада орналасқан "Body Snatcher" эпизодында аталған. Осы екінші эпизодта Уэйд Гайанадағы Мами Вата туралы аңыздар арапаима шабуылдарынан пайда болуы мүмкін деп болжайды. Лазирен 2003 жылы канадалық ямайкалық жазушы Нало Хопкинсонның "Салт-жолдар" атты эротикалық тарихи фантастикалық романындағы басты кейіпкер. Нигериялық-американдық автор Ннеди Окорафордың 2014 жылғы "Лагуна" фантастикалық романында Лагос лагунасының су астында ғарыш кемесінің пайда болуы және жаңа келгендер табиғи және адам әлемінде өзгерістерге әкеледі. Бар жағажайға алғашқы шетелдік елші әйел адам түрінде келіп, теңізге батқанда, жергілікті бала оны Мами Ватамен салыстырады. Кейінірек, антагонист әйел түріндегі басқа ғарышкерді Мами Вата деп түсіндіреді және оның азғыруына бой алдырып, оны айналдыру үшін теңізге ертіп барады. Мами Вата Ннеди Окорафордың "Аката жауынгері" фильмінде қысқаша бейнеленген. Mami Wata - автор Кваме Мбалияның Тристан Стронг сериясындағы екінші және үшінші кітаптарының басты кейіпкері. Нигериялық Уэльстік жазушы Наташа Боуэннің 2021 жылғы "Теңіз терісі" романында Мами Уата - Емоджаның өлген құл африкалықтардың рухын жинау үшін жасаған жеті тіршілік иесінің бірі. 2022 жылы Никиату Джусудың сценариі мен режиссері "Нэнни" көркем фильмі, АҚШ-та тұратын сенегальдық әйел Айшаның басты кейіпкерімен байланысты Мами Ватаның суреті. Фильм Sundance 2022 кинофестивалінде үздік қазылар алқасының сыйлығын жеңіп алды. Кейіннен оны Amazon Studios және Blumhouse сатып алды және АҚШ-та 2022 жылдың 23 қарашасында көрсетілді, ал Amazon Prime-да 2022 жылдың 16 желтоқсанында жарық көрді. Ghostwriter-дің үшінші маусымында "The Eloquent Ghost on the Bayou" эпизодында Мами Вата болды. Моник Роффи "Қара шомырттың қыз-келіншегі" (2022) атты көркем роман жазды. 2023 жылы C.J.Обасидің сценариі мен режиссері "Мами Вата" атты қара-ақ көркем фильмде өз ауылдарын бүлікшілерден құтқару және олардың жеріне су қыздарының құдайының даңқын қалпына келтіру үшін күресуге тиіс екі әйел бауырдың оқиғасы суреттеледі. Фильм Sundance 2023 кинофестивалінде кинематография бойынша қазылар алқасының сыйлығын жеңіп алды. Drag Race France 2-ші маусымында Mami Watta есімді конкурсант, Пловдив теңізінің француздық драг орындаушысы болды. Ақырында ол жарыста 3-ші орынға теңесті. 2023 жылы жарық көрген Залика Рид Бентаның тұңғыш романы "Ривер Мумма" Торонтодағы ямайкалық диаспора қауымдастығында өтеді. Ол басты рөлді ойлап табуға түрткі болатын рух ретінде танымал және романның барлық бөлігінде жиі кездеседі.

Mami Wata is a popular subject in the art, fiction, poetry, music, and film of the Caribbean and West and Central Africa. Visual artists especially seem drawn to her image, and both wealthier Africans and tourists buy paintings and wooden sculptures of the spirit. She also figures prominently in the folk art of Africa, with her image adorning walls of bars and living rooms, album covers, and other items. Ta Nehisi Coates references Mami Wata in his 2019 novel "The Water Dancer." Mami Wata has also proved to be a popular theme in African and Caribbean literature. Authors who have featured her in their fiction include Wayne Gerard Trotman as Mama Dlo in his novel Kaya Abaniah and the Father of the Forest, Patrick Chamoiseau, Alex Godard, Rose Marie Guiraud (Côte d'Ivoire), Flora Nwapa, and Véronique Tadjo (Côte d'Ivoire). Mamy Wata is also the title of a satirical Cameroonian newspaper. The character Mami Watanabe from the comic book Factionalists is the physical manifestation of the spirit entity Mami Wata. The author utilized a number of features to convey this. Her name Mami Watanabe is a play on Mami Wata. Despite being Japanese, her skin is darkened in the Japanese ganguro style. She also has a tattoo of a snake on her body and receives a watch and a mirror as gifts in the series, two items generally associated with Mami Wata. Singer songwriter S. J. Tucker recorded a song named "La Sirene" in honor of Mami Watanabe. Trumpeter Hugh Masekela recorded a song titled "Mami Wata", which appears on the CD version of his album The Boy's Doin' It. The Guinean band known as Bembeya Jazz National also recorded a folk song named "Mami Wata" for the album Hommage à Demba Camara. Mami Wata appeared in the second season of the Canadian television show Lost Girl on Showcase Television. She is also referred to in the television show River Monsters while Jeremy Wade is fishing in the Congo River in the episode Congo Killer. She is referred to again in the "Body Snatcher" episode set in Guyana. In this second episode, Wade speculates that legends of Mami Wata in Guyana could have originated by Arapaima attacks. Lasiren is a key figure in Canadian Jamaican writer Nalo Hopkinson's 2003 erotic historical fiction novel The Salt Roads. In Nigerian American author Nnedi Okorafor's 2014 speculative fiction novel Lagoon, an alien spaceship appears beneath the waters of Lagos Lagoon and the new arrivals cause transformations in the natural and human world. When the first alien ambassador sets foot on the Bar Beach in human female form, then disappears into the sea, a local boy compares her to Mami Wata. Later, an antagonist interprets another alien in female form as Mami Wata and surrenders to her seduction, accompanying her into the sea to be transformed. Mami Wata also had a brief appearance in Akata Warrior by Nnedi Okorafor. Mami Wata is a pivotal character in the second and third books in the Tristan Strong series by author Kwame Mbalia. In the 2021 novel, Skin of the Sea by Nigerian Welsh writer Natasha Bowen, Mami Wata is one of the seven creatures created by Yemoja to collect the soul of the dead enslaved Africans and the lead character Simi is a Mami Wata. In 2022, the feature film, Nanny, written and directed by Nikyatu Jusu, portraits the figure of Mami Wata in relation to the main character Aisha, a Senegalese woman living in the US. The film won Best Jury Prize at the Sundance 2022 Film Festival. It was subsequently acquired by Amazon Studios and Blumhouse and opened in the U. S. on November 23, 2022. and on Amazon Prime on December 16, 2022

In the third season of Ghostwriter, the episode "The Eloquent Ghost on the Bayou" featured Mami Wata. Monique Roffey wrote a fictional novel called The Mermaid of Black Conch (2022) featuring a kind of Mami Wata. In 2023, the black and white feature film, Mami Wata, written and directed by C. J. Obasi, portraits the story of two sisters who must fight to save their village from rebels and restore the glory of the mermaid goddess to their land. The film won the Jury Prize for Cinematography at the Sundance 2023 Film Festival. Season 2 of Drag Race France featured a contestant named Mami Watta, an Ivorian French drag performer. She ultimately tied for 3rd in the competition. Zalika Reid Benta's 2023 debut novel River Mumma takes place in the Jamaican diasporic community in Toronto. It features the titular spirit as an inciting force for the protagonist's quest, and is a frequent presence throughout the novel.