Екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс авиациялық қозғалтқышы DB 603

Кіріспе

Daimler Benz DB 603 – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде пайдаланылған неміс авиациялық қозғалтқышы. Ол сұйық салқындатылатын 12 цилиндрлі, кері V12 конфигурациялы, 33,9 литрлік DB 601 қозғалтқышының үлкейтілген нұсқасы еді, ал DB 601 өзі DB 600-дің жетілдірілген түрі болатын. DB 603-тің өндірісі 1942 жылдың мамыр айында басталды. 44,5 литрлік (44 500 см³) жұмыс көлемімен, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үшінші рейхтің фронттық ұшақтарында өндірілген және қолданылған ең ірі кері V12 авиациялық қозғалтқышы саналады. DB 603 бірнеше ұшақтарды қамтиды, оның ішінде Do 217 N&M, Do 335, He 219, Me 410, BV 155 және Ta 152C.

Жобалау және әзірлеу

Mercedes Benz T80 жылдамдық рекордына арналған машинасы, авиациялық инженер Йозеф Микл Фердинанд Порше мен Германияның үздік Гран-при жарыс жүргізушісі Ханс Стуктың көмегімен жобаланды және DB 603 үшінші прототипін қамтыды. Ол жылдамдық рекордын орнатуға бағытталған сынақтар үшін 63% метанол, 16% бензол және 12% этанолдан тұратын, сондай-ақ ацетон, нитробензол, авогаз және эфирдің шағын мөлшерлерін қамтитын экзотикалық отын қоспасымен жұмыс істеуге дайындалды. Қуатты арттыру үшін Люфтвафенің кейінгі MW 50 метанол/су инъекциялық күшейткішінің алғашқы нұсқасы қолданылды және 3,000 А.К. (2,959 ж.к., 2,207 кВт) дейін реттелді – бұл, сенімділік бойынша, аэродинамикалық үш осьті T80 машинасының шамамен солтүстік-оңтүстік бағытындағы Берлин — Халле/Лейпциг тас жолының, шамамен ұзындығы бар, арнайы дайындалған учаскесінде қозғалуы үшін жеткілікті болды. Бұл тас жол Дессау қаласының шығыс жағынан өтеді (қазіргі A9 тас жолының бөлігі) және рекорды орнату үшін 1940 жылдың қаңтарында Rekord Woche (Рекорд/Жылдамдық аптасы) кезінде пайдаланылды. Тас жолдың нақты орналасқан жері Дессаудың оңтүстігінде болды және ені кеңейтіліп, ортасы асфальтталды. 1939 жылдың қыркүйегінде соғыс басталғандықтан, T80 (қара құс – "Schwarzer Vogel" деп аталды) жарысқа қатыспады. DB 603 қозғалтқышы истребительдерде пайдалану үшін машинадан алынып тасталды. Соғыс жылдарында өндірілген Германияның ең ірі V12 авиациялық қозғалтқышы DB 603 көптеген екі және көп қозғалтқышты ұшақтардың жобаларында негізгі қозғалтқыш ретінде кеңінен қолданылды. Үміткер Dornier Do 335 Pfeil екі қозғалтқышты ауыр истребитель, жетекші Messerschmitt Me 410 Hornisse ауыр истребитель және Heinkel He 219 Uhu екі қозғалтқышты түнгі истребитель DB 603 қозғалтқышымен жұмыс істеуге арналған. Dornier Do 217M және N орташа бомбалаушы және түнгі истребитель түрлері тікелей орналасқан қозғалтқыштармен жабдықталды, ал алпыс метрлік қанат кеңдігі бар, алты қозғалтқышты Blohm & Voss BV 238 ұшақ прототипінің қуат қондырғылары бір-біріне ұқсас толық қозғалтқыш / кабель / радиатор жиынтығы ретінде орнатылды. Бұл ерекше конструкцияда радиатор тікелей картердің астына орналастырылды, ал май салқындатқышы алдыңғы үлгілерде орнатудың жоғарғы бөлігінде орналастырылды, өйткені BV 238-де қозғалтқышты салқындату үшін жоғарғы кабельдер болған жоқ. He 219 ұшағының конструкциясы Heinkel-ге тән Kraftei жиынтығын пайдаланды, ол DB 603 қозғалтқышы үшін пропеллер мен оның редуктор корпусы арасындағы негізгі қозғалтқышты салқындату үшін жақсы ағымдастырылған шеңберлі радиаторды қолданды және оның сыртында тек екі қатардан алты түтікшенің қатары бар цилиндрлі кабель болды. Daimler Benz бұрылысты V12 қозғалтқыштары үшін кабельдің сол жағындағы суперкомпрессордың ауа қабылдағышы әдетте Heinkel / DB 603 жиынтығы үшін кабельдің металл жамылғысынан алыстатылып, көбінесе ұшақтың қанатының панелінде орналастырылды. He 219 үшін Kraftei жиынтығы He 177B стратегиялық бомбалаушы сериясының төрт қозғалтқышты прототипіне, әр нацелде турбокомпрессормен және Heinkel He 274 жоғары биіктіктегі стратегиялық бомбалаушы жобасының алты тапсырыс берілген (екі аяқталған) прототипіне де қолданылды.

The Mercedes Benz T80 land speed record car, designed by aircraft engineer Josef Mickl with assistance from Ferdinand Porsche and top German Grand Prix racing driver Hans Stuck, incorporated the third prototype DB 603. It was set up for the land speed record run attempt to operate on an exotic fuel mix based on a 63% methanol, 16% benzene and 12% ethanol content, with minor percentages of acetone, nitrobenzene, avgas and ether. Adding to the power output was a pioneering form of the Luftwaffe's later MW 50 methanol/water injection boost, and was tuned to 3,000 PS (2,959 hp, 2,207 kW)— enough, it was believed, to propel the aerodynamic three axle T80 up to on a specially prepared, nearly length stretch of the roughly north–south oriented Autobahn Berlin — Halle/Leipzig, which passed close to the east side of Dessau (now part of the modern A9 Autobahn) and with the actual length's location due south of Dessau, reworked to be wide with a paved over median, for the record to be set in January 1940 during Rekord Woche (Record/Speed Week). Due to the outbreak of the war in September 1939, the T80 (nicknamed Schwarzer Vogel, "Black Bird") never raced. The DB 603 engine was removed from the vehicle for use in fighter aircraft. As Germany's largest displacement inverted V12 aviation powerplant in production during the war years, the DB 603 saw wide operational use as the primary engine type for many twin and multi engined combat aircraft designs — the promising twin engined Dornier Do 335 Pfeil prototype heavy fighter, the front line Messerschmitt Me 410 Hornisse heavy fighter and Heinkel He 219 Uhu twin engined night fighter were all designed to be powered by the DB 603. The Dornier Do 217M and N medium bomber and night fighter subtypes powered by inline engines, and the enormous sixty metre wingspan, six engined Blohm & Voss BV 238 flying boat prototype, essentially had their DB 603 powerplants installed within what appeared to be the same unitized complete engine/cowl/radiator assembly as a complete unit replaceable "power system" for twin and multi engined aircraft — this particular design featured a "chin" style radiator installation directly beneath the crankcase, and the oil cooler placed on the dorsal portion of the installation for the earlier examples, as the BV 238 had no visible upper cowl openings for engine cooling of any sort for its half dozen unitized DB 603s. The He 219 airframe pioneered what is believed to be a Heinkel specific Kraftei unitized engine package for the DB 603 engine using a well streamlined annular radiator set for primary engine cooling between the propeller and its reduction gear housing with a nearly cylindrical cowl behind it, pierced only by the twin rows of six exhaust stacks, one row per side. The characteristic portside cowl supercharger intake for Daimler Benz inverted V12s was usually accommodated away from the nacelle's sheetmetal itself for the Heinkel/DB 603 unitized engine package, most often within the airframe's wing panel design. The same Kraftei packaging for the He 219 was also used for powering the four engined prototype He 177B strategic bomber series, and with an added turbocharger in each nacelle, the six ordered (two completed) prototypes of Heinkel's He 274 high altitude strategic bomber project.