Кіріспе
Цян Чу (29 қыркүйек 929 - 7 қазан 988), әдеби есімі Уэнде, 960 жылға дейін Цян Хунчу деп аталған, сондай-ақ, қайтыс болғаннан кейін Уюэ патшасы Чжунъи деп танылған, Қытайдың Бес әулет және Он патшалық дәуіріндегі Уюэ мемлекетінің соңғы патшасы болды. Ол 947 жылдан 978 жылға дейін билік құрды, одан кейін мемлекетін Солтүстік Сун әулетіне бағындырды.
Өмір
Цян Чу билікке ағасы Цян Цзонг төңкеріспен құлатылғаннан кейін келді. Сол кезде Уюй ең үлкен аумақта болды, қазіргі Чжэцзян, Цзянсу, Шанхай және Фуцзянь аймақтарында 13 Чжоуды (елдің бөлінісі) басқарды. Тарихы бойында Уюй солтүстік билікке номиналды түрде мойынсұну саясатын ұстанды. Оңтүстіктегі басқа кіші мемлекеттерден айырмашылығы, Уюй патшалары ешқашан өзін император деп жарияламады. Қарсылығында, солтүстік билік Уюйдің тәуелсіздігін құрметтеді және патшаларына жоғары құрмет көрсетті, соның ішінде "Аспан астындағы барлық жылқы мен әскердің қолбасшысы" атағы да болды. Шын мәнінде, Цян Чу өзінің атын бастапқыдағы Цян Хонгчудан өзгертті, себебі "хон" таңбасы тыйым салынған (Сун императоры Тайцзудың әкесі Чжао Хунъинь аталғандықтан). 960 жылдары Сун әулеті Солтүстік Қытайды біріктірген кезде, Цян Чу ата-бабасы Цян Людің "нағыз билеуші" пайда болғанда мүмкіндігінше тезірек мойынсұну туралы нұсқауларын орындады. 960 жылы Цян Чу Сунға бағынды және сол жылы есімін өзгертті. Кейіннен Цян Чу Сун сарайының бұйрығымен басқа кіші оңтүстік мемлекеттерді Сун императорының атынан аннексиялауға қатысты. 968 жылы Сун императоры оны қайтадан Уюй патшасы етіп тағайындады және оған императорлық құрметтер берілді. 977 жылы жаңа император, Сун императоры Тайцзун, оған канцлер, бас хатшы және аспан астындағы барлық жылқы мен әскердің қолбасшысы атақтарын берді. Алайда, 978 жылы Цян Чу өзінің территорияларын Сун режиміне тапсырды, мүмкін Сун сарайының жасырын қысымымен. Дегенмен, "ерікті" тапсыру Уюй аймағын басқа замандас мемлекеттерге тиген соғыстың салдарынан сақтады. Аймақ Уюй кезеңінде салынған инфрақұрылымын және экономикалық артықшылықтарын сақтап қалды, бұл Янцзы дельтасының қазіргі күнге дейін Қытайдың экономикалық орталығы болуына үлкен үлес қосты. Солтүстіктің күдігін сейілту және қақтығысты болдырмау үшін Цян Чу Сун астанасы Бянцзинге (қазіргі Кайфэн) қалды және 3000 үй ішін сол жерге көшірді. Цян формальды түрде патша болып қалды. Оның ұлдары мен көптеген Уюй элитасы түрлі императорлық лауазымдар мен атақтарға ие болды. Бастапқыда Сун императоры Тайцзун Янчжоу префектурасын Хуайхай (淮海) номиналды мемлекетіне дейін көтерді және Цян Чуды Хуайхай патшасы (淮海国王) етіп тағайындады. 984 жылы Цян Чу Ханнан (汉南国王) патшасы (кіші номиналды феод) болды, ал 987 жылы Наньян (南阳国王) патшасы болды, ол Наньянда тұруға құқылы болды, бірақ дереу, сонымен қатар, Сюй (许王) ханзадасы болды, оның феоды кеңейтілді. 988 жылы Цян Чу патшалық атағын жоғалтып, оның орнына Дэн (邓王) ханзадасы болды, оның номиналды феоды мен нақты табысы үлкен болды. Ол императордың қасына жиі шақырылып, тойлар мен ойын-сауықтарға қатысты. 988 жылы оның 60 жасқа толуына орай (қытай күнтізбесі бойынша) Сун императоры Тайцзун оған сыйлық ретінде шарап жіберді. Шарапты ішкеннен кейін, ол қатты ауырып, сол түні қайтыс болды. Оған мемлекеттік жерлеу рәсімі жасалды, қайтыс болғаннан кейін Цинь патшасы атағына ие болды және Луоянға жақын жерге жерленді. Цян Чудың жеті ұлы болды, олардың бірі Сун сарайында канцлер болды.
Басқа мұра
Цян Чу өлең жазуды ұнататын. Оның жарияланған өлеңдерінің бірі бүгінге дейін жетіп келді. Уюэ патшалары сияқты, Цян Чу да шын ниетпен буддист болған. Ханчжоудағы Лейфенг пагодасы оның ұлының дүниеге келуін тойлау үшін, сондай-ақ кейбір деректерде Консорт Хуан үшін оның бұйрығымен салынған.