Кіріспе
Малайзияның заңнамалық актісі. Ішкі қауіпсіздік туралы 1960 жылғы заң (қысқартылған атауы – ISA) Малайзияда қолданылған алдын ала ұстау туралы заң болды. Бұл заң 1957 жылы Малайя Федерациясы Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғаннан кейін қабылданды. ISA шектеулі және заңмен анықталған жағдайларда сот отырысынсыз немесе қылмыстық айыптаусыз ұстауға мүмкіндік берді. 2011 жылдың 15 қыркүйегінде Малайзияның премьер-министрі Наджиб Разак бұл заңның күшін жойып, оның орнына екі жаңа заң енгізілетінін мәлімдеді. ISA 2012 жылғы 18 маусымда Парламент қабылдаған және патша бекіткен Қауіпсіздікке қарсы қылмыстар (арнайы шаралар) туралы заңмен алмастырылып, жойылды. Заң 2012 жылдың 31 шілдесінде күшіне енді.
The Internal Security Act 1960 (, abbreviated ISA) was a preventive detention law in force in Malaysia. The legislation was enacted after the Federation of Malaya gained independence from Britain in 1957. The ISA allows for detention without trial or criminal charges under limited, legally defined circumstances. On 15 September 2011, the Prime Minister of Malaysia, Najib Razak said that this legislation will be repealed and replaced by two new laws. The ISA was replaced and repealed by the Security Offences (Special Measures) Act 2012 which has been passed by Parliament and given the royal assent on 18 June 2012. The Act came into force on 31 July 2012.
Реформа
Үкімет Ішкі қауіпсіздік заңын қайта қараудың соңғы кезеңінде. Ішкі істер министрі Датук Сери Хишамуддин Тун Хусейн ISA-ға енгізілетін түзетулер бес мәселеге қатысты екенін мәлімдеді: ұстау мерзімінің ұзақтығы, ұсталғандар мен олардың отбасыларының құқықтары мен оларға қатысты қарым-қатынас, Ішкі істер министрінің өкілеттігі, ISA-ны саяси мақсаттарда пайдалану және сот шешімісіз ұстау. ISA-ны қайта қарау барысында үкімет маңызды мүдделі тараптармен кездесіп, түзетулерді талқылады. Хишамуддин мен Ішкі істер министрлігінің өкілдері Бас прокуратура, Адвокаттар кеңесі, "Барисан" ұлттық клубы, Ұлттық әйелдер ұйымдары кеңесі және Ұлттық азаматтық бюро өкілдерімен шамамен үш сағат бойы кездесті. Ішкі істер министрі талқылаулар кезінде барлық тараптың терроризм мен радикализмнен халықты қорғау үшін заң болуы керек деген пікірде бірауыздан келіскенін айтты.
Рид комиссиясы
"Үкіметке қарсы" деген ұғым кейде "ұлтқа қарсы" дегенмен теңестірілген. Рид комиссиясы өз есебінде (оларға "Мердека" Конституциясын жазу міндеті жүктелген) ұсынған құқықтар Малайяда нығайып қалғанын және негізгі құқықтар келесі механизмдер арқылы қамтамасыз етілетінін атап өтті: Конституция – жоғары заң; "осы құқықтарды қорғауға соттардың өкілеттігі мен міндеті"; және "соттар заң шығару, әкімшілік шаралар немесе басқа жолмен осы құқықтарды бұзуға жасалған кез келген әрекетті жойар еді". [IX тарау, "Негізгі құқықтар: Конституциялық кепілдіктер", 161-тармақ, 70-бетті қараңыз.] Хардиал Сингх Хайра [Бұл өзінің ISA заңы емес пе, әлде сот жүйесінің түсіндірмесі ме, осылай қатаң ететін?], ISA-ға қатысты сот шешімдерін талдағанда, "Малайзия соттары негізгі құқықтарға жасалған қатерлерді жойғана ғана қоймай, сот белсенділігінің жетіспеуі осы құқықтарды одан әрі бұзды. Малайзия соттарының АІА-ға қатысты кемшілігі – олар, әдетте, жеке тұлғаны ұстауды негіздеу үшін атқарушы биліктің субъективті пікірін қабылдады". Ол сондай-ақ, "Малайзия соттарының қазіргі көзқарасы атқарушы биліктің жауапкершілігін және заң үстемдігі шеңберіндегі адам құқықтарына құрметті азайтуға бағытталған" деп қосты.
Шығару
Үкімет тұтқындарды шартсыз босатуға құқылы болғанымен, кейбір жағдайларда босатылатын адамдардан теледидар мен радиода жазбаша мойындау жасау талап етілген. Малайзияның танымал блогері, Malaysia Today сайтының авторы Раджа Петра Камарудин 2008 жылдың 12 қыркүйегінде Ішкі қауіпсіздік заңы бойынша ұсталды және 56 күннен кейін босатылды. Оның адвокаты Ішкі істер министрлігінің заңсыз ұстауына наразылық білдіріп, хабеас корпустың ісін қозғағаннан кейін босатылды. 2008 жылдың 7 қарашасындағы Жоғарғы соттың шешімімен ол ұстаудан босатылды және сол күні бостандыққа шықты.
Сын
ISA-ның қаталдығы туралы айтылып жүргендіктен, бірнеше адам құқығын қорғайтын ұйымдар мен оппозициялық саяси партиялар осы заңды қатаң сынап, оны күштен шығаруды талап етті. АҚШ үкіметі сияқты шетелдік үкіметтер де үкіметке осы заңды күштен шығаруға қысым көрсетті. 2011 жылдың қыркүйегінде ISA-ны күштен шығаруға уәде берілгеніне қарамастан, оны күштен шығарудың уақыты мен кешігуіне қатысты күмәндік сақталды.
Ішкі
Бірнеше оппозициялық партиялар, мысалы, Малайзия ислам партиясы (ПАС), Демократиялық іс-қимыл партиясы (ДАП) және Парти Кеділік Раякт (ПКР) ИСА-ға қарсы айтыс жасады. Олардың көптеген басшылары немесе көрнекті мүшелері ИСА бойынша ұсталған, мысалы, ПАС-тан Мохамад Сабу, Лим Кит Сианг, Карпал Сингх және ДАП-тан Лим Гуан Энг, ал ПКР-дан Анвар Ибрагим. Бұрын, 1960 жылдары, заңды оппозициялық лидерлердің бірі Тан Чи Хуон былай деп айыптаған: «Бұл қорқынышты және зұлым құрал Альянс үкіметімен төтенше жағдай аяқталған кезде қабылданды. Содан кейін ол дереу төтенше жағдай кезінде жыл сайын қайта қабылдануы тиіс болған Төтенше жағдай ережелерінің барлық ережелерін енгізе бастады, бірақ енді ол мәңгілікке заң кітабына жазылды». Дегенмен, Малайзия тәуелсіздік алғаннан бері үкімет басқарып келе жатқан Барисан Насионал коалициясының ең ірі құрамдас бөлігі – Біріккен малайлар ұлттық ұйымы (UMNO немесе Umno) да ИСА-ны сынаған бірнеше саясаткерлер бар. Малайзияның бесінші премьер-министрі Абдулла Ахмад Бадави 1988 жылы: «Егер біз Малайзияны және Umno-ны сақтап қалғымыз келсе, доктор Махатхирді (сол кездегі премьер-министр) қызметтен алу керек. Ол өзінің қарсыластарын үнсіздендіру үшін Ішкі қауіпсіздік заңы сияқты қатаң заңдарды қолданады» деді. Ол бір жыл бұрын: «Ішкі қауіпсіздік заңы сияқты заңдар қазіргі Малайзияда орынсыз. Бұл қатал және варварлық заң» деген еді. Алайда, 2003 жылы премьер-министр болғаннан кейін Абдулла ИСА-ны «қажетті заң» деп атады және «Біз ешқашан Ішкі қауіпсіздік заңын дұрыс пайдаланбадық. Ішкі қауіпсіздік заңы бойынша ұсталғандардың барлығы қоғамға қауіпті екені дәлелденді» деді. Бірақ оппозициялық партиялар бұл елге емес, Umno-ға қауіп төндіретініне сенеді. Премьер-министр болғанға дейін Махатхир де ИСА-ға сынды көзқараспен қараған. 1966 жылы Махатхир Ішкі қауіпсіздік (өзгерістер) туралы заң жобасын қолдап сөйлегенде: «Ақыл-есі дұрыс адам ешкім ИСА-ны ұнатпайды. Шын мәнінде, бұл демократияның барлық принциптерін жоққа шығарады» деді. Алайда, мұндай өзара әділетсіздікке әртүрлі топтар, әсіресе ПАС, бұрынғы баяндамашының ИСА бойынша ұстанымындағы сәйкессіздік пен екі жақты стандарттарды айыптады. Кота-Кинабалуда Бас хатшысы Датук Вилфред Мадиус Тангау басқаратын Біріккен Пасокмомогун Кадазандусун Мурут ұйымы (UPKO) 2008 жылғы 23 қыркүйекте өзінің басқа 3 Барисан Насионал (BN) әріптестері МКА, Геракан және МИК-ке қосылып, ИСА-ны үкіметтік қайта қарауды сұрады. Мадиус партияның бұрынғы заң министрі Датук Зайд Ибрагимнің ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіретін террористерге ғана ИСА қолданылуы керек деген ұстанымын қолдайтынын айтты: «Сепутех депутаты Тереза Кок, Раджа Петра Камаруддин және Sin Chew Daily тілшісі Тан Хун Ченг жағдайында, егер оларға қарсы іс болса, оларға қарсы қолданылуы мүмкін көптеген басқа қоғамдық тәртіп заңдары бар».
This infernal and heinous instrument has been enacted by the Alliance Government at a time when the emergency was supposed to be over. Then it promptly proceeds to embody all the provisions of the Emergency Regulations which during the Emergency had to be re enacted every year, but now it is written into the statute book ad infinitum
However, several politicians from the Barisan Nasional coalition, including its largest component party, the United Malays National Organisation (UMNO or Umno), that has governed Malaysia since independence have also criticised the ISA. The fifth Prime Minister of Malaysia, Abdullah Ahmad Badawi, went on the record in 1988 to state "If we want to save Malaysia and Umno, Dr Mahathir (then Prime Minister) must be removed. He uses draconian laws such as the Internal Security Act to silence his critics." The year before, he had also stated "Laws such as the Internal Security Act have no place in modern Malaysia. It is a draconian and barbaric law." In 2003 when he became Prime Minister, however, Abdullah called the ISA "a necessary law," and argued "We have never misused the Internal Security Act. All those detained under the Internal Security Act are proven threats to society." But opposition parties believe it is a threat to Umno rather than a threat to the country. Prior to becoming Prime Minister, Mahathir had also adhered to a critical view of the ISA. In 1966, when Mahathir spoke out in support of the Internal Security (Amendment) Bill 1966 as a backbencher, he stated that "no one in his right senses like[s] the ISA. It is in fact a negation of all the principles of democracy." Such tit for tat justification however was condemned by various groups, notably PAS for inconsistency and double standards shown by the former rapporteur in his position as regards the ISA. In Kota Kinabalu, United Pasokmomogun Kadazandusun Murut Organisation (UPKO) led by its Secretary General Datuk Wilfred Madius Tangau, on 23 September 2008, joined its 3 other Barisan Nasional (BN) counterparts MCA, Gerakan and MIC, petitioning government review of ISA. Madius said the party supports former de facto Law Minister Datuk Zaid Ibrahim's position that the ISA should only be used against those who posed a threat to national security, such as terrorists: "Clearly in the case of Seputeh MP, Teresa Kok, Raja Petra Kamaruddin, and Sin Chew Daily reporter, Tan Hoon Cheng, there are so many other public order laws that can be used against them if, at all, there is a case to do so."
Жою
Премьер-министр Наджиб Разак ISA-ны жою туралы алғаш рет 2011 жылдың 15 қыркүйегінде хабарлады, осылайша жоюдың "жетілген, заманауи және тиімді демократияны қалыптастыру және дамыту; қоғамдық тәртіпті сақтау; азаматтық еркіндікті күшейту және этникалық келісімді нығайту" мақсатында жасалғанын айтты. ISA 2012 жылғы Қауіпсіздік қылмыстары (арнайы шаралар) заңымен жойылатын болып, оның орнына 2012 жылдың 18 маусымында қабылданған және патшалық бекітілген, бірақ 2012 жылдың шілдесіне дейін күшіне енбеген, себебі Ішкі істер министрі Хишамуддин Хусейннің жариялауын күтіп тұрған басталу күні белгіленбеген. 2012 жылдың 9 шілдесінде Нажиб Разак ISA биліктегі үкіметке саяси тұрғыдан көмектеспегендіктен таратылғанын мәлімдеді.