Трофикалық жұмыртқалар: Мақсаты - көбею емес, қоректену
Trophic egg
Трофикалық жұмыртқа – көбейткіш емес, ұрпаққа тамақ ретінде қызмет ететін жұмыртқа. Балықтар, амфибиялар, өрмекшілерде кездеседі. Паренталдық күтімге қарамастан пайда болады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Трофикалық жұмыртқа – жұмыртқаның көбею емес, қоректену функциясын атқаруы; мәнінде, трофикалық жұмыртқа тірі жұмыртқалардан шыққан балаларға тамақ ретінде қызмет етеді. Оларды тудыратын түрлердің көпшілігінде трофикалық жұмыртқа көбінесе ұрықтанбаған жұмыртқа болып табылады. Трофикалық жұмыртқалардың пайда болуы балықтар, қосмекенділер, мойынтұяқтар және жәндіктер сияқты өте алуан түрлі түрлерде байқалған. Бұл функция ата-аналық күтімнің нақты бір деңгейімен шектелмейді, бірақ жәндіктердің кейбір жартылай әлеуметтік түрлерінде, *A. ferox* мойынтұяғында, сондай-ақ Leptodactylus fallax және Oophaga бақалары, Bagrus meridionalis шабағы сияқты басқа да бірнеше түрлерде кездеседі. Кейбір түрлердің ата-аналары трофикалық жұмыртқаларды тікелей балаларына жеткізеді, ал басқалары тірі жұмыртқаларды салғаннан кейін ғана трофикалық жұмыртқаларды туады; содан кейін олар трофикалық жұмыртқаларды тірі балаларының табуы мүмкін жерге қалдырады. Макрель акулалары репродуктивті және трофикалық жұмыртқалардың ең жоғары жақындығын көрсетеді; олардың тірі балалары аналық жатырында трофикалық жұмыртқалармен қоректенеді. Трофикалық жұмыртқалар кездесетін түрлер мен тіршілік стратегияларының әртүрлілігіне қарамастан, барлық трофикалық жұмыртқа функциялары ұқсас ата-бабалық функциялардан туындайды, бұл бір кезде бәсекелес (әдетте ертерек) балалардың тіршілігін қамтамасыз ету үшін болашақ балаларды құрбан етуге тең болды. Көбірек дамыған мысалдарда трофикалық жұмыртқалар тірі емес, ұрықтанбаған және кейбір жағдайларда толық қалыптаспаған, сондықтан олар нақты әлеуетті балаларды білдірмейді, бірақ оларды өндіруге кеткен қоректік заттар мөлшеріне сәйкес келетін ата-аналық инвестицияны білдіреді.
A trophic egg is an egg whose function is not reproduction but nutrition; in essence, the trophic egg serves as food for offspring hatched from viable eggs. In most species that produce them, a trophic egg is usually an unfertilised egg. The production of trophic eggs has been observed in a highly diverse range of species, including fish, amphibians, spiders and insects. The function is not limited to any particular level of parental care, but occurs in some sub social species of insects, the spider A. ferox, and a few other species like the frogs Leptodactylus fallax and Oophaga, and the catfish Bagrus meridionalis. Parents of some species deliver trophic eggs directly to their offspring, whereas some other species simply produce the trophic eggs after laying the viable eggs; they then leave the trophic eggs where the viable offspring are likely to find them. The mackerel sharks present the most extreme example of proximity between reproductive eggs and trophic eggs; their viable offspring feed on trophic eggs in utero. Despite the diversity of species and life strategies in which trophic eggs occur, all trophic egg functions are similarly derived from similar ancestral functions, which once amounted to the sacrifice of potential future offspring in order to provide food for the survival of rival (usually earlier) offspring. In more derived examples the trophic eggs are not viable, being neither fertilised, nor even fully formed in some cases, so they do not represent actually potential offspring, although they still represent parental investment corresponding to the amount of food it took to produce them.
Морфология
Трофикалық жұмыртқалар әрқашан қалыпты репродуктивті жұмыртқалардан морфологиялық жағынан ерекшелене бермейді; бірақ егер физикалық айырмашылық болмаса, трофикалық жұмыртқаларды ата-аналар жеткізетінде ерекшеленген мінез-құлық байқалуы мүмкін. Кейбір қоңыздарда трофикалық жұмыртқалар репродуктивті жұмыртқаларға қарағанда ақшыл түсті және жұмсақ текстуралы болып келеді, ал хорионы тегіс болады. Сондай-ақ, құмырсқалардың трофикалық жұмыртқаларында хориондағы торлы үлгі нашар дамыған. Морфологиялық айырмашылықтар аналардың тірі жұмыртқаларға қарағанда трофикалық жұмыртқаларды өндіруге аз энергия жұмсауынан туындауы мүмкін.
Trophic eggs are not always morphologically distinct from normal reproductive eggs; however if there is no physical distinction there tends to be some kind of specialised behaviour in the way that trophic eggs are delivered by the parents. In some beetles, trophic eggs are paler in colour and softer in texture than reproductive eggs, with a smoother surface on the chorion. It has also been found that trophic eggs in ants have a less pronounced reticulate pattern on the chorion. The morphological differences may arise due to the fact that mothers invest less energy in the production of trophic eggs than viable eggs.
Адаптациялық пластика
Трофикалық жұмыртқа салатын түрлердің мінез-құлқы олардың қоршаған ортасына өте байланысты және қоршаған ортаның өзгеруіне жауап ретінде бейімделу пластикалық арқылы өзгертілуі мүмкін. Трофикалық жұмыртқалардың тірі жұмыртқаларға қатынасы қолжетімді ресурстармен анықталады, бірақ трофикалық жұмыртқалардың абсолютті саны әрқашан өзгере бермейді. Тірі жұмыртқалардың азаюы әрбір шабалдың трофикалық жұмыртқалардың көп көлемімен қамтамасыз етілуін қамтамасыз етеді; демек, сыртқы ресурстар шектеулі болған кезде әрбір жеке тұлғаның тірі қалу мүмкіндігі артады. Аналықтары жұмыртқа салу алдында қоршаған ортаның факторларына жауап ретінде жұмыртқалар арақатынасын бейімдей алады.
The behaviour of trophic egg laying species depends highly on their environment and can be modified via adaptive plasticity in response to environmental variation. The ratio of trophic to viable eggs is determined by the availability of resources, although the absolute number of trophic eggs does not always change. The production of fewer viable eggs ensures that each hatched nymph will have a larger provision of trophic eggs; and therefore give each individual an enhanced chance of survival when external resources are limited. Females can adaptively adjust the egg ratio in response to environmental drivers prior to oviposition.
Ұрық өсіру жетістігі
Ресурстар шектеулі болған кезде трофикалық жұмыртқалардың болуы ұрпақтың жетілу және тіршілік ету деңгейін едәуір арттырады. Кейбір түрлер, мысалы, субәлеуметтік қопап жәндігі Canthophorus niveimarginatus (Heteroptera: Cydnidae) ұрпағы трофикалық жұмыртқаларсыз мүлдем тірі қала алмайды. Нимфалар аштықтан өледі, себебі олар тек трофикалық жұмыртқалармен ғана қоректене алады. Дегенмен, басқа да қолайлы тамақ көздері жеткілікті болғанда, трофикалық жұмыртқалармен қоректену ұрықтың сәттілігіне аз әсер етеді. Көптеген өрмекшілерде кездесетін туысқандық каннибализм трофикалық жұмыртқалардың мөлшеріне тәуелді емес, өйткені тірі жұмыртқалар трофикалық жұмыртқалар салынар алдында синхронды түрде жұмыртқаланады және шығады. Amaurobius ferox өрмекшісінде трофикалық жұмыртқалар жұмыртқа қапшығынан шабалғылар шыққаннан кейін бір күні салынады. Ананың көбелектеу мінез-құлқы ұрпағының мінез-құлқымен өзгереді және олардың болуы екінші буын жұмыртқаларының жетілуін тежейді; оның орнына олар құнарсыз трофикалық жұмыртқалар түрінде шығарылады. Екінші буынды бірінші буынға тамақ ретінде пайдалану ананың көбелектеу сәттілігін арттырады.
When resources are limited, the presence of trophic eggs greatly increases the maturation and survival rates of offspring. There are some species such as the subsocial burrower bug Canthophorus niveimarginatus (Heteroptera: Cydnidae) whose offspring cannot survive at all without the provision of trophic eggs. The nymphs starve to death because trophic eggs are the only thing they are able to feed on. However, when other suitable sources of food are plentiful, feeding on trophic eggs has little effect on brood success. Sibling cannibalism, common in many spider species, is not affected by the proportion of trophic eggs, since viable eggs are oviposited and hatch synchronously, before trophic eggs are laid. In the spider Amaurobius ferox, trophic eggs are laid the day after spiderlings emerge from their egg sac. The mother's reproductive behaviour is modified by the behaviour of her offspring, and their presence inhibits the second generation of eggs from maturing; instead they are released as infertile trophic eggs. Converting the second generation into food for the first ultimately boosts the mother's reproductive success.