Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пәрсеполь, Ирандағы Ападана залы
Пали мәтіндері
Hall in Persepolis, Iran
the Pali texts
Ападана (немесе ) – Иранның Пәрсеполь қаласындағы үлкен гипостильді зал. Ол Пәрсеполь қаласының ең көне құрылыс кезеңіне жатады, біздің заманымыздан бұрынғы VI ғасырдың бірінші жартысында Дарий I-нің бастапқы жобасының бір бөлігі ретінде салынған. Құрылысын Ксеркс I аяқтады. Қазіргі заманғы ғылым "Ападанадағы бейнелердің метафоралық мәнін идеалданған әлеуметтік құрылым ретінде көрсетеді".
Apadana (, or ) is a large hypostyle hall in Persepolis, Iran. It belongs to the oldest building phase of the city of Persepolis, in the first half of the 6th century BC, as part of the original design by Darius the Great. Its construction was completed by Xerxes I. Modern scholarship "demonstrates the metaphorical nature of the Apadana reliefs as idealised social orders".
Этимология
Бір сөз ретінде, (Ежелгі парсы 𐎠𐎱𐎭𐎠𐎴, ер.) гипостильді залды, яғни бағаналы тас құрылыстан жасалған сарай немесе аудитория залын белгілеу үшін қолданылады. Елам тілінде бұл сөз ha ha da na деп, ал вавилон тілінде ap pa da an деп берілген. Бұл сөздің этимологиясы нақты емес. Ол санскрит тіліндегі (आपादन) "жету" деген мағынаға ие, сондай-ақ санскрит тіліндегі apa dhā (अपधा) "жасыру немесе тығылу орыны" және грек тіліндегі (αποθήκη) "қойма" сөздерімен салыстырылған. Бұл сөз Иранда кейінгі кезеңдерде парфян тілінде 'pdn(y) немесе 'pdnk(y) "сарай" түрінде сақталған, ал Ираннан тыс жерлерде бірнеше тілде қарыз сөз ретінде қолданылады (мысалы, араб тіліндегі فَدَن (транслитерация: fadan) "сарай" және армян тіліндегі aparan kʿ "сарай"). Қазіргі заманғы сәулет және археологиялық термин ретінде "ападана" сөзі Урартудың гипостильді залдарына, мысалы, Альтинтепе мен Эребуниде қазылған залдарға қатысты қолданылады. Бұл залдар Парсы залдарынан бұрын салынған, және Урарту кейінірек парсы гипостильді аудитория залдарының стильдік бастауы болуы мүмкін деген гипотеза бар.
As a word, (Old Persian 𐎠𐎱𐎭𐎠𐎴, masc.) is used to designate a hypostyle hall, i. e., a palace or audience hall of stone construction with columns. The word is rendered in Elamite as ha ha da na and in Babylonian ap pa da an is etymologically ambiguous. It has been compared to the Sanskrit (आपादन) which means 'to arrive at', and also to the Sanskrit apa dhā (अपधा) which means "a hide out or concealment", and the Greek (αποθήκη), meaning "storehouse". The word survived into later periods in Iran, as the Parthian 'pdn(y) or 'pdnk(y) "palace", and outside Iran it still survives in several languages as loan words (including the Arabic فَدَن (transliteration: fadan) for "palace" and the Armenian aparan kʿ for "palace".) As a modern architectural and archaeological term, the word apadana is also used to refer to Urartian hypostyle halls, such as those excavated at Altintepe and Erebuni. These halls predate those from Persia, and it has been proposed that Urartu could be the stylistic origin of the later Persian hypostyle audience halls.
Сузадағы Ападана сарайы
Сузадағы Ападана сарайы Дарийдің тұсында б.з.д. 515 жылы жоспар бекітілгеннен кейін салынып басталды, бірақ Ксеркс I тұсында аяқталды. Бұл сарайдың қабырғалары саз кірпіштен, ал сыртқы жағы кірпішпен қапталған, ал бағаналары тастан жасалған. Ішкі қабырғалары жылтыр кірпіштен жасалған бейнелермен әшекейленген, онда мәңгілік күзетшілердің әскерлері, қанатты арыстан мен лотос гүлі бейнеленген. Ападана сарайының маңызды бөліктері Артаксеркс I (б.з.д. 461 ж.) тұсында өртенді, ал Артаксеркс II (б.з.д. 359 ж.) тұсында қайта жаңартылды.
The Apadana Palace in Susa started construction during the reign of Darius after the overall plan was chosen in 515 BC but it was finished during the reign of Xerxes I. The walls of this palace are made of clay with a brick facade and its columns are made of stone. Its inner walls were covered with glazed brick reliefs and featured soldiers of the Eternal Guard, a winged lion, and a lotus flower. Important parts of the Apadana Palace caught fire during the reign of Artaxerxes I (461 BC) and were rebuilt during the reign of Artaxerxes II (359 BC).
Сипаттама
Ападана Персеполь террасасындағы ең ірі ғимарат болды және 1931-1939 жылдар аралығында неміс археологы Эрнст Герцфельд, оның ассистенті Фридрих Крефтер және Эрих Шмидт оны қазды. Қазба жұмыстарына қатысты маңызды материалдар қазір Вашингтон қаласындағы Фриер өнер галереясының архивінде сақтаулы.
The Apadana was the largest building on the Terrace at Persepolis and was excavated by the German archaeologist Ernst Herzfeld and his assistant Friedrich Krefter, and Erich Schmidt, between 1931 and 1939. Important material relevant to the excavations are today housed in the archives of the Freer Gallery of Art in Washington, DC.
Өлшемдер
Персеполистегі Ападананың ауданы 1000 шаршы метрді құрайды; оның шатырын 72 бағана ұстап тұрған, әрқайсысының биіктігі 24 метр болған. 331 жылға дейін Ұлы Александр әскері бүкіл залды қиратқан. Бағандардың тастары жақын жердегі елді мекендерді салу үшін құрылыс материалы ретінде қолданылған. 20-шы ғасырдың басында осы алып бағаналардың тек 13-і ғана тұрған. 1970 жылдары құлаған бағананы қайта орнату нәтижесінде Ападананың 14-ші тұрған бағанасы пайда болды. Сузадағы Ападана, қала сияқты, көбінесе тасталып, құрылыс материалдары үшін тоналған.
The Apadana at Persepolis has a surface of 1000 square metres; its roof was supported by 72 columns, each 24 metres tall. The entire hall was destroyed in 331 BC by the army of Alexander the Great. Stones from the columns were used as building material for nearby settlements. By the start of the 20th century, only 13 of these giant columns were still standing. The re erecting of a complete, but fallen column in the 1970s, is now the 14th standing column of the Apadana. The Apadana in Susa was—like the city itself—largely abandoned, and pillaged for building material.
Мұра
Ападана залы Омейядтар архитектурасына әсер етті. Персия мен Иракта салынған ерте мешіттер осы құрылымды үлгі етіп алды.
The apadana hall influenced the Umayyad architecture. Early mosques built in Persia and Iraq imitate this structure.