Швеция теміржол жүйесі

Кіріспе

Швеция темір жол жүйесі Халықаралық темір жол одағының (UIC) мүшесі. Швецияның UIC ел коды – 74.

Операторлар

Швеция теміржолдарындағы жолаушылар тасымалы ұзақ қашықтыққа жүретін коммерциялық бағыттардан, сондай-ақ өңірлік және жергілікті пойыздардан тұрады, олар өңірлік қоғамдық көлік органдарымен үнемі субсидияланады. MTRX Стокгольм мен Гетеборг арасында сағатына шамамен бір рет (200 км/сағ жылдамдықта) жоғары жылдамдықты пойыздарды іске қосады. FlixTrain күніне шамамен үш пойызбен осы бағыт бойынша қатынайды. Snälltåget Стокгольм – Мальмё – Копенгаген (Høje Taastrup) – Гамбург – Берлин бағытын пайдаланады. Tågab Гетеборг – Скёфде – Карлстад, Гетеборг – Тролльхеттан – Карлстад – Стокгольм, Гетеборг – Фалун және Карлстад – Альвест қадамдарын орындайды. Коммерциялық тасымал бағалары күрделі болуы мүмкін және көбінесе сұранысқа қарай өзгеріп отырады. Теміржол қозғалысын Швецияның көлік басқармасы (Trafikverket) – мемлекеттік мекеме қадағалайды.

Тарих

1849 жылы Вәрмландтағы Фрикстад темір жолы, атпен жүргізілетін вагондарды пайдаланатын қоғамдық көліктің алғашқы швед темір жолы ретінде ашылды. 1853 жылы Риксдаг (мүліктердің парламенттік палатасы) мемлекет негізгі темір жолдарды салуға, ал қалған желілерді жеке кәсіпорындар (көбінесе қалалар негізгі иеленушілер ретінде) салуға шешім қабылдады. 1856 жылы Оребро мен Нора арасындағы (жеке темір жол) алғашқы учаске қозғалысқа ашылды. Негізгі темір жолдар швед өнеркәсібінің дамуы үшін маңызды рөл атқарды. Алғашқы екі негізгі темір жол – Оңтүстік, Стокгольмнен Оңтүстікке Мальмёге дейін созылған, және Батыс, Гётеборгқа бағытталған темір жолдар болды. Бұл желілік темір жолдар 1860-1864 жылдар аралығында аяқталды. Солтүстік темір жолы Балтық теңізінің жағалауымен қатар (бірақ оның бойымен емес) Швецияның солтүстігіндегі Боден қаласына дейін созылады және 1894 жылы аяқталды. Ішкі темір жолы солтүстіктегі Гелливареден елдің орталығындағы Кристинехамнға дейін, Солтүстік Швецияның орталық бөліктері арқылы өтеді және 1908-1937 жылдар аралығында салынды. 1853 жылғы шешімге сәйкес, темір жолдар жағалаулардан алыс болуы және бағыт бойындағы орташа қалалардан өту үшін қисындап өтуден аулақ болуы керек еді. Жағалаулардан аулақ болудың себебі (Солтүстік Швецияға салынған темір жолда ең анық көрінеді) оны әскери шабуылдардан қорғау және бу кемелері жағалауларда бұрыннан әлдеқайда жылдам көлік түрі ретінде орныққандықтан болды. Жеке компаниялар, мысалы Västkustbanan (1888) салған темір жолдар кейде жағалауға өте жақын салынды. Алғашқы магистральдық желілердің құрылысы солтүстіктегі кен орындарынан Швецияның қалған бөліктеріне жылдам және қауіпсіз байланыс қамтамасыз етті. Бұл сондай-ақ, бұрын атпен жүргізілетін вагондарды қажет еткен іскерлік (және жеке) сапарларды жеңілдетті. Roslagsbanan – Солтүстік Еуропадағы ең ескі электрлендірілген темір жол желісі. 1903 жылдың 14 шілдесінде Швецияның Лулеа және Норвегияның Нарвик қалалары арасындағы Malmbanan темір жолы ашылды. Кируна мен Риксгренсен арасындағы учаске 1915 жылы Швециядағы электрлендірілген алғашқы ірі темір жол желісі болды.

The first Swedish railroad for public transport using horse drawn carriages, the Frykstads railroad in Värmland opened in 1849. In 1853 the Riksdag of the Estates (a parliament chamber) decided that the State would build main line railways, but that other lines would be built by private enterprises (often with cities as main owners), and in 1856 the first stretch, between Örebro and Nora (a private railroad), was opened for traffic. The main line railways were of major importance for the development of the Swedish industry. The first two main line railways were the Southern, stretching from Stockholm to Malmö in the south, and the Western, to Gothenburg in the west. These line railways were finished between 1860 and 1864. The Northern railway runs parallel to the Baltic coast (but not along it) up to Boden in northern Sweden, and was finished in 1894. The Inland Railway runs from Gällivare in the north to Kristinehamn in the center of the country, through the central parts of northern Sweden, and was built between 1908 and 1937. It was a part of the 1853 decision that the railways should avoid coasts, and not make detours to pass medium size cities along the route. The reason for avoiding coasts (most evident for the railway to northern Sweden) was to protect it from military attacks, and because steam boats were already established along the coasts as a much faster transport method than before. Railways built by private companies, e. g. Västkustbanan (1888), were however sometimes built very close to the coast. The construction of the early main lines provided a fast and safe connection from the mines in the north to the rest of Sweden. It also facilitated business (and private) travel, which had earlier required horse drawn carriages. Roslagsbanan is the oldest electrified railway line for personnel transportation in northern Europe. Malmbanan, the railway line between Luleå, Sweden, and Narvik, Norway was inaugurated on July 14, 1903. The stretch between Kiruna and Riksgränsen was the first major railway line in Sweden to be electrified in 1915.

Желілік

Жалпы: 15006,25 км (соның ішінде 3600 км жекеменшік темір жолдар)
Стандартты кеңдік: 15006,25 км 1435 мм кеңдікте (8100 км электрлендірілген және 4925,75 км қос рельсті (2008))
Тары кеңдік: 221 км 891 мм (шведтік үш фут) кеңдікте (2001), бірақ тары кеңдік жолдары қазірде демонтаждалып, стандартты кеңдікке айналдырылды, Рослагсбанан және бірнеше тарихи темір жолдардан басқа (2019). Жолдардан өзгеше, Швециядағы теміржолдар пойыздар үшін сол жақтан қозғалыс жүзеге асырады (метро сияқты), себебі Швеция 1967 жылға дейін сол жақтан жүрген. Теміржолдар өзгертілмеді, өйткені сол кездегі локомотивтердің жүргізуші орны сол жақта орналасқан, ал сигналдар көбінесе сол жақта болады, сондықтан оларды көру ыңғайлы. Тек Мальмё және одан оңтүстікке қарайғы теміржолдар Даниямен байланысының нәтижесінде оң жақтан қозғалысқа көшуді жоспарлаған. Дегенмен, барлық жолдарда екі бағытта да сигналдар орнатылғандықтан, қозғалыс диспетчерінің шешімі бойынша сол және оң жақтан да жүруге болады.