Алтарь маталары және олардың мағынасы

Кіріспе

Христиан дінінде құрбандық үстелін жабу үшін алтарь матасы қолданылады. Ол құрмет белгісі ретінде, сондай-ақ құрбандық үстелін және қасиетті ыдыстарды әшекейлеу мен қорғау үшін қызмет етеді. Православ шіркеулерінде ол антименсиямен жабылады, онда әулиелердің қабірлерінен алынған бөліктер де болады. Екінші ғасырдан бері алтарь матасы Иса Мәсіхтің қабір киімінің символы ретінде қарастырылады; сондықтан ол ақ зығыр матасынан тігілуі керек. Тағы бір түсіндірмеде екі мата қолданылып, олар Мәсіхтің денесі мен жанымен салыстырылған.

Алдыңғы жақтары

Римдік ритуалда барлық зығыр маталар ақ түсті, оның ішінде олардың әшекейлері де ақ. Ал Англикан шіркеулері де көбінесе осы тәжірибені ұстанады. Құрбандық үстелінің алдыңғы және артқы жағын әшекейлеу үшін кейде қолданылатын басқа да әшекейлі маталар:

Фронтал немесе Antependium құрбандық үстелінің алдыңғы жағымен бірдей өлшемде болады. Ол көбінесе кестеленген, жібек немесе дамасктан жасалған, әсем безендірілген. Кейбір фронталдар – ең жақсы материалдар мен кестелерді көрсететін бірегей өнер туындылары. Басқа шіркеулер қарапайым фронталды таңдайды. Барлық фронталдарға ортақ бір ерекшелік бар: олар жасыл, қызыл, күлгін, көк, қара, ақ, алтын немесе ағартылмаған муссалиннен жасалады және шіркеу жылының түсіне сәйкес ауыстырылады. Адвент және Киелі аптаның алғашқы үш күні үшін күлгін; Рождество, Пасха және кейбір қасиетті күндер үшін ақ немесе алтын; қарапайым уақыт үшін жасыл (Епифания мен Елуінші күннен кейін); Ұлы ораза кезінде күлгін немесе ағартылмаған муссалин; Елуінші күн мейрамы мен шейіттер мен қасиеттілердің мейрамы үшін қызыл. Кейбір Англикандық приходтарда Киелі апта үшін арнайы қызыл жиынтық қарастырылған. Осылайша, құрбандық үстеліге жыл бойы әртүрлі күндері әртүрлі фронталдар ілінеді. Фронталды оның орнында ұстап тұру үшін зығыр матасына немесе ақ матаға бекітуге болады, ал бұл мата құрбандық үстелінің артқы жиегіне бекітілуі керек. Фронтлет фронталға ұқсас, яғни құрбандық үстелінің дәл енімен, бірақ тереңдігі оннан он екі дюймға дейін. Ол фронталдың үстіне ілінеді және әдетте бірдей түс пен материалдан жасалған. Кейде оған үлкен әріптермен "Sanctus, Sanctus, Sanctus" деген қысқа мәтін кестеленеді. Фронтлет те шіркеу жылының түсіне сәйкес ауыстырылады. Фронтал сияқты, фронтлет те зығыр матасына немесе ақ матаға бекітіледі. Немесе, балама ретінде, ол құрбандық үстелінің алдына іліп қоюға болатын ағаштан жасалған жақтауға немесе жолаққа бекітілуі мүмкін.

Нұсқалар

Католик энциклопедиясының мәліметінше, құрбандық үстелінің жабындары 4-ғасырға дейін жиі қолданылған. 7-ғасырда Папа Бонифаций III құрбандық үстелінің жабындарын міндетті ету туралы жарлық шығарған делінеді. Үш жабындыны қолдану 9-ғасырда басталып, Католик энциклопедиясы жарияланған кезде Рим ритуалдық шіркеулері үшін міндетті болды. Бұрын, барлық христиан шіркеулері құрбандық үстелінің жабындарын пайдаланған. Дегенмен, бүгінде кейбіреулері құрбандық үстелінде жабынсыз немесе тек ақ бәтес матасын ғана қолданады. Аталған жабындар мен төсек-орынның бірнеше түрі де қолданылады. Кейбір шіркеулерде фронтал және фронталь қолданылмайды, әсіресе құрбандық үстелі әсем безендірілген болса және фронталь оны жасыратын болса. Егер тек фронталь қолданылса, көбінесе ол бәтес матасына бекітіліп қойылады, сондықтан бәтес матасын фронтальмен ауыстыру қажет. Көптеген шіркеулер цере шүберек пен жамылғыдан бас тартады. Көптеген Англикан шіркеулері құрбандық үстелін Евхаристияға дайындауда Рим ритуалдық дәстүрін сақтайды. Епископальдық шіркеуде әртүрлі тәжірибелер бар; кейбіреулері бұрын Рим ритуалдық шіркеулері үшін белгіленген әшекейлі жабындыларды қолданбайды, оның орнына құрбандық үстелінің үстін жабу үшін көбінесе тек ақ бәтес матасын пайдаланады. Бір епископальдық шіркеу сайтындағы сөздікке сәйкес, олар қолданатын құрбандық үстелінің жабыны "құрбандық үстелінің үстін жауып, екі жағынан жерге дейін төмен түседі". Лютерандар өздерінің құрбандық үстелінде бір ақ бәтес матасын қолданады, бірақ көптегендері түрлі түсті фронталь немесе фронтальді де пайдаланады. Бірақ Швеция шіркеуі құрбандық үстелінің үш жабындысын қолдануды жалғастырады, бірақ оны міндетті деп талап етпейді. Сол сияқты, "The Doctrines and Discipline of the Methodist Church" кітабында "Құдайдың дастарқаны ақ бәтес матамен жабылған болуы керек" деп көрсетілген.

Шығыс шіркеулері

Шығыс православие және Шығыс католик шіркеулеріндегі Византиялық ғұрыпта, құрбандық дастарқаны қасиетті дастарқан немесе тақ (Шіркеу славяны: Престол) деп аталады. Оның түрлері әртүрлі болғанымен, әдетте төрт жағы да үш киіммен толық жабылады. Грек тілінен алынған катасарка немесе славян тілінен алынған страхица (күлтегеге байланысты сөз) – қасиетті дастарқанды жабу үшін қолданылатын алғашқы мата. Ол дастарқанға жіптермен бекітіліп, киелі орынға орнатылады және ешқашан алынбайды. Бұл мата Иса Мәсіхтің денесі қабірге қойылғанда оралған матаның символы болып табылады. Алтарь ешқашан ашық қалмағандықтан, оның құрылысында әдемілікке қарағанда беріктікке көбірек мән беріледі. Индитион бұл бірінші жамылғының үстіне салынады және литургиялық маусымға қарай түсі өзгеретін брокаттан жасалған әшекейлі жамылғы болып табылады. Бұл сыртқы жамылғы әдетте еденге дейін жетеді және Құдайдың Тағының даналығын көрсетеді. Индитион жазық жайылғанда грек кресін құрайды, оның ортасы қасиетті дастарқанның үстін, ал крестің «қолдары» төрт жағын жабады. Үшінші жамылғы Индитион сияқты материалдан жасалған, бірақ кішірек және шаршы тәрізді, қасиетті дастарқанның үстін жауып, төрт жағынан бірнеше сантиметрге төмен түседі, батыс фронтлетіне ұқсас. Антименсия (Шіркеу славяны: Антименс) батыс корпоралына ұқсас, бірақ ол алтарь тасының және селебреттің қызметін атқарады. Бұл жібек немесе зығырдан жасалған мата, көбінесе оның үстінде Крестен түсірілген икона және шейіттің қалдықтары тігілген. Сондай-ақ, онда шіркеудің бас епископының қолы мен антименсияның киелену күні және орны көрсетілген. Батыс корпоралынан айырмашылығы, Антименсия Евхаристия аяқталғаннан кейін қасиетті дастарқаннан алынып тасталмайды, бірақ Киелі кітаппен жабылған күйі қасиетті дастарқанның ортасында сақталады. Антименсияны қорғау үшін көбінесе Эилитон деп аталатын сәл үлкен жібек матамен орайды, бірақ Никонияға дейінгі славян ғұрпы бойынша антименсия катасарка мен индитион арасына, ашық күйде қойылады. Эилитон көбінесе қызыл түсті болады және кестемен әшекейленуі мүмкін. Шығыс шарап жамылғысы Аэр деп аталады және батыста қолданылатын шарап жамылғысынан сәл үлкен. Аэрден басқа, тағы екі кішкентай жамылғы бар. Бұл жамылғылар көбінесе Индитион сияқты крест тәрізді болып келеді, олардың біреуі тостағанды, екіншісі дискосты (патен) жабу үшін қолданылады. Қасиетті дастарқанда әдетте бір немесе екі киіз (қолға арналған киіз) болады. Бұл киіздер мақтадан немесе оңай жуатын басқа материалдан жасалады және көбінесе қызыл түске боялады. Олар батыстағы тазалаушы сияқты, қатысушылардың еріндерін сүртіп, тәубеден кейін тостаған мен басқа да қасиетті ыдыстарды кептіру үшін қолданылады. Қасиетті дастарқанның үстін жабу үшін, әдетте тек Киелі кітапты немесе қасиетті дастарқанның бүкіл үстін жабатын жамылғы қолданылады. Бұл жамылғы, нақты айтқанда, литургиялық зат емес, тек пайдалы нәрсе. Ол қасиетті дастарқанға орналасқандықтан, әдетте сапалы материалдан жасалады, бірақ индитиондай бай емес. Лавабодан кейін қолды кептіру үшін сүлгілер қолданылады, бірақ олардың дизайны мен қолданылуы батыста бұрынғыдай бекітілген емес. Епископ қол жуғанда, үлкен және әшекейлі сүлгі қолданылады.

In the Eastern Orthodox and Eastern Catholic Churches of Byzantine Rite, the altar is referred to as the Holy Table or Throne (Church Slavonic: Prestol). Although there are variations, normally it will be completely covered on all four sides with three clothes. The katasarka from Greek, or strachítsa, from Slavonic (related to the word for a shirt), is the first cloth to cover the Holy Table. It is a plain linen cover which is bound to the altar with cords at the time of its consecration, and is never removed. This linen covering symbolizes the winding sheet in which the body of Christ was wrapped when he was laid in the tomb. Since the altar is never seen uncovered thereafter, these tend to be constructed more with sturdiness than aesthetics in mind. The Indítion is placed above this first cover and is an ornamented cover, often in a brocade of a color that may change with the liturgical season. This outer covering usually comes all the way to the floor and represents the glory of God's Throne. When the Indítion is laid out flat it forms a Greek cross, with the center covering the top of the Holy Table, and the "arms" of the cross covering the four sides. A third covering is made of the same material as the Indítion, but is smaller and square, covering the top of the Holy Table and coming down only a few inches on all four sides, something like the Western frontlet. The Antimension (Church Slavonic: Antimens) is similar to the Western corporal, though it serves a function similar to an altar stone, as well as a Celebret. It is a piece of silk or linen which usually has an icon of the Deposition from the Cross depicted on it, and relics of a martyr sewn into it. It also contains the Signature of the reigning Bishop of the church, as well as the date of consecration of the antimension and the place for which it was consecrated. Unlike the Western corporal, the Antimension is not removed from the Holy Table after the Eucharist is over, but is kept in the center of the Holy Table, covered by the Gospel Book. The Antimension is often wrapped in a slightly larger silk cloth, called the Eiliton to protect it, though pre Nikonian Slavic practice is to place the antimension between the katasarka and the indition, where it is kept unfolded. The Eiliton is most often red, and can be highly decorated with embroidery. The Eastern chalice veil is called the Aër and is quite a bit larger than the chalice veil used in the West. In addition to the Aër, there are two other smaller veils. These are often cross shaped like the Indítia and one is used to cover the chalice, and one is used to cover the diskos (paten). There are usually one or two communion cloths (houselling cloths) kept on the Holy Table. These are made of cotton or some similar material that can be easily washed and are often dyed red. They are used like the Western purificator to wipe the lips of the communicants and to dry the chalice and other sacred vessels after the ablutions. A dust cover is frequently used, either to cover only the Gospel Book or the entire top of the Holy Table. This cover is not, strictly speaking, a liturgical object, but is purely utilitarian. Because it will rest upon the Holy Table, it is usually made of a fair material, but not normally as rich as the indition. Towels are used to dry the hands after lavabo, though their design and use are not as fixed as formerly in the West. When a bishop washes his hands, a larger and more ornate towel is used to dry his hands.

Иудаизм

Киелі кітапта айтылғандай, еврейлер Мысырдан шығу кезінде алтарь маталарын қолданған. "Олар үстел мен оның жиһаздарын, таза шамдандығы мен оның барлық жиһаздарын, құрбандық шалу алтарын және оның барлық жиһаздарын, шайындырғыш ыдысты және оның аяғын, сондай-ақ қызметке арналған маталарды қолданды" (Мысырдан шығу 31:8-10 (HE)). Еврейлер дәстүрлі түрде түстерді пайдаланды: "көк, күлгін және қызыл түсті маталардан олар қызметке арналған маталарды жасады", оларды діни қызметкерлер киелі шатырда қолданды. Киелі шатырда қолданылатын барлық мата бұйымдарының ақ зығырдан жасалғандығы ескерілсе, қызметке арналған маталар да зығырдан жасалған болуы мүмкін. (Мысырдан шығу 39:1 (HE)). Өкінішке орай, Мысырдан шығу кітабында маталардың өлшемдері көрсетілмеген, сондай-ақ олардың қалай және қашан қолданылуы керектігі де нақтыланбаған. Алтарь маталарын қолдану әдеті 70 жылы Иерусалим ғибадатханасы қиратылғаннан кейін жойылды. Құдайға табыну ошағы синагогаға ауысты, ал алтарь қажеттігі тудырмады. Синагогада Таурат кітабын оқу үшін жайылатын бима деп аталатын үстел бар, ал одан төменірек орналасқан амұд – яғни, оқырман тұрағы бар. Оқырман тұрағы Таурат кітабының паракшасы (оқу үшін) қойылатын жерін жабатын кестеленген матамен жабылған. Синагогадағы Таурат сандығы киелі орынның кіреберісіндегі жамылғыны еске түсіру үшін парокет деп аталатын матамен жабылған.