Кіріспе

Иван аралы (, ostrov Sveti Ivan) - Қара теңіздегі ең үлкен болгар аралы, ауданы 1,5 км² құрайды. Ол Болгарияның Қара теңіз жағалауында, бай тарихы бар және танымал туристік орын Созополь қаласының жанында орналасқан. Оны көршілес Санкт-Петер аралынан бірнеше жүз метрлік бұғазбен бөліп тұрады. Теңіз деңгейінен 36 метр биіктікте орналасқан бұл арал болгар теңіз аралдарының ең биік аралы болып табылады. Ол Созопольдің Ескі қаласы орналасқан Столец түбегінен шамалы қашықтықта жатыр.

Тарих

Біздің заманымыздан бұрынғы VII-IV ғасырларда аралда фракиялықтар қоныстанған. Созополь (Аполлония) 72 жылы римдіктер басып алғаннан кейін аралда маяк салынды. Тракиялық қасиетті орынның жанында жергілікті тұрғындар Аполлон храмын салған, онда Каламис жасаған қола мүсін биік тұрған, оны қаладан оңай көруге болады. Храмның оңтүстік-шығыс бөлігінде денсаулық сақтау орындары, қонақүйлер және т.б. ғимараттардан тұратын кешен салынды. Христиан дінін қабылдағаннан кейін, 5-6 ғасырларда ескі рим храмының қираған жеріне, ішінде Құдай анасының базиликасымен бірге монастырь кешені салынды. VII-IX ғасырларда базилика тасталып қалды, бірақ X ғасырда қайта жаңартылды. Иоанн Баптист және Иоанн Предтеча монастыры аймақтағы христиандықтың маңызды орталығына айналды; монастырь мен шіркеудің ғимараттары 1262 және 1310 жылдары қайта құрылды. 1985 жылдан кейін бірнеше жыл археологиялық зерттеулер жүргізілді, соның нәтижесінде бүгін екі шіркеудің, патша резиденциясының, кітапхананың, қақпасы бар бекініс қабырғасының бөлігі және бірнеше монастырь ұяларының қалдықтарын көруге болады. Монастырь Константинополь патриархатының ставропегиялық монастыры болған, және екі бұрынғы патриархтар жер аударылғаннан кейін осында жерленген болуы мүмкін. Созополь 1453 жылы Константинопольмен бірге Осман империясының қол астына өткен, ал монастырь толығымен қиратылды, бірақ кейіннен 1467-1471 жылдары қайта жаңартылды. 1620 жылдары ол Батыс Қара теңіз жағалауына шабуыл жасаған казак қарақшыларының панасы болды. Археологтар шіркеуде казактардың тойының қалдықтарын да тапты. Османдықтар 1629 жылдың шілдесінде пираттардың пайдаланбауы үшін Санкт-Иван аралындағы қалған ғимараттарды қиратты. Ол 1828-1829 жылдардағы орыс-түрік соғысында да рөл атқарды, ол холерамен ауырған орыс әскерлері үшін дала госпиталі ретінде пайдаланылды және орыс зираты болды. XIX ғасырдың ортасына дейін, табиғи құбылыс оларды бөліп тастаған кезде, Санкт-Иванның шығысындағы кішкентай Санкт-Петр аралы оған тікелей қосылған болуы мүмкін. Санкт-Петрдің шығысында Милос және Гата деп аталатын екі кішкентай арал немесе үлкен тас та бар еді; оларды соңғы рет 1820 жылдары ресейлік соғыс тілшілері сипаттаған. Аралда әлі тұрған Бургас шығанағына бағытталған, француз инженерлері 1884 жылы салған маяк та бар. 1970 және 1980 жылдары Сент-Иванда үлкен Балкантурист қонақ үйін салу жобасы болды, бірақ Тодор Живковтың араласуы осы жобаны тоқтатты. 2010 жылдың тамызында BBC хабарлағандай, аралда Жақияның қалдықтары табылған. Радиокөміртектік талдау сүйектердің бірінші ғасырдың ортасында Таяу Шығыста өмір сүрген және қайтыс болған адамға тиесілі екенін растады.

Табиғат

Тарихи маңызынан басқа, арал 1993 жылдан бері қорғалатын аумақ болып табылады, онда 72 түр құс тастарда және жағалау бойында ұялайды, олардың 3-і дүниежүзілік деңгейде, ал 15-і Еуропада жоғалу қаупі төніп тұр. Иван аралы мен оған жақын орналасқан Петр аралында Аудуиннің (Ichthyaetus audouinii) және Каспий шаянының (Larus cachinnans) ең ірі колониялары қоныстанған. Сент-Иван аралында Жерорта теңізінің монах-төкпелері сияқты тағы да сирек кездесетін түрлер де бар. Аралдың жартастары қара мультілермен жабылған. Бұл арал Болгарияда жер астында тіршілік ететін қояндардың жалғыз мекені.