Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Вилмос Вазсоньи (Vilmos Vázsonyi; 1868-1926) – еврей тегінен шыққан венгр публицисі және саясаткер.
Vilmos Vázsonyi (born as Vilmos Weiszfeld; 1868–1926) was a Hungarian publicist and politician of Jewish heritage.
Өмірбаян
Вазсоньи Сүмег қаласында дүниеге келген. Ол Будапештте білім алған, ондағы көрнекті шешендігінің арқасында университетте оқып жүрген кезінде барлық студенттік қозғалыстардың жетекшісіне айналды. Оқуын аяқтаған соң, ең өзекті әлеуметтік мәселелерді зерттейтін адал ғалым ретінде танылды. Ол дуэльге қарсы ұлттық сезімді оятып, Венгриядағы көптеген дуэльге қарсы клубтардың құрылуы оның жетістігін көрсетті. Кейіннен ол еврей дінін мемлекеттік деңгейде мойындау үшін қоғамдық және журналистік үгіл-насихат жүргізіп, 1895 жылы осы мәселені ресми мойындау туралы заң қабылданғанға дейін үнемі жұртшылық назарында ұстады. 1894 жылы Вазсоньи Будапештте алғашқы демократиялық клубты құрып, қалалық кеңесші болды. 1900 жылы ол ел бойынша демократиялық идеяларды тарату мақсатында "Új Század" ("Жаңа ғасыр") саяси апталығын шығарды. Сонымен қатар, Венгрияның ірі қалаларында демократиялық клубтар ұйымдастырды. 1901 жылы Вазсоньи демократиялық платформадан астананың алтыншы округінен депутат болып сайланды және 1906 жылдан бастап Венгрия Парламентіндегі жалғыз қоғамдық өкіл атанды. 1905 жылғы 26 қаңтардағы сайлауда ол өз округінен депутаттыққа үміткер ретінде сауда министрі Иеронимиді жеңіп шықты. Вазсоньи 1926 жылғы 1 маусымда жүрек тоқтауынан қайтыс болды. Ол Ференц Гюлай Молнар және "Фордтың қолдауындағы" деп сипатталған әйгілі антисемит Ласло Ваннайдың шабуылынан алған жарақаттарынан көз жұмды.
Vázsonyi was born at Sümeg. He was educated at Budapest, where his remarkable eloquence made him the leader of all student movements during his university career. After he had completed his studies, the most vital social questions found in him an earnest investigator. He aroused a national sentiment against dueling, his success being proved by the numerous anti dueling clubs in Hungary. Later, he began a social and journalistic agitation on behalf of the official recognition of the Jewish religion, and kept the matter before the public until the law granting recognition was sanctioned in 1895. In 1894, Vázsonyi founded the first democratic club in Budapest, and became a common councilor. In 1900, he established the political weekly "Új Század" ("The New Century") for the dissemination of democratic ideas throughout the country. At the same time, he organized democratic clubs in all the large Hungarian cities. In 1901, Vázsonyi was elected deputy for the sixth district of the capital, on a democratic platform, of which he was the only public representative in the Hungarian Parliament as of 1906. At the election of 26 January 1905 he defeated Hieronymi, minister of commerce, as a candidate for the deputy ship from his district. Vázsonyi died on 1 June 1926 from cardiac arrest, after injuries suffered in an assault by Ferenc Gyulai Molnár and the notorious anti Semite Lászlo Vannay, described as "Ford's protege".