Арон Тәнзер: Австрия және Германия раввинінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Аарон Танцер (Aron Tänzer, Tänzer Áron; сонымен қатар Арнольд Танцер; 30 қаңтар 1871 – 26 ақпан 1937, Гёппинген) – Австрия және Германиядағы раввин, капеллан және автор.

Өмірбаян

Ол Австрияның Прессбург қаласында (қазіргі Братислава, Словакия) дүниеге келген. Прессбург иешивасында оқыды, Берлин университетінде шығыс филологиясы және тарихты оқыды (1895 жылы докторлық диссертация қорғады). 1896 жылы ол Австрияның Хогенем қаласына Тироль және Форарлберг аймақтарының бас раввині болып шақырылды; 1904 жылдан 1907 жылға дейін Меран (Тироль) қаласының раввині болды. 1907 жылдан өмірінің соңына дейін Германияның Вюртемберг аймағындағы еврей қауымының раввині қызметін атқарды. Оның Геппинген және жақын маңдағы Джебенхаузен еврейлерінің тарихы, еврей қауымының бастауынан бергі толыққанды құжаттамасы ретінде ерекшеленеді. Бірінші дүниежүзілік соғыста ол негізінен Шығыс майданында Германия армиясында фельдрабин (әскери раввин) болып қызмет етті. Ол неміс және австриялық еврей сарбаздарына көмек көрсетті, Доэбериц және Седан сияқты тұтқын лагерьлеріндегі еврей тұтқындарына қамқорлық жасады. Арон Танцердің әкесі раввин болса, анасы Прессбург еврей қауымы үшін тігінші болып жұмыс істеген. 21 жасында Арон Танцер Берлин университетіне түсті. Ол философия, неміс және семит филологиясын оқыды. Арон Танцер 1895 жылы докторлық диссертациясын қорғады және 1896 жылдың қазанында Австрияның Хохенемс қаласындағы бос раввиндік лауазымға сәтті өтініш берді. Хохенемс раввинаты Воралберг аймағындағы жақын маңдағы еврей қауымдарын қадағалап, 1878 жылдан 1914 жылға дейін Тирольде тұратын яһудилерді де басқарды. Танцер тарих саласындағы терең білімін көптеген ғылыми жарияланымдарда және ересектерге білім беру саласында пайдаланды. Мысалы, ол Хогенемс білім беру клубы үшін әдебиет және тарих бойынша лекциялар оқыды. 1905 жылы ол "Хохенемдегі еврейлердің тарихы" атты еңбегін жариялады, ол бүгінгі күнге дейін стандартты еңбек саналады. Оның ой-өрісі мен діни көзқарастары либералдық идеялар мен мәдени ашықтықпен қалыптасты. 1905 жылдан 1907 жылға дейін Танцер Меран еврей қауымының раввині болды [1], ал 1907 жылдың 1 қыркүйегінен бастап Гёппинген синагогасының раввині болды. Ол 1937 жылы қайтыс болғанға дейін бұл лауазымды атқарды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Танцер ерікті түрде далалық раввин болып жұмыс істеуге келісті. Ол үш жыл бойы Шығыс майданында қызмет етті. Танцер сарбаздарға көмек көрсетіп, ауруханаларда көмектесті және мұқтаж халық үшін халық асханаларын ұйымдастырды. Танцер осы саладағы еңбегі үшін бірнеше медальмен марапатталды. Танцер 1909 жылдан бастап қоғамдық кітапхананың, кейіннен Гёппинген қалалық кітапханасының негізін қалады. 1921 жылдан бастап ол "Kampfgemeinschaft" Гёппинген ардагерлері мен әскери қауымдастығының құрметті мүшесі болды. Раввин Танцер үйі (Фрейхофштрассе 46), бұрынғы раввинат ғимараты, Гёппинген қаласында Танцер отбасына арналған.

He was born in Pressburg, Austria Hungary (present day Bratislava, Slovakia). He studied at the Pressburg Yeshiva, and studied Oriental philology and history at the University of Berlin (PhD 1895). In 1896, he was called to Hohenems, Austria as chief rabbi of Tyrol and Vorarlberg; and from 1904 to 1907 he was rabbi of Meran (Tyrol). From 1907 until his death, he served as rabbi of the Jewish community of Göppingen in Württemberg, Germany. His history of the Jews of Göppingen and nearby Jebenhausen is notable as a thorough documentation of a Jewish community from its beginnings. In World War I, he served as a Feldrabbiner (Jewish chaplain) in the German army, primarily on the Eastern front. He looked after German and Austrian Jewish soldiers and took care of Jewish prisoners of war in POW camps like Doeberitz and Sedan. Aron Tänzer's father was a rabbi and his mother worked as a seamstress for the Pressburg Jewish community. At the age of 21, Aron Tänzer enrolled at the University of Berlin. He studied philosophy, German and Semitic philology. Aron Tänzer received his doctorate in 1895 and in October 1896 he successfully applied for the vacant rabbinical position in Hohenems, Austria. The Hohenems rabbinate also supervised nearby Jewish communities in Vorarlberg and, from 1878 to 1914, also formally the Jews living in Tyrol. Tänzer applied his extensive training in history to numerous scientific publications as well as the field of adult education. For example, he often gave lectures on literature and history for the Hohenems Education Club. In 1905 he published the history of the Jews in Hohenems, which is still considered the standard work today. His mindset and religious beliefs were shaped by liberal ideas and cultural openness. From 1905 to 1907 Tänzer was a rabbi of the Jewish community of Meran [1] and from September 1, 1907, became a rabbi at the Göppingen synagogue. He held this position, in which he was responsible for the Jebenhausen district rabbinate, until his death in 1937. Right at the beginning of the First World War, Tänzer volunteered to work as a field rabbi. He served on the Eastern Front for three years. Tänzer looked after the soldiers, helped in the hospital and set up people's kitchens for the needy population. Tänzer was awarded several medals for his work in the field. Tänzer laid the foundation for a public library, later the city library in Göppingen, since 1909. Since 1921 he was an honorary member of the Göppingen veterans and military association "Kampfgemeinschaft". The Rabbiner Tänzer Haus (Freihofstrasse 46), the former rabbinate building, in Göppingen was dedicated to the Taenzer family.