Яблунков – қала, Чехияның Моравия-Силезия аймағында орналасқан. 5300 тұрғыны бар, польшалық азшылық пен силезия горалдары көп. Географиялық орны туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Яблонков (Jablunkov) – Чехияның Моравия-Силезия аймағындағы Фридек-Мистек ауданындағы қала. Халық саны шамамен 5300 адамды құрайды. Қаланың маңызды поляк азшылығы бар. Онда көптеген Силезия горалдары тұрады.
Jablunkov (; , Jablunkau) is a town in Frýdek Místek District in the Moravian Silesian Region of the Czech Republic. It has about 5,300 inhabitants. The town has a significant Polish minority. It is inhabited by a large amount of Silesian Gorals.
География
Жаблунков Фридек-Мистектен оңтүстік-шығысқа қарай және Остравадан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Ол Силезияның тарихи аймағы – Чешин Силезиясында жатыр және елдің ең шығыс қаласы болып табылады. Ол негізінен Жаблунков қазаншұңқырында орналасқан, бірақ муниципалитет аумағы шығысқа қарай Силезия Бескидтеріне дейін созылады. Ең биік нүктесі – теңіз деңгейінен биіктігі бар Лыса төбесі. Жаблунков Ломна және Олза өзендерінің қосылған жерінде орналасқан.
Jablunkov is located about southeast of Frýdek Místek and southeast of Ostrava. It lies in the historical region of Cieszyn Silesia, and is the easternmost town of the country. It is located mainly in the Jablunkov Furrow lowland, but the municipal territory also extends to the Silesian Beskids on the east. The highest point is the hill Lysá at above sea level. Jablunkov lies at the confluence of the Lomná and Olza rivers.
Тарих
Тарихшылардың айтуынша, Яблунковтың алдыңғысы қазіргі Храдек немесе Нюдек ауылы орналасқан жерде болған. Яблунков туралы алғашқы жазба 1435 жылға жатады. 1447 жылы мажар шабуылынан ауыл қиратылғаннан кейін, жаңа елді мекен пайда болды, ал бұрынғысы Ескі Яблунков деп аталды. Бұл елді мекен бастапқыда Яблонка деп аталып, 1447 жылдан бастап Тешен деканатының 50 приходының арасында Петр алымының тізілімінде католик шіркеуінің орталығы ретінде тіркелген. Саяси жағынан ол 1526 жылдан бері Габсбург монархиясының құрамына кірген Богемия Корольдігінің ақысы болып табылатын Тешен герцогтығына қарасты. 1560 жылы Цешин герцогы Венеслав III Адам Яблунковқа қала құқығын берді. Қала үнемі дамып, 1596 жылы қала әкімі мен қалалық кеңесі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, поляк-чехословакия соғысы мен 1920 жылы Цешин Силезиясының бөлінуі нәтижесінде ол Чехословакияның құрамына кірді. Мюнхен келісімінен кейін, 1938 жылдың қазанында Транс-Ольза аймағымен бірге Польшаға қосылып, әкімшілік тұрғыдан Силезия воеводтығының Чийцин округіне қарады. Кейіннен, Екінші дүниежүзілік соғыстың басында нацистік Германия оны басып алды. Соғыстан кейін ол Чехословакияға қайтарылды. 1853-1855 жылдары ауруханасы бар Әйет Елизавета орденінің ескі монастыры салынды, ал 1861 жылы шапель қосылды. Ол Ольза өзенінің жанында орналасқандықтан, жиі су тасқынына ұшырады. Жаңа монастырь салу туралы шешім қабылданды. Құрылысы 1928 жылы басталып, 1932 жылы пайдалануға берілді. 1948 жылы монастырь мен оның мүлкі коммунистер тарапынан тартылып алынды, олар жаңа әпкелерді қабылдауды тыйым салды. Әйет Елизаветаның бұрынғы әпкелері мемлекеттік шаруашылықта мал шаруашылығымен айналысуға міндеттелді. 1989 жылы коммунизм құлағаннан кейін ол Әйет Елизавета әпкелеріне қайтарылды. Яблунковтағы монастырь Чехиядағы үш Әйет Елизавета монастырінің бірі, ал қалған екеуі Прага мен Брнода орналасқан.
According to historians, the predecessor of Jablunkov is to be found in the place where the present day village of Hrádek or Nýdek is located. The first written mention of Jablunkov is from 1435. After the village was destroyed by a Hungarian raid at least in 1447, a new settlement emerged, and the previous settlement was renamed Old Jablunkov. This settlement was primordially named Jablonka and as such it was mentioned as a seat of a Catholic parish in the register of Peter's Pence payment from 1447 among 50 parishes of Teschen deanery. Politically it belonged to the Duchy of Teschen, a fee of the Kingdom of Bohemia which was since 1526 a part of the Habsburg monarchy. In 1560 Wenceslaus III Adam, Duke of Cieszyn, granted Jablunkov town privileges. It continuously developed and in 1596 it had a mayor and a town council. After World War I, Polish–Czechoslovak War and the division of Cieszyn Silesia in 1920, it became a part of Czechoslovakia. Following the Munich Agreement, in October 1938 together with the Trans Olza region it was annexed by Poland, administratively adjoined to Cieszyn County of Silesian Voivodeship. It was then annexed by Nazi Germany at the beginning of World War II. After the war it was restored to Czechoslovakia. An old monastery of the Order of Saint Elisabeth with a hospital was built in 1853–1855, a chapel was added in 1861. It was located near the Olza River and was frequently flooded. A decision was taken to build a new one. The construction started in 1928 and it began operating in 1932. In 1948 the monastery and its properties were seized by the Communists, who forbade the further induction of new sisters. Former Elizabethan sisters were ordered to work in a state farm with cattle. In 1989, after the fall of communism, it was returned to the Elizabethan sisters. The monastery in Jablunkov is one of only three Elizabethan monasteries in the Czech Republic, the other two being in Prague and Brno.
Демография
Польшалық азшылық халықтың 16,4 пайызын құрайды.
Polish minority makes up 16.4% of the population.
Экономика
Жабланковта өкпе санаторийі бар.
There is a lung sanatorium in Jablunkov.
Мәдениет
Яблунковта Силезия горалдары деп аталатын этнографиялық топ мекендейді. Ең танымал мәдени шара – жыл сайынғы Горольский Свято (сөзбе-сөз "Гораль мерекесі"). Оны 1947 жылдан бері жыл сайын Польша мәдени-ағарту одағы ұйымдастырып келеді және Чехиядағы екінші ескі фольклорлық фестиваль болып табылады. Бұл Польшаның жергілікті фольклоры мен дәстүрлерін көрсететін шара, ол Еуропаның түкпір-түкпірінен келушілерді қызықтырады.
Jablunkov is home to an ethnographic group known as Silesian Gorals. The most popular cultural event is the annual Gorolski Święto (literally "Goral's Festival"). It organized every year since 1947 by the Polish Cultural and Educational Union and is the second oldest folklore festival in the Czech Republic. It is a showcase of local Polish folklore and traditions that attracts visitors from all of Europe.