Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік әскери-теңіз авиациясының құрамындағы британдық қатты дирижабльдер класы.
Class of British rigid airships within the Royal Naval Air Service during WWI
R.33 класы британдық қатты дирижабльдері Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік әскери-теңіз авиациясы үшін салынды, бірақ жаулық әрекеттер аяқталғаннан кейін ғана дайын болды. Осы кезде RNAS Корольдік әуе күшінің бір бөлігіне айналды. Басты кеме R.33 он жыл бойы сәтті қызмет етті және дирижабльдер тарихындағы ең алаңдатарлық және батырлық оқиғалардың бірінен аман қалды – қатты дауыл кезінде ол бекіткіш мачтасынан жыртылып кетті. Жергілікті тұрғындар оны, бұрын сол жерде орналасқан дирижабльдер сияқты, "Пулхам шошқасы" деп атады және ол Пулхам Сент-Мэри ауылының белгісінде мәңгі есте қалды. Кластағы жалғыз басқа дирижабль, R.34, 1919 жылдың шілдесінде шығыстан батысқа трансатлантикалық ұшуды жасаған алғашқы ұшақ болды және кері ұшумен бірге алғашқы екі бағытты ұшуды жүзеге асырды. Екі жылдан кейін дауыл кезінде зақымданғаннан кейін ол қызметтен шығарылды. Ұшу экипажы оны "Тинни" деп лақап қойды.
The R.33 class of British rigid airships were built for the Royal Naval Air Service during the First World War, but were not completed until after the end of hostilities, by which time the RNAS had become part of the Royal Air Force. The lead ship, R.33, served successfully for ten years and survived one of the most alarming and heroic incidents in airship history when she was torn from her mooring mast in a gale. She was called a "Pulham Pig" by the locals, as the blimps based there had been, and is immortalised in the village sign for Pulham St Mary. The only other airship in the class, R.34, became the first aircraft to make an east to west transatlantic flight in July 1919 and, with the return flight, made the first two way crossing. It was decommissioned two years later, after being damaged during a storm. The crew nicknamed her "Tiny".
Жобалау және әзірлеу
R31 класынан едәуір үлкен R.33 класы 1916 жылы жобалау кезеңінде болғанда, неміс LZ 76 (L 33) цеппелині Англия жеріне құлатылды. Ұшу экипажы оны өртеп жіберуге тырысқанына қарамастан, ол қозғалтқыштары жұмыс істеп тұрған күйінде, дерлік зақымсыз қолға түсті. Бес ай бойы LZ 76 немістердің құпияларын анықтау үшін мұқият зерттелді. Ағымдағы жоба неміс кемесінің негізінде жаңа дирижабль жасау үшін бейімделді, соның нәтижесінде екі данаға тапсырыс берілді: біреуі (R.33) Армстронг Уитворт компаниясы Барлоуда, Солтүстік Йоркширде, ал екіншісі (R.34) Уильям Бердмор және компаниясы Шотландияның Ренфруширдегі Инчиннан қаласында салынды. Ол бес Sunbeam Maori қозғалтқышымен жабдықталған: біреуі басқару кабинасының артқы бөлімінде, екеуі орталық бөлігіндегі екі қуат машиналарынң ішінде, әрқайсысы кері бағыттағы беріліс қорабы арқылы итеруші винтті қоздырып, тұраққа келгенде маневр жасауға мүмкіндік берді, ал қалған екеуі орталықта орналасқан артқы кабинада, бір итеруші винтті айналдыру үшін біріктірілген.
Substantially larger than the preceding R31 class, the R.33 class was in the design stage in 1916 when the German Zeppelin LZ 76 (L 33) was brought down on English soil. Despite the efforts of the crew to set it on fire, it was captured nearly intact, with engines in working order. For five months, the LZ 76 was carefully examined in order to discover the Germans' secrets. The existing design was adapted to produce a new airship based on the German craft and two examples were ordered, one (R.33) to be constructed by Armstrong Whitworth at Barlow, North Yorkshire, and the other (R.34) by William Beardmore and Company in Inchinnan, Renfrewshire, Scotland. It was powered by five Sunbeam Maori engines, with one in the aft section of the control car, two more in a pair of power cars amidships each driving a pusher propeller via a reversing gearbox for manoeuvering while mooring, and the remaining two in a centrally mounted aft car, geared together to drive a single pusher propeller.
R.33
R.33 алғаш рет 1919 жылғы 6 наурызда ұшып, Норфолк қаласындағы Пулхам әуежайына жіберілді. Сол кезден бастап 14 қазанға дейін R.33 23 рет ұшып, жалпы ұшу уақыты 337 сағатқа жетті. Олардың бірі – «Жеңіс облигацияларын» насихаттау рейсі, тіпті жоғарыдағы пулеметтік постта қола оркестрі орындаған. Шілдеде ол Хендон әуе көрсетілісінде өнер көрсетті, содан кейін Бедфордширдегі Кардингтонға ұшып барып, үш жыл бойы сонда тоқтады. 1921 жылғы 31 мамырда британ үкіметі қаржылық себептермен барлық дирижабльдік әзірлемелерді тоқтатты. Әскери дирижабльдер құртылды, ал R.33 азаматтық дирижабль ретінде сақтауға алынды. 1925 жылы, шамамен төрт жылдан кейін белсенді болмағаннан соң, жаңартылған R.33 Кардингтондағы ангарынан шықты. 1925 жылғы 16 сәуірде сағат 09:50-де R.33 дауыл кезінде Пулхам мачтасынан жыртылып, бортында 20 адамнан тұратын экипажымен бірге қаушап кетті. Оның алдыңғы бөлігі ішінара құлап, бірінші газ камерасы түсіп, мұрын бөлігі төменге қарай батып қалды. Борттағы экипаж қозғалтқыштарды іске қосып, біршама биіктікке көтеріліп, мұрын бөлігіне жамылғы жасады, бірақ R.33 Солтүстік теңіз үстіндегі желге соғылды. Корольдік теңіз күштерінің кемесі дайындыққа келтіріліп, R.33 теңізге құлап кеткен жағдайда жақын орналасқан Лоустофт портынан шықты. Жергілікті құтқару қайығы іске қосылды, бірақ ауа райының нашарлығына байланысты кері қайтарылды. Кешкі уақытта R.33 Голландия жағалауының үстінде тұрақтап, келесі күні таңғы сағат 5-ке дейін сонда қалды. Содан кейін ол баяу үйіне қайтып, сегіз сағаттан кейін Саффолк жағалауына жетіп, сағат 13:50-де Пулхамға жетіп, R.36 ангарының жанына қойылды. Олардың іс-қимылы үшін әуе кемесінің бірінші офицері, командир лейтенант Ральф Бутқа Әуе күштерінің кресті табыс етілді, борт сержанты «Скай» Хантқа Әуе күштерінің медалі берілді, төрт басқа экипаж мүшесі Британ империясының медалімен марапатталды, ал қалған экипаж мүшелеріне жазулы сағаттар сыйланды. 1925 жылғы қазан айында жөндеуден кейін ол R101 дирижаблін салу үшін қажетті деректерді алу мақсатында тәжірибелерге қолданылды. Олар аяқталғаннан кейін, қазан айының ортасында DH 53 Hummingbird жеңіл ұшағын пайдалана отырып, паразит-истребительді ұшыру сынақтары жүргізілді. Бірнеше қауіпті жағдайлар болғаннан кейін, сол жылдың желтоқсан айында сәтті ұшыру мен қайта ұстауға қол жеткізілді. 1926 жылы ол бір тонна салмақтағы Gloster Grebes жұбын ұшырды, олардың біріншісін ұшқыш офицер Кэмпбелл Маккензи Ричардс басқарды. Содан кейін ол Пулхамдағы ангарға қойылды, онда металлдың шаршауы анықталғаннан кейін 1928 жылға дейін сақталды. R.33 басқару кабинасының алдыңғы бөлігі қазір Хендондағы RAF мұражайында қойылған.
R.33 first flew on 6 March 1919, and was sent to RAF Pulham in Norfolk. Between then and 14 October, R.33 made 23 flights totalling 337 hours flying time. One of these, a flight promoting "Victory Bonds" even included a brass band playing in the top machine gun post. and in July she appeared in the Hendon Air Pageant before flying to Cardington, Bedfordshire, where she was laid up for three years. On 31 May 1921 the British government cancelled all airship development for financial reasons. Military airships were scrapped, but as a civilian airship R.33 was mothballed instead. In 1925, after being inactive for nearly four years, the reconditioned R.33 emerged from her shed at Cardington. At 09:50 on 16 April 1925 the R.33 was torn from the mast at Pulham during a gale and was carried away with only a partial crew of 20 men on board. Her nose partially collapsed and the first gas cell deflated leaving her low in the bow. The crew on board started the engines, gaining some height, and rigged a cover for the bow section, but the R.33 was blown out over the North Sea. A Royal Navy vessel was readied and left the nearby port of Lowestoft in case the R.33 came down in the sea. The local lifeboat was launched, but was driven back by the weather conditions. Late in the evening R.33 was able to hold her position over the Dutch coast, hovering there until 5 o'clock the next morning. She was then able to slowly make her way back home, arriving at the Suffolk coast eight hours later and reaching Pulham at 13:50 hrs, where she was put into the shed alongside the R.36. For their actions the airship's first officer, who had been in command, Lieutenant Ralph Booth was awarded the Air Force Cross, the coxswain, Flight Sergeant "Sky" Hunt, was awarded the Air Force Medal, four other crew members were awarded the British Empire Medal and the other crew members were presented with inscribed watches. In October 1925, following repairs, she was used for experiments to provide data for the construction of the R101 airship. Once these were finished, in mid October, she was used for trials launching a parasite fighter, using a DH 53 Hummingbird light aircraft. After some near misses, a successful launch and recapture was achieved in December of that year. In 1926, she launched a pair of Gloster Grebes weighing about a ton apiece, the first of which was flown by Flying Officer Campbell MacKenzie Richards. She was then retired to the shed at Pulham where she remained until finally being scrapped in 1928, after severe metal fatigue was found in her frame. The forward portion of R.33's control car is currently on display at the RAF Museum at Hendon.
R.34
R.34 алғашқы ұшуын 1919 жылғы 14 наурызда жасады және 29 мамырда Инчиннаннан 21 сағаттық ұшудан кейін Эдинбургқа жақын орналасқан RAF East Fortune әскери-әуе базасына жеткізілді. R.34 кешке жолға шықты, бірақ қалың тұман кеме жүргізуді қиын етті. Түн бойы Солтүстік теңіз үстінде өткізгеннен кейін, таңертең тұманның салдарынан дирижабльті тоқтату мүмкін болмады. Йоркширге дейін оңтүстікке қарай ұшқаннан кейін R.34 Шығыс Фортунаға қайта оралып, шамамен сағат 15:00-де тоқтады. Майоры Джордж Скотттың басшылығымен Атлантиканы кесіп өтудің алғашқы әрекеті жоспарланды. R.34 жолаушылар тасымалы үшін арналмағандықтан, кілемдегі жол бойында ілгіштерге ілінетін гамактар арқылы қосымша орындар ұйымдастырылды. Қозғалтқыштың түтін құбырына ыстық тамақ дайындауға мүмкіндік беретін металл пластиналар дәнекерленді. Ұшу экипажының құрамында бригада генерал-майор Эдвард Мэтленд және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің өкілі Закари Лансдоун болды. Салмақты азайту үшін қалуға жоспарланған экипаж мүшесі Уильям Баллантайн, экипаждың талисманы – кішкентай табби мысық "Уопси"мен бірге жасырынып кетті; олар бірінші күні сағат 14:00-де пайда болды, оларды тастап кету үшін бұл уақыт тым кеш болды. R.34 1919 жылғы 2 шілдеде Шотландиядағы Шығыс Фортунадан ұшып, 6 шілдеде Майнеолаға (Лонг-Айленд, АҚШ) 108 сағаттық ұшудан кейін жетіп келді, жанармайдың қалдығы болмады. Құтқару тобы үлкен, қатты дирижабльдерді басқару тәжірибесіне ие болмағандықтан, майор Э.М. Притчард парашютпен секіріп, Еуропадан әуе арқылы Америка жеріне жеткен алғашқы адам болды. Бұл Атлантиканың алғашқы шығыстан батысқа жасалған әуеден өтуі болды және бұл британдық авиаторлар капитан Джон Алкок пен лейтенант Артур Уиттен Браунның бірінші дүниежүзілік соғыстағы Vickers Vimy ұшағымен жасаған алғашқы трансатлантикалық ұшудан кейін бірнеше апта өткен соң орындалды. RNAS Pulhamға оралу сапары 10-13 шілде аралығында 75 сағатқа созылды. R.34 қайтадан East Fortune әскери-әуе базасына қайта оралып, Howden, East Yorkshire әуежайына ұшып барып, экипажға оқу-жаттығуларын өткізді. 1921 жылғы 27 қаңтарда R.34 реттік жаттығуға шықты. Солтүстік теңізде ауа райы нашарлап, радио арқылы жіберілген кері қайтару сигналы қабылданбады. Навигациялық қателік салдарынан, дирижабль түнде Солтүстік Йоркширдің Моорс таулы аймағындағы төбеге шағылысып, екі винтін жоғалтты. Қалған екі қозғалтқышты пайдаланып, ол теңізге қайта шықты және күндіз Хамбер сағасын бойлай Howdenге оралды. Күшті желдің салдарынан оны ангарға қайтару мүмкін болмады, сондықтан ол түнде сыртқа байланды. Таңертең тағы да зақымданулар орын алды және R.34 жарамсыз деп танылып, мақұлданып, бөлшектелді.
R.34 made her first flight on 14 March 1919 and was delivered to her service base at RAF East Fortune near Edinburgh on 29 May after a 21 hour flight from Inchinnan. R.34 had set out the previous evening, but thick fog made navigation difficult, and after spending the night over the North Sea the airship was unable to moor in the morning due to fog. After cruising as far south as Yorkshire R.34 returned to East Fortune to dock at about 3 p. m. The airship made her first endurance trip of 56 hours over the Baltic from 17 to 20 June. It was then decided to attempt the first return Atlantic crossing, under the command of Major George Scott. R.34 had never been intended as a passenger carrier and extra accommodation was arranged by slinging hammocks in the keel walkway. A metal plate was welded to an engine exhaust pipe to allow for the preparation of hot food. The crew included Brigadier General Edward Maitland and Zachary Lansdowne as the representative of the US Navy. William Ballantyne, one of the crew members scheduled to stay behind to save weight, stowed away with the crew's mascot, a small tabby kitten called "Wopsie"; they emerged at 2.00 p. m. on the first day, too late to be dropped off. R.34 left East Fortune, Scotland, on 2 July 1919 and arrived at Mineola, Long Island, United States, on 6 July after a flight of 108 hours with virtually no fuel left. As the landing party had no experience of handling large rigid airships, Major E. M. Pritchard jumped by parachute and so became the first person to reach American soil by air from Europe. This was the first East West aerial crossing of the Atlantic and was achieved weeks after the first transatlantic aeroplane flight by British aviators Captain John Alcock and Lieutenant Arthur Whitten Brown in a modified First World War Vickers Vimy. The return journey to RNAS Pulham took place from 10 to 13 July and took 75 hours. Returned to East Fortune for a refit, R.34 then flew to Howden, East Yorkshire, for crew training. On 27 January 1921 R.34 set off on what should have been a routine exercise. Over the North Sea the weather worsened and a recall signal sent by radio was not received. Following a navigational error the craft flew into a hillside on the North Yorkshire Moors during the night, and the ship lost two propellers. She went back out to sea using the two remaining engines and in daylight followed the Humber Estuary back to Howden. Strong winds made it impossible to get her back into the shed, and she was tied down outside for the night. By the morning further damage had occurred and R.34 was written off and scrapped.