Кіріспе

Х- ге байланысты агаммаглобулинемия (ХГА) - 1952 жылы анықталған сирек кездесетін генетикалық ауру, ол ағзаның инфекциямен күресу қабілетіне әсер етеді. Агаммаглобулинемияның Х байланысы бар түрі ерлерде жиі кездеседі. XLA бар адамдарда ақ қан жасушаларының түзілу процесі жетілген В жасушаларын тудырмайды, бұл олардың қан ағынында гамма глобулиндер деп аталатын ақуыздардың, соның ішінде антиденелердің толық немесе толықтай жетіспеушілігі ретінде көрінеді. В- жасушалар иммундық жүйенің бір бөлігі болып табылады және әдетте организмді иммунитеттік реакцияны қолдау арқылы инфекциялардан қорғайтын антиденелерді (иммуноглобулиндер деп те аталады) өндіреді. Емделмеген XLA ауруы бар науқастарда ауыр, тіпті өлімге әкелетін инфекциялар жиі кездеседі. Брутонның тирозинкиназа (Btk) генінде мутация пайда болады, бұл В- клеткаларының дамуына (В- клеткаға дейінгі, толысқан В- клеткалар сатысына) қатты кедергі келтіреді және сарысудағы иммуноглобулин өндірісін төмендетеді. Btk- нің B клеткаларының рецепторына BCR- нің сигналды әсері арқылы B клеткаларының дамуы мен жетілуіне ықпал етуі ерекше маңызды. Әдетте балалық шақта қайталанатын инфекциямен, әсіресе клеткадан тыс, капсулаланған бактериялармен ауыратын науқастар. 100 000 жаңа туған еркек баладан 1 - ге жуық кездеседі. Оның этникалық бейімділігі жоқ. XLA адам антиденелерін инфузиялау арқылы емделеді. Бірлескен гамма глобулинмен емдеу В- клеткаларының функционалдық популяциясын қалпына келтіре алмайды, бірақ экзогендік антиденелер беретін пассивті иммунитетке байланысты инфекциялардың ауырлығын және санын азайтуға жеткілікті. XLA 1993 жылы анықталған бір геннің X хромосомасындағы (Xq21.3 q22) мутациядан пайда болады, ол Брутонның тирозинкиназасы немесе Btk деп аталатын фермент шығарады. Бұл иммунитет тапшылығының алғашқы белгілі түрі және иммундық жүйенің басқа тұқым қуалайтын (генетикалық) ақауларымен бірге жіктеледі, олар бастапқы иммунодефицит бұзылыстары деп аталады.

Белгілері мен симптомдары

Егер анасы геннің тасымалдаушысы болса, еркектерге 50%-ға жуық кездеседі. Балаларда 6-9 айлық жасқа дейін, аналық IgG төмендеуіне дейін, әдетте, симптомдар байқалмайды. Стрептококк пневмония, Haemophilus influenzae, Mycoplasma pneumoniae, гепатит вирусы және энтеровирустық ОЖС инфекцияларымен қайталанатын инфекциялармен бірге. Тексеру лимфоидты гипоплазияны (тонзильдер мен аденоидтар, көкбауырдың іріңдеуі немесе лимфаденопатиясы жоқ) көрсетеді. Барлық иммуноглобулиндердің саны елеулі түрде төмендейді.

Генетика

Антителолардың көпшілігі гамма глобулиндер. Антителоларды негізінен плазма жасушалары, яғни В- жасушалар желісінің қыз жасушалары жасайды. Btk ферменті сүйек кемігіндегі В- клеткаларының жетілуінде маңызды рөл атқарады, ал мутацияланған кезде, жетілмеген про- В лимфоциттері пре- В лимфоциттерге айнала алмайды, олар әдетте сүйек кемігінен қан ағынына шығатын жетілмеген (навивті) В- клеткаларына айналады. Бұл ауру X- байланысы бар рецессивті түрде (оған байланысты ген X хромосомасында болғандықтан) мұрагерлік жолмен таралады және ол симптомсыз әйел тасымалдаушылардың ұлдарына ғана тән. XLA ауруы бар пациенттерде бұрын септикалық артрит болғандығы да жиі кездеседі. IGLL1, CD79A/B, BLNK және 14q32.33 хромосомасының терминалды бөлігінің deletion deletion. XLA сонымен қатар тарихи түрде ауыр біріктірілген иммунодефицит (SCID) ретінде қате түсіндірілді, бұл әлдеқайда ауыр иммунитет тапшылығы ("Бұлшықеттер"). XLA зерттеу үшін зертханалық тышқанның XID тұқымы қолданылады. Бұл тышқандарда тышқанның Btk генінің мутацияланған нұсқасы бар және XLA-дағыдай ұқсас, бірақ жеңілдетілген иммундық жетіспеушілік бар.