Кіріспе

Параш Патар (Porosh Pathor; ағылш. The Philosopher's Stone; фр. La Pierre Philosophale) – 1958 жылы түсірілген бенгал тіліндегі үнді фантастикалық комедиялық фильмі. Бұл Сатьяжит Райдың «Апу» трилогиясынан кейінгі тұңғыш фильмі болды. Сонымен қатар, ол режиссердің алғашқы комедиясы және алғашқы магикалық реализм фильмі еді. Парасурамның (Раджшехар Басу) осы аттас әңгімесінен бейімделген бұл фильмде Райдың юмор сезімі көрінеді, оның орташа таптық кеңсе қызметкерінің басқа заттарды алтынға айналдыратын тасқа кездейсоқ тапқан оқиғасы баяндалады.

Сюжет

Пареш Чандра Датт (Тулси Чакрабарти) – Калькуттадағы қарапайым банк кызметкері. Ылғалды күні ол қайырымдылық матчқа көңілі тоқ болмай қатысады. Матч өтетін жер деп есептелетін Курзон паркінде (қазіргі Сурендранат паркі) ол кішкентай, дөңгелек тас табады. Оны мармур деп ойлап, шөбересіне сыйлайды. Бала тастың металлдан алтын жасау қабілетін (яғни философ тасын) ашады. Датт тастың күшін өз көзімен көрген соң, оны тәттілермен баладан "сатып алады". Ол қалалық қоқысқа салынған бірнеше ескі зеңбірек доптарын алып, оларды алтынға айналдырып сатуды жоспарлайды. Бұл схема оны бай етеді. Қоқыстан үйге келе жатқанда, машина жаңа үйінің (сарайдың) қақпасынан өтеді. Енді оның Приятош Генри Бисвас (Кали Банерджи) есімді жас хатшысы бар, ол Датттың алғашқы коктейль кешіне шақырылғанын айтады. Кеште Датт алғашында өзін табиғи емес сезінеді, бірақ кейін мас күйде көңіл көтереді. Басқа бір қонақ оны сыртқа шығуға бұйырғанда, ол темір мүсінді алтынға айналдырады (осылайша қалай табысқа жеткенін жартылай ашады). Бұл оқиға көп ұзамай газет беттерінде жарияланып, Бенгалияда үлкен қысқа түсіреді. Пареш Датт әйелі Грибаламен (Ранибала Деви) бірге қашып кетеді, барлық нәрсені (тасқа дейін) Приятошқа қалдырып, полиция келсе оны тапсыруды ескертеді. Бірақ көп ұзамай Мистер және Миссис Датт полиция бөліміне тергеуге алынады, полиция Приятоштің үмітсіздікке шалғандықтан тасты жұтып қойғанын біледі. Медициналық сарапшы доктор Нанди (Мони Шримани) инспекторға (Харидхан Мукерджи) Приятош тасты сіңіріп жатқанын хабарлайды. Пареш пен Гирибала Датт бұл жаңалықты естігеннен кейін, алтын заттардың қайтадан темірге айнала бастағанын көреді. Датттар қуанышпен қызметшісі (Жахар Рой) мен Приятошқа қайта қосылады.

Сыни қабылдау

Параш Патар "Рейдің ең жақсы туындыларының қатарында болар еді, егер оның түсірілу жылдамдығынан туындаған кейбір кедір-бүдырлары болмағанда. Оның юморы батысқа толыққанды көшпеді" дейді Эндрю Робинсон. Сатьяжит Рей өзі бұл фильмді "комедия, фантастика, сатира, фарс және аздаған қайғы" қоспасы деп сипаттады. Фильм 1958 жылғы Канн кинофестиваліне қатысып, "Алтын пальма" (үздік фильм) сыйлығы үшін күресті.

Сақтау

2007 жылы Академия киноархиві «Параш Патар» фильмін сақтап қалды.