Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Португалиялық шежіреші (1440–1522)
Portuguese chronicler (1440–1522)
Руи (немесе Руй) де Пина (1440–1522) – португалиялық шежіреші болған.
Rui (or Ruy) de Pina (1440–1522) was a Portuguese chronicler.
Өмірбаян
Руи (немесе Руй) де Пина Гуарда қаласында туған. Ол 1482 жылдың көктемінде Португалия королі Жоау II Кастилияға жіберген елшіліктің хатшысы болды, ал келесі қыркүйекте жалғыз елші ретінде оралды. Ол 1483 жылы Эворада Браганса герцогы Фернандо II-нің атылуына куә болды, ал 1484 жылы Римге папа Иннокентий VIII-ге жіберілген елшіліктің хатшысы ретінде сапар шекті. Оралғаннан кейін король оған өзінің билігінің тарихын жазуды тапсырып, оған зейнетақы тағайындады. 1493 жылы Христофор Колумбтың бірінші саяхатынан оралғаннан кейін Пина Жоау II Барселонаға жіберген комиссарлардың бірі болды, олар католик монархтарымен олардың билік шектері туралы келіссөздер жүргізу үшін жіберілді, бұл 1494 жылы Тордесильяс шартына әкелді. 1495 жылдың қыркүйегінде ол Жоау II-нің өсиетін нотариус ретінде куәландырды, ал сол жылдың 25 қазанында ол өзінің тәлімгерінің Алвордағы қазасына куә болды, оның өсиетін ашып оқыды. Жаңа король Мануэл I оның зейнетақысын бекітті және 1497 жылы оны корольдіктің бас хронисті (cronista mor) етіп тағайындады, Torre do Tombo мұрағатының сақтаушысы және корольдік кітапханашысы қызметтерін тапсырды, лайықты жалақымен қамтамасыз етті. 1504 жылға қарай Руи де Пина Афонсу V және Жоау II туралы хроникаларын аяқтады. 1521 жылы король Жоау III оған әкесі Мануэлдің тарихын жазуды тапсырды, ал Пина оның қазасына дейін Азаморды басып алуға дейінгі оқиғаларды жазды, біз бұл туралы Дамиао де Гойстен білеміз, ол оны сол монархтың хроникасын дайындау кезінде пайдаланды.
Rui (or Ruy) de Pina was a native of Guarda. He acted as secretary of the embassy sent by King John II of Portugal to Castile in the spring of 1482, and in the following September returned there as sole envoy. He was present at the execution of Fernando II, Duke of Braganza at Évora in 1483, and in 1484 went to Rome as secretary of an embassy to Pope Innocent VIII. Upon his return, the king charged him to write a history of his reign and gave him a pension for his support. Following the return of Christopher Columbus from his first voyage in 1493, Pina was one of the commissaries dispatched to Barcelona by John II to negotiate with the Catholic sovereigns respecting the limits of their respective jurisdictions, that would culminate in the Treaty of Tordesillas in 1494. In September 1495 he attested the will of John II in his capacity as a notary public, and on 25 October of the same year he was present at his master's death at Alvor and opened and read his testament. The new king, Manuel I, confirmed his pension and in 1497 appointed him high chronicler (cronista mor) of the kingdom, keeper of the archives of Torre do Tombo and royal librarian, with a suitable salary. By 1504 Rui de Pina had completed his chronicles of Afonso V and John II. In 1521, King John III charged him with a history of his father, Manuel, and at his death Pina had carried it down to the capture of Azamor, as we know from Damião de Góis, who used it in preparing his own chronicle of that monarch.
Жылнамалар
Португалияның Санчо I-ден Афонсо IV-ке дейінгі алғашқы жеті патшасының Хроникасы, 18-ші ғасырда Пинаның атымен жарық көрген, Фернао Лопес жазған және Пина редакциялаған болуы мүмкін. Ал Король Дуарте туралы жазба Лопес пен Гомес Эанес де Зурараның бірлескен еңбегі сияқты, онда да Пина тек редактор болған. Пина өмірі бойына сәттілікке ие болды, себебі патшалық сыйлықтардан бөлек, кітаптарында жақсы көрсетілгісі келген қоғам қайраткерлерінен де сыйлықтар алды. Өлгеннен кейін өзіне тиесілі емес жұмыстардың авторы ретінде танылды. Тарихшы ретінде оның беделі зор, ал оның ашықтығы замандастарының қызығушылығын тудырған деседі. Пинаның Король Афонсо IV туралы хроникасы алғаш рет Лиссабонда 1853 жылы жарық көрді, ал Король Дуарте мен Король Афонсо V туралы жазбалары «Colecção de livros inéditos da historia portugueza» жинағының 1-томында (Лиссабон, 1790) жарияланды, ал Иоанн II туралы хроникасы осы жинақтың 2-томында (Лиссабон, 1792) жарық көрді. Рю де Пина өз заманында зор ықпалға ие болған. Португалияның Үндістан губернаторы Афонсу де Альбукерке, оның хроникаларында ұмытылмау үшін Рю де Пинаға зергерлік бұйымдар жіберген деген әңгіме бар. Король Дуарте хроникасының кіріспесінде Пинаның өмірі туралы ең толық мәліметтер келтірілген.
It is probable that the Chronicles of the First Seven Kings of Portugal from Sancho I to Afonso IV which were published under Pina's name in the 18th century were written by Fernão Lopes and edited by Pina, while that of King Duarte seems to have been the joint production of Lopes and Gomes Eanes de Zurara, with Pina again as the editor only. Pina was a favourite of fortune during his life, for, apart from royal benefactions, he received presents from public men who wished to figure well in his books, and after his death he obtained the credit for work that was not his. His authority as an historian is considerable, and his frankness is said to have provoked remark from contemporaries. Pinas' chronicle of King AFonso IV was first published in Lisbon in 1853; those of King Duarte and King Afonso V in vol. i of the Colecção de livros inéditos da historia portugueza (Lisbon, 1790), and his chronicle of John II in vol. ii of the same collection (Lisbon, 1792). Ruy de Pina was immensely influential in his day. Afonso de Albuquerque, governor of Portuguese India, is said to have sent a set of jewels to Ruy de Pina, in an effort to ensure that he would not be overlooked in his chronicles. The introduction to the chronicle of King Duarte contains the fullest account of Pinas' life.