Кіріспе

Диназоврлардың жойылған туысы

Jainosaurus – Үндістан мен кең Азияда Маастрихт кезеңінде (шамамен 68 миллион жыл бұрын) өмір сүрген титанозаврлық сауропод динозаврының туысы. Ол өзінің замандасы Isisaurus сияқты шамамен бірдей өлшемде болған деп саналады, ұзындығы және салмағы белгісіз. Түрлік нұсқасының жамбас сүйегі 134 сантиметрге жетеді.

Тарих

Jainosaurus түрі, J. septentrionalis, Titanosaurus және Antarctosaurus тұқымдастарының тарихымен тығыз байланысты ұзақ және күрделі таксономиялық тарихқа ие. Жайнзаврға жататын алғашқы белгілі қалдықтар, GSI K22/754 сүйектері, 1871 немесе 1872 жылы Генри Бенедикт Медликотт тапқан, ал голотиптік қалдықтарды Чарльз Альфред Матли 1917 және 1920 жылдар аралығында Джабалпур маңындағы Ламета формациясында тапты. Фридрих фон Хюне мен Матли 1933 жылы оларды Antarctosaurus septentrionalis деп атады. J. septentrionalis атауы латын тілінде "солтүстік" дегенді білдіреді, себебі түр Солтүстік жарты шарда табылды, ал Antarctosaurus "Оңтүстік жарты шардан келген саурия" дегенді білдіреді, өйткені оның типтік түрі Antarctosaurus wichmannianus Аргентинада табылды. Туыстың аты бас сүйектегі ми жолдарының іздерін зерттеген және 1982 жылы нәтижелерін жариялаған үнді палеонтологы Сохан Лал Джайнның құрметіне берілген. Қызығы, Джайннің өзі 1997 жылы Isisaurus сипаттамасында осы қалдықтарды Titanosaurus-тың синонимі деп санады. Алайда, Уилсон мен Апчерч (2003) соңғысының күмәнді мәртебесіне байланысты Jainosaurus және Titanosaurus-тың синонимиясын қабылдамады. 1995 жылы Хант және авторлар тобы Antarctosaurus-тың Dicraeosauridae-ге жататынына сеніп, нақты титанозаврлық Antarctosaurus septentrionalis-ты жаңа туыстың типтік түрі етіп, Jainosaurus деп атады және ми қабығы, GSI IM K27/497, лектотип болуы керек деп шешті. Jainosaurus ми қабығының ерекшеліктері арқылы Antarctosaurus-тан ерекшеленді. 2009 жылы Джеффри Уилсон және авторлар тобы Jainosaurus septentrionalis-ты егжей-тегжейлі қайта қарастырып, оның жарамдылығын растады. Бұрын жоғалған деп есептелген дене сүйектерінің көп бөлігі Калькуттадағы Үндістан Геологиялық қызметінің коллекциясында сақталғаны анықталды. Оларға келесілер кіреді: арқалық қабырға фрагменттері (GSI K20/326, K27/425); құйрық омыртқасы (GSI K20/317), төрт шеврон сүйек (GSI K27/492–494, 496), сол және оң иық сүйектері (тек қалыптары сақталған); кеуде сүйегі (GSI K20/647); қол сүйегі (инвентаризациялық нөмірі жоқ), радиус (GSI K27/490) және шынтақ сүйегі (GSI K27/491). 1996 жылы Шанкар Чаттерджи түрге екінші ми қабығын жатқызды: ISI R162. Пакистаннан табылған кейбір материалдар да Jainosaurus-қа тиесілі болуы мүмкін. Уилсон және авторлар тобы Jainosaurus-тың Isisaurus-тан анық ажыратылатын жарамды таксон деген қорытындыға келді. Бұл Titanosauria-ның жетілген мүшесі болуы мүмкін, ол Изизавр немесе Рапетозаврға қарағанда Оңтүстік Американың Pitekunsaurus, Muyelensaurus және Antarctosaurus сияқты түрлерімен тығыз байланысты.