Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мулла Шах Бадахши, көпшілікке Мулла Шах деп танымал – 17 ғасырғы мұсылман суфи және атақты суфи қасиетті Миан Мирдің (1550–1635) рухани ізбасары. Ол Бадахшанның (қазіргі Ауғанстан) Рустақ аймағындағы Араска ауылында қази отбасында дүниеге келген, содан да оның аты шыққан. Ол суфизмнің Қадири тәріқатына жатады. Моғол шаһзадасы Дара Шикох Қадри (1615–1659) мен оның қарындасы ханшайым Джаханара Бегумның рухани ұстазы болды. Дара Шикох Миан Мирден Қадри тәріқатына кіруді қалаған. Миан Мир қайтыс болғаннан кейін, Дара Шикохтың іздеуі оны Кашмирге жеткізді, онда ол Мулла Шах Бадахшимен кездесті. Дара Шикох «Сакинатул Әулия» кітабында «Мулла Шах Бадахси» тарауында былай деп жазады:
Mullah Shah Badakhshi, popularly known as Mullah Shah was a 17th century Muslim Sufi, and spiritual successor of the famous Sufi saint Mian Mir (1550 – 1635). He was born to a Qazi in the village of Araska in the Rustaq area of Badakhshan (modern day Afghanistan) from which also his name is derived from. He belonged to the Qadiri order of Sufism. He was the spiritual mentor of the Mughal prince Dara Shikoh Qadri (1615 – 1659) and his sister Princess Jahanara Begum. Dara Shikoh desired to be initiated into the Qadri order at the hands of Mian Mir. After Mian Mir's death, Dara Shikoh's search for a murshid took him to Kashmir where he met Mulla Shah Badakhsi. In Sakinatul Awliya Dara Shikoh writes in the chapter titled "Mulla Shah Badakhsi":
«Бұл факир оның (Мулла Шахтың) құлы және шәкірті. Оның киелі аты – Шах Мұхаммед. Хазрет Миан Мир оны Мұхаммед Шах деп атаған, ал Миан Мирдің шәкірттері мен ізбасарлары оны Хазрет Ахунд деп атаған». Саи Әбу Саид Фатех Улла Масум әл-Гиллани әл-Қадри (Мулла Шах) – Саи Миан Мир Сахибтің халифасы және орынбасары. Әбу Саид – Ислам заңдарының білгір дін ғалымы және өз заманының көрнекті профессоры. Оның нақты аты – «Сейід Фатех Улла Гиллани», ал әулеттік аты (патроними) – Әбу Саид, лақабы – Хауажа Масум, сондай-ақ Мулла Масум, бұл лақапты Миан Мир Сахибтің кеңінен бергені және тарихы деректерде Мулла Әбу Саид Хан деп те аталады. Ол бұл лақапты діннің бір бөлігі деп санап, басқа есімдерге мән бермеді. Моғол тағының мұрагері Дара Шикохтың Миан Мир Сахиб туралы «Сакинат ул-Әулия» қолжазбасында оны әртүрлі жерлерде «Әбу Саид», «Мулла Саид», «Хауажа Масум», «Мулла Масум», «Хан е Джахан», «Әбу Саид Хан» және «Хан е Ханнан» деп атайды. Басқа авторлар да Махдум әл-Аср, Махдум әл-Машаих сияқты лақаптарды қолданған. Оның медресесінде алыстан келген шәкірттер білім қуатын қанағаттандырды. Әбу Саидтің екі ұлы болған: үлкені – Сейід Саид Уд Дин Гиллани, «Сурх Пош» (қызыл киім киген) лақабымен танымал. Ол психикалық ауруға шалдыққан, бірақ Алла Тағалаға жақын болған. Ол осы дүниелік қажеттіліктерден арылып, үйленбеген. Ол Әбу Саидтің қасына жерленген. Кіші ұлы – Сейід Зайн Уд Дин Гиллани Қадри, «Зайн ул-Әулия» деп белгілі, оның арқылы Әбу Саидтің әулеті бүгінге дейін сақталған. Әбу Саидтің бір қызы болған – Махдома Сейида Фатима Гиллани, ол Әбу Саидтің Ұч Шрифтегі туысымен үйленген. Миан Мир Әбу Саидтің үйінде үш жыл бойы рухани тәлім алған. Әбу Саид Миан Мирге күні-түні адал қызмет көрсеткен. Ұч Шрифтен аттанғанда ол Әбу Саидке алғыс айтып, қажетің болса Әбу Саидтен сұра деп кеңес берді. Әбу Саид: «Хазрет! Сізден алыстау қиын, тек жалбаушы болғым келеді», – деді. Миан Мир оны адалдыққа қабылдап, барлық міндеттерін орындап, Лахорға келуін бұйырды. Саи Махдум Әбу Саид Сейід Фатех Улла Масум бар нәрсені тастап Лахорға келді, онда Саи Миан Мир Сахиб оған алғашқы орынбасарлық (халифалық) мәртебесін берді.
"This faqir is his (Mulla Shah's) servant and disciple. His blessed name is Shah Muhammad. Hazrat Mian Mir used to call him Muhammad Shah and Mian Mir's disciples and devotees would refer to him as Hazrat Akhund." Sai Abu Saeed Fateh Ullah Masoom Al Gillani Al Qadri (Mullah Shah) was the caliph and deputy of Sai Mian Mir Sahib. Abu Saeed was powerful cleric of Islamic Law and the pronounced professor of his times. His actual name was “Syed Fateh Ullah Gillani” and family name (patronymic identify) was Abu Saeed, his title was Khawaja Masoom, and Mulla Masoom, which was bestowed from threshold of Sai Mian Mir Sahib and Mulla Abu Saeed Khan also used in history references. He perceived the given title a component of the faith and overlooked all other names. That's why Mughal Crown Prince Dara Shikoh in his manuscript on Sai Mian Mir Sahib “Sakeenat ul Awliya” at various places calls him “Abu Saeed”, “Mulla Saeed”, “Khwaja Masoom”, "Mulla Masoom", "Khan e Jahan", "Abu Saeed Khan", and "Khan e Khanan (chief of the chief)" are also available. Other authors also used titles like Makhdom ul Asr, and Makhdom ul Mashaikh etc. In his institution, pupils from far boarded to fulfill the thirst of knowledge. Abu Saeed had two sons, Syed Saeed Ud Din Gillani, titled by “Surkh Poosh” (One who wore red clothes) was the elder one. He was mentally ill and acceptable close to Allah by birth. He was out of worldly dependency therefore never married. He was buried next to Abu Saeed. Younger son was Syed Zain Ud Din Gillani Qadri renowned as Zain Ul Awliya, the one by whom, the genealogy of Abu Saeed is trickled down up till now. Abu Saeed had one daughter, Makhdoma Syeda Fatima Gillani who's married with Abu Saeed's nephew in Uchh Shreef. Mian Mir remained practicing spirituality for three years at Abu Saeed's residence. Abu Saeed served Mian Mir day and night with great purity. He thanked Abu Saeed, as he was set to depart from Uchh Shreef, and said, whatever demanded should be granted ask Abu Saeed what do you need? Abu Saeed replied Hazrat! Seems tough to stay away from you, just want to be a plaintiff. Mian Mir accepted him in fealty and ordered him to first accomplish all responsibilities and tasks from Uchh Shreef and come to my permanent threshold Lahore. Sai Makhdom Abu Saeed Syed Fateh Ullah Masoom left every thing and came to Lahore where Sai Mian Mir Sahib granted him the first ever deputyship (a caliph).