Пундинг – қайта-қайта мағынасыз әрекеттер жасау (жинау, сұрыптау). Паркинсон, нашақорлық, ойынқорлықта кездеседі. Допаминергік препараттардың әсерінен туындауы мүмкін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қайталанатын механикалық тапсырмаларды міндетті түрде орындау
Compulsive performance of repetitive, mechanical tasks
Пундінг – қайталанатын механикалық тапсырмаларды міндетті түрде орындау, мысалы, жинақтау және бөлшектеу, заттарды жинау немесе сұрыптау сияқты. Бұл компьютерлік файлдар мен деректер сияқты цифрлық объектілерге де қатысты болуы мүмкін. Бұл термин 1968 жылы швед сот психиатры Г. Райландер фенметазин және созылмалы амфетамин қолданушылардағы күрделі, ұзаққа созылған, мақсатсыз және стереотипті мінез-құлықты сипаттау үшін алғаш рет қолданылған. Кейіннен Паркинсон ауруында да сипатталды, бірақ көбінесе дофаминергілік препараттармен емделіп жатқан науқастарда. Бұл метамфетамин және кокаин қолданушыларда, сондай-ақ құмар ойындарға және жоғары сексуалдық белсенділікке (гиперсексуалдық) ұшыраған кейбір науқастарда да кездеседі. Мысалы, пундінгке шашыраңқы тастарды жинап, оларды мүмкіндігінше түзу тізіп қою, білезік сағаттарын бөлшектеп, қайта құрастыру немесе мағынасыз ұзақ монологтар айту сияқты әрекеттер жатуы мүмкін. Пундінгпен айналысатын адамдар мұндай іс-әрекеттерге берілуді жайлы сезінеді, тіпті ол ешқандай мақсатқа қызмет етпесе де, және олардан ауытқуды өте жағымсыз сезінеді. Олар көбінесе мәжбүрлеушілік элемент бар екенін білмейді, бірақ тоқтатуға жеткілікті себеп болған жағдайда да оны жалғастырады. Райландер бір ұры туралы айтады: ол пундінгке берілгеннен кейін тоқтата алмады, тіпті ұсталудан қорқуға дейін жеткенімен де. Оны тоқтату әртүрлі реакцияларға әкелуі мүмкін, оның ішінде ашу-ыза, кейде тіпті зорлық-зомбылыққа дейін барады.
Punding is compulsive performance of repetitive, mechanical tasks, such as assembling and disassembling, collecting, or sorting objects. It can also apply to digital objects, such as computer files and data. The term was originally coined to describe complex, prolonged, purposeless, and stereotyped behaviour in phenmetrazine and chronic amphetamine users, by Swedish forensic psychiatrist G. Rylander, in 1968. It was later described in Parkinson's disease, but mainly in cases of patients being treated with dopaminergic drugs. It has also been described in methamphetamine and cocaine users, as well as in some patients with gambling addictions, and hypersexuality. For example, punding may consist of activities such as collecting pebbles and lining them up as perfectly as possible; disassembling and reassembling wristwatches; or conducting extended monologues devoid of context. People engaging in punding find immersion in such activities comforting, even when it serves no purpose, and generally find it very frustrating to be diverted from them. They are not generally aware that there is a compulsive element, but will continue even when they have good reason to stop. Rylander describes a burglar who started punding and could not stop, even though he was suffering from an increasing apprehension of being caught. Interrupting can lead to various responses, including anger or rage, sometimes to the point of violence.
Себептер
Пундинг негізінен дофамин D1 рецепторларының және аздап D2 рецепторларының артық стимуляциясымен байланысты, бұл стриатумда (әсіресе оның дорсальды және вентральды аймақтарында) және мидың психомоторлық функцияларды және сыйақы механизмдерін реттейтін негізгі дофаминергиялық аймақтарында – ядролық аккумбенсте айқын өзгерістерге алып келеді. Екінші жағынан, тек D3 рецепторларын белсендіретін дофаминергиялық препараттармен емделген Паркинсон ауруымен ауырған науқастарда пундинг даму ықтималдығы ең төмен екені байқалды. Кокаин немесе амфетамин сияқты дофаминергиялық стимуляторларға тәуелді адамдарға тәуелділік мәселелері бойынша кеңес беру және оларды тиісті есірткіден бас тарту бағдарламасына жонауту қажет. Пундингті емдеуде тиімділігі дәлелденген препараттар – кветиапин немесе клозапин сияқты атипикалық антипсихотиктер. Серотонинді селективті кері қабылдау ингибиторларының тиімділігі дерлік жоқ деп табылған, бірақ кейбір жағдайларда олар симптомдардың жоғалуына, әсіресе сертралиннің жоғары дозаларында әкелді (сертралиннің дофамин D2 рецепторларын да белсендіретіні болжамды). Негізгі себепке емдеу жасау емдеудің басты құралы саналады, бірақ кез келген дофаминергиялық заттардың (дәрілер немесе есірткілер) тұтылуын азайту мүмкін болмайтын жағдайларда (мысалы, Паркинсон ауруы бар науқаста леводопа дозасын азайту симптомдардың қанағаттандырмас күйзелісіне әкелсе), дәрі-дәрмектерді жиі қарастырады, әдетте қосымша терапия ретінде.
Punding has been linked primarily to an overstimulation of the dopamine D1 receptors and, to a lesser extent, of D2 receptors, which has been proposed to lead to substantial changes in the striatum (especially its dorsal and ventral areas) and the nucleus accumbens, some of the main dopaminergic areas of the brain regulating psychomotoric functions and reward mechanisms. On the other hand, it has been noted that patients with Parkinson's disease treated with dopaminergic drugs that selectively activate only D3 receptors are the least likely to develop punding. while people addicted to dopaminergic stimulants like cocaine or amphetamines should be counseled on their issues of addiction and referred to an appropriate drug rehabilitation program. Medications that have proven effective in the treatment of punding are atypical antipsychotics like quetiapine or clozapine. Selective serotonin reuptake inhibitors have been found to be of virtually no use, although in a handful of cases they have led to the resolution of symptoms, especially sertraline but only in high doses (the fact that sertraline also activates Dopamine D2 receptors is presumably involved). While treating the root cause is considered to be the mainstay of treatment, in cases where a reduction in the consumption of dopaminergic substances of any kind (medications or drugs) is unacceptable (such as when reducing the dose of levodopa in a patient with Parkinson's disease would lead to an unacceptable worsening of the symptoms), are the type of situations when medications are most frequently considered, usually as add on therapies.