Бүйір қабықша эрозиясы – көздің ауырсынулы ауруы. Қабықша жасушаларының жабыспауынан туындайды, жарыққа сезімталдық пен уақытша соқырлыққа әкелуі мүмкін. Симптомдар мен емдеу туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қайталанатын мүйіз қабығының эрозиясы – мүйіз қабығының ең сыртқы қабатындағы эпителий жасушаларының төменгі жатқан базальдық мембранаға (Бауман қабаты) бекіне алмауымен сипатталатын көз ауруы. Бұл жағдай қатты ауыруға себеп болады, себебі осы жасушалардың жоғалуы нәтижесінде мүйіз қабығының сезімтал нервтері ашыққа шығып, тітіркеніп қалады. Бұл жағдай көбінесе науқастарды күшті жарыққа деген жоғары сезімталдықтан (фотофобия) уақытша соқырлыққа алып келуі мүмкін.
Recurrent corneal erosion is a disorder of the eyes characterized by the failure of the cornea's outermost layer of epithelial cells to attach to the underlying basement membrane (Bowman's layer). The condition is excruciatingly painful because the loss of these cells results in the exposure of sensitive corneal nerves. This condition can often leave patients with temporary blindness due to extreme light sensitivity (photophobia).
Белгілері мен симптомдары
Симптомдарға қайталамалы, күшті жедел көз ауруының ұстамалары, көзге бөгде нәрсе кіргендей сезім, жарыққа деген сезімталдық (фотофобия), көзден жас шығу жиі ояну кезінде немесе ұйқыда қабақтарды сүрткенде немесе ашқанда байқалады. Бұл жағдайдың белгілеріне мүйіз қабығының сызаты немесе мүйіз қабығы эпителийінің жергілікті тегіссіздігі, кейде карта сияқты сызықтар, эпителийлік нүктелер немесе микрокисталар, немесе саусақ іздерінің іздері жатады. Әдетте төменгі қабақ аймағында эпителийлік зақымдану болуы мүмкін.
Symptoms include recurring attacks of severe acute ocular pain, foreign body sensation, photophobia (i. e. sensitivity to bright lights), and tearing often at the time of awakening or during sleep when the eyelids are rubbed or opened. Signs of the condition include corneal abrasion or localized roughening of the corneal epithelium, sometimes with map like lines, epithelial dots or microcysts, or fingerprint patterns. An epithelial defect may be present, usually in the inferior interpalpebral zone.
Себеп
Көптеген қайталанатын мүйіз қабығының эрозиясы кейіннен пайда болады. Көбінесе, бұрын мүйіз қабығының зақымдану тарихы (мүйіз қабығының сызаты немесе ойық жарасы) болады, бірақ мүйіз қабығының дистрофиясы немесе мүйіз қабығының ауруы салдарынан да туындауы мүмкін. Яғни, мүйіз қабығының эрозиясы карта нүктесі тәрізді бармақ іздері дистрофиясы сияқты басқа бір аурудың нәтижесінде дамуы мүмкін. Отбасылық мүйіз қабығының эрозиясы үстемдікпен берілетін қайталанатын мүйіз қабығының эрозиялық дистрофиясы (ERED) кезінде, COL17A1 генінің мутациясынан пайда болады.
Most cases of recurrent corneal erosion are acquired. There is often a history of recent corneal injury (corneal abrasion or ulcer), but also may be due to corneal dystrophy or corneal disease. In other words, one may develop corneal erosions as a result of another disorder, such as map dot fingerprint dystrophy. Familial corneal erosions occur in dominantly inherited recurrent corneal erosion dystrophy (ERED) in which COL17A1 gene is mutated.
Диагностика
Эрозияны көз дәрігері биомикроскоп немесе жарық шамның көмегімен ұлғайтып қарау арқылы анықтай алады. Әдетте, алдымен флуоресцеин бояуы салынып, содан кейін кобальт көк түсті жарық қолданылады, бірақ егер эпителийдің зақымдалған аймағы үлкен болса, мұндай қадам қажет болмауы мүмкін. Оптометристер мен офтальмологтар жоғары ұлғайтуда осылай толыққанды тексеруге мүмкіндік беретін жарық шам микроскоптарына қол жеткізе алады. Мүйіз қабығының сызағын дұрыс диагностикаламау жиі кездеседі, әсіресе жас науқастарда.
The erosion may be seen by an eye doctor using the magnification of a biomicroscope or slit lamp. Usually fluorescein stain must be applied first and a cobalt blue light used, but may not be necessary if the area of the epithelial defect is large. Optometrists and ophthalmologists have access to the slit lamp microscopes that allow for this more thorough evaluation under the higher magnification. Mis diagnosis of a scratched cornea is fairly common, especially in younger patients.
Хирургиялық
Оптимист немесе офтальмолог көздің жастық каналына пунктуальді тығындарды енгізе алады, бұл зақымдалған көзден табиғи жас ағынын азайтады. Контактілі линзаларды қолдану, қабақ қозғалысы кезіндегі абразияның алдын алуға көмектеседі, беткі қабаттың көтерілуін болдырмайды және оттегі жетіспеушілігін азайту үшін газ өткізгіш жұқа линзаларды пайдаланады. Дегенмен, оларды 8–26 апта бойы қолдану қажет, мұндай ұзақ қолдану жиі бақылауға және инфекция қаупінің артуына әкелуі мүмкін. Лазерлік фототерапиялық кератектомия – бұл мүйіз қабығының беткі қабатындағы жасушаларды таңдап алып тастау үшін мүйіз қабығына жасалатын хирургиялық лазерлік емдеу. Жасушалардың келесі күндері табиғи түрде өсуі, базалық мембранаға жақсы жабысып, жағдайдың қайталануын болдырмайды деп есептеледі. Лазерлік ПТК, хирургиялық процедурада ПТК-дан бұрын жүргізілетін Боуман қабығының ішінара абразиясынан кейін эпителийді дебридтегенде ең тиімді болып табылады. Бұл мүйіз қабығының лазерлік ПТК арқылы емделетін аймағын тегістеуге бағытталған. Кей жағдайларда, мүйіз қабығының белгілі бір бөліктерін ғана емдейтін шағын нүктелі ПТК де қабылданатын балама болуы мүмкін. Prokera сияқты амниотикалық мембранадан жасалған мүйіз қабығының бинттері RCE-ні жеңілдетуде тиімді екені дәлелденді. Бұл бинттер көздің бетін жаңаруға көмектеседі және мүйіз қабығын қосымша тітіркенуден қорғайды.
A punctal plug may be inserted into the tear duct by an optometrist or ophthalmologist, decreasing the removal of natural tears from the affected eye. The use of contact lenses may help prevent the abrasion during blinking lifting off the surface layer and uses thin lenses that are gas permeable to minimise reduced oxygenation. However they need to be used for between 8–26 weeks and such persistent use both incurs frequent follow up visits and may increase the risk of infections. is laser phototherapeutic keratectomy. Laser PTK involves the surgical laser treatment of the cornea to selectively ablate cells on the surface layer of the cornea. It is thought that the natural regrowth of cells in the following days are better able to attach to the basement membrane to prevent recurrence of the condition. Laser PTK has been found to be most effective after epithelial debridement for the partial ablation of Bowman's lamella, which performed prior to PTK in the surgical procedure. This is meant to smoothen out the corneal area that the laser PTK will then treat. In some cases, small spot PTK, which only treats certain areas of the cornea may also be an acceptable alternative. Amniotic membrane tissue corneal bandages such as Prokera have been shown to be effective in alleviating RCE. These bandages aid in ocular surface regeneration while simultaneously protecting the cornea from further irritation.
Медициналық
Қайталанатын, жазылмайтын мүйіз қабығының эрозиясымен күресіп жүрген адамдарда матрицалық металлопротеиназа (ММП) ферменттерінің деңгейі көтерілуі жиі кездеседі. Бұл ферменттер гемидесмосомалардың базалық мембранасын және фибрильдерін ыдыратады, нәтижесінде эпителий қабатының ажырауы мүмкін. Ауызға қабылданатын тетрациклин антибиотиктерімен (мысалы, доксициклин немесе окситетрациклин) және жергілікті кортикостероидтармен (мысалы, преднизолон) бірге жүргізілетін ем ММП активтілігін төмендетіп, дәстүрлі емге көнбеген жағдайларда жағдайды жылдам жақсартуға және одан әрі эпизодтардың алдын алуға көмектеседі. Кейбір мамандар майлау құралдары тиімсіз болған жағдайда осы әдісті бірінші қадам ретінде қолдануды ұсынады. Зерттеулерге жасалған шолуда "Бұл шолуға кірген зерттеулердің көлемі мен сапасы басқару бойынша ұсынымдарды жасауға жеткілікті нақты мәліметтер бермеді" деген қорытынды жасалды.
People with recalcitrant recurrent corneal erosions often show increased levels of matrix metalloproteinase (MMP) enzymes. These enzymes dissolve the basement membrane and fibrils of the hemidesmosomes, which can lead to the separation of the epithelial layer. Treatment with oral tetracycline antibiotics (such as doxycycline or oxytetracycline) together with a topical corticosteroid (such as prednisolone), reduce MMP activity and may rapidly resolve and prevent further episodes in cases unresponsive to conventional therapies. Some have now proposed this as the first line therapy after lubricants have failed. concluded that "Studies included in this review have been of insufficient size and quality to provide firm evidence to inform the development of management guidelines."