Флетчер FU-24: Жаңазеландиялық ауыл шаруашылық ұшағының тарихы

Кіріспе

Fletcher FU 24 – Жаңа Зеландияда жасалған ауыл шаруашылығы ұшағы. Әуеден тыңайтуға арналған алғашқы ұшақтардың бірі болғандықтан, Флетчер түрлі әуелік жұмыстарда пайдалы ұшақ ретінде, сондай-ақ парашют спорты үшін де қолданылды.

Жобалау және әзірлеу

1950 жылдардың басында Жаңа Зеландияның үстіңгі жабын жасайтын операторлары АҚШ-та соғыстан қалған De Havilland Tiger Moth ұшақтарын ауыстыруға болатын нұсқаны іздеді, олар индустрияның негізін құрады. Жаңа Зеландияның сұранысына жауап беру үшін Fletcher Aviation Corporation компаниясында жұмыс істейтін американдық авиациялық инженер және жеңіл ұшақтарды жақсы көретін Джон В. Торп, өзінің бұрынғы T.11 Sky Scooter ұшағынан алынған дизайн элементтерін, соның ішінде толығымен жылжымалы көлденең қанатты, бірақ оның Fletcher FD 25 Defender ұшағына ұқсас қанат дизайнымен T.15 ұшағын жасады. Торптың басшылығымен қосымша жобалау жұмыстарын Fletcher Aviation Corporation компаниясының Джеральд Барден жүргізді. Жаңа Зеландияның үстіңгі жабын жасайтын операторларының тобы, қазір FU 24 деп сатылатын жобаға жүздей сатып алу опциясын жинады, ал Жаңа Зеландияның шаруашылық компаниясы Cable Price Corporation АҚШ-та екі прототиптің құрылысын қаржылады (біреуі статикалық сынақтарға арналған, конструкторлық нөмірі жоқ, екіншісі, c/n1, ұшу үшін), ал Жаңа Зеландияның ет өндірушілер кеңесі қаржылық кепілдеме беруші ретінде әрекет етті. Флетчер – бұл үш дөңгелекті шассисі бар, қанаттың алдында орналасқан, қанатқа жанасып отыратын және қанаттың сыртқы бөліктерінде айқын диэдраль бұрышы бар дәстүрлі төмен қанатты моноплан. Қанаттың артқы жиегінен жүк бөліміне кіруге арналған есік бар. Флетчердің ұшақ корпусы толығымен алюминийден жасалған, коррозияны болдырмау үшін арнайы өңделген. FU 24 c/n1 1954 жылдың 14 маусымында АҚШ-та N6505C тіркеу нөмірімен ұшырылды, содан кейін Жаңа Зеландияға жіберілді және ZK BDS тіркеу нөмірімен ұшты. Бұл алғашқы прототипте қозғалтқыш және ашық кабинасы болды. Өндіріс басталғанға дейін жобаға жабық кабина және қуатты 260 атты Continental қозғалтқыштары қосылды. Келесі 70 ұшақ Жаңа Зеландияға жинақталған күйде жеткізіліп, Хамильтон әуежайында James Aviation операторы және кейіннен Tasman Empire Airways Limited компаниясының Mechanics Bay зауытында Air Parts (NZ) Limited компаниясымен келісімшарт бойынша құрастырылды. 1961 жылдан бастап толық өндіріс Air Parts компаниясымен жүзеге асырылды, ол кейіннен AESL компаниясының бөлігіне кірді. Air Parts компаниясы өндіріс кезінде ұсақ жақсартулар жасады және қос басқару опциясын қосты, осылайша FU 24 Mark II пайда болды. 257-ші ұшақтан кейін қозғалтқыш Lycoming IO 720 көлденең орналасқан сегіз цилиндрлі қозғалтқышқа ауыстырылды (зауытта жүзден астам ерте ұшақ қайта жаңартылып, жаңа қозғалтқыштармен жабдықталды). 1967 жылы James Aviation компаниясы PT6 турбовинтовой нұсқасын ZK CTZ ретінде құрды, 1968 жылы Garrett TPE 331 қозғалтқышымен жабдықталған нұсқасы, ал 1971 жылы Garrett қозғалтқышымен жабдықталған нұсқасы, екеуі де Robertson Air Service үшін жасалды. Басқалары да осы немесе Walter турбиналарымен қайта жабдықталды (соның ішінде соңғы кезге дейін Walter турбинасымен ұшқан алғашқы прототип). Екі ұшақ та Scone (NSW Australia) операторы Airpasture арқылы Garrett TPE 331 10 қозғалтқыштарына ауыстырылды. Осы ұшақтар көптеген сағаттар бойы апатсыз ұшып келеді. 1990 жылдардың ортасында Fieldair операторы 550 атты күшін беретін Chevrolet 402 V 8 турбокомпрессорлы қозғалтқышымен тәжірибе жасады, бірақ жоба ұшпастан тоқтатылды, ал 2000 жылдардың басында Super Air 550 атты күшін беретін Ford V 8 дизельдік қозғалтқышымен жабдықталған Флетчер ұштырды, ол сынақтар аяқталғаннан кейін Walter турбинасымен ауыстырылды. 2018 жылы тағы бір Флетчер RED A03/V12 дизельдік қозғалтқышымен жабдықталды және 2022 жылға дейін сынақтар жалғасуда. Флетчерге кемінде он тоғыз түрлі қозғалтқыш орнатылған. 1970 жылдардың ортасында Pacific Aerospace компаниясы Флетчердің дизайны жаңарту шегіне жетті деп шешті және үлкен әрі күшті PAC Cresco ұшағын ұсынды. Сыртқы келбеті ұқсас болғанымен, бұл жаңа ұшақ, бірақ бірнеше бөліктері ортақ. Бірнеше жыл бойы екі ұшақтың өндірісі қатар жүргізілді, бірақ қазір өндіріс тоқтатылды (жаңа Флетчерлер өндірушіден формалды түрде қол жетімді, бірақ 1992 жылы Сирия үшін бес ұшақтың партиясы аяқталғаннан бері жаңа ұшақтар жасалған жоқ). Флетчер АҚШ-та өндірушінің аты болғанымен және ұшақ FU 24 деп аталғанымен, уақыт өте келе бұл тип Флетчер деп белгілі болды. Флетчерлер әлемнің көп бөлігіне сатылды, бірақ олар Еуропа мен АҚШ-та сирек кездеседі. Үкіметтік тапсырыстар Ирак, Судан, Сирия және Таиланд сияқты көптеген дамып келе жатқан елдерден келіп түсті.

In the early 1950s New Zealand topdressing operators were in the U. S. seeking a replacement for war surplus De Havilland Tiger Moths which formed the backbone of the industry. To answer the New Zealand request US aeronautical engineer and light aircraft enthusiast John W. Thorp, working for the Fletcher Aviation Corporation, conceived the T.15 with design elements taken from his earlier T.11 Sky Scooter including an all moving horizontal tailplane but with a wing design similar to that of his Fletcher FD 25 Defender. Further design work was carried out by Gerald Barden of the Fletcher Aviation Corporation under Thorp's direction. A group of New Zealand top dressing operators gathered a hundred purchase options for the design, now marketed as the Fletcher FU 24, off the drawing board and New Zealand farming company Cable Price Corporation funded the construction of two prototypes (one for static stress tests which never received a constructor's number and the second, c/n1, to fly) in the U. S. with the New Zealand Meat Producers Board acting as financial guarantor. The Fletcher is a conventional low wing monoplane with tricycle undercarriage, side by side seating in front of the wing and hopper and pronounced dihedral on the outer wing panels. A door aft of the wing's trailing edge on the port side allows access to a cargo compartment. The Fletcher's airframe is constructed entirely of aluminium, heavily treated to prevent corrosion. FU 24 c/n1 flew on 14 June 1954 in the United States as N6505C, then was disassembled for shipment to New Zealand where it flew as ZK BDS. This original prototype had a engine and open cockpit. Prior to production commencing the design was altered to add an enclosed cockpit and more powerful 260 to Continental engines. The next 70 aircraft were delivered to New Zealand in kit form and assembled at Hamilton airport by operator James Aviation and later at Tasman Empire Airways Limited's Mechanics Bay factory under contract from a new firm, Air Parts (NZ) Limited. From 1961 full production was undertaken locally by Air Parts which later became part of AESL. It was during Air Parts' production that detail improvements and the option of dual controls were added, becoming the FU 24 Mark II. After the 257th aircraft the engine was changed to a Lycoming IO 720 horizontally opposed eight cylinder engine (over a hundred earlier aircraft were re built and re engined by the factory). In 1967 a PT6 turboprop version was built by James Aviation as ZK CTZ, a Garrett TPE 331 powered version followed in 1968 and a Garrett powered version in 1971, both for Robertson Air Service. Several others were converted aftermarket with these or Walter turbines, (including the first prototype, which flew until recently with a Walter). Two aircraft were also converted to Garrett TPE 331 10 engines by the Scone (NSW Australia) operator Airpasture. These aircraft have since flown many thousands of hours without incident. In the mid 1990s operator Fieldair experimented with a turbocharged small block Chevrolet 402 V 8 producing 550 hp, although the project was cancelled before it flew, and in the early 2000s Super Air flew a Fletcher powered by a 550 hp Ford V 8 diesel which was replaced by a Walter turbine after trials were completed. In 2018 another Fletcher was fitted with a RED A03/V12 diesel engine and trials are ongoing as of 2022. At least nineteen different engines have been fitted to the Fletcher. In the mid 1970s, Pacific Aerospace decided the Fletcher design was reaching the limits of redevelopment and introduced the larger and stronger PAC Cresco. Despite the similar appearance this is a new aircraft, though sharing a few components. For several years production of the two continued side by side, but the type is now effectively out of production, (new Fletchers remain nominally available from the manufacturer, but no new aircraft have been built since a batch of five for Syria was completed in 1992). Although Fletcher was the name of the manufacturer in the U. S. and the aircraft was called the FU 24, over time the type has become colloquially known as the Fletcher. Fletchers have been sold to most parts of the world, although they are rare in Europe and the US. Government orders came from many developing countries including Iraq, Sudan, Syria and Thailand.

Нұсқалар

FU 24 : Бір орындықты ауыл шаруашылығына арналған тыңайту ұшағы. FU 24A Utility: Алты орындық көп мақсатты көлік ұшағы. АҚШ-та бір прототип салынған. FU 24 1060: 500 а.к. Pratt & Whitney Canada PT6A 20 турбинасымен Джеймс Авиация жасаған түрлендіру. Біреуі салынған. FU 24 1160: 530 а.к. Garrett TPE331 57A турбинасымен Robertson Air Service жасаған түрлендіру. Біреуі салынған. FU 24 1284 : 665 а.к. Garrett TPE331 101A турбинасымен Robertson Air Service жасаған түрлендіру. Біреуі салынған. FU 24 950 : Екі орындықты ауыл шаруашылығына арналған тыңайту ұшағы. АҚШ-та "Task Master" деп те аталады. FU 24 954 : 950 үлгісінің жетілдірілген нұсқасы. Pegasus 1 : Калифорния штатының Лонг-Бич қаласындағы Frontier Aerospace компаниясы әзірлеген әскери үлгі, салынбаған. Fletcher Falcon : Wanganui Aero Work Lycoming LTP101 қозғалтқышымен, Cresco қанатымен және негізгі қону шассисімен түрлендірілген. Біреуі салынған. Fletcher FU24 550GT Crusader : 550 а.к. Pratt & Whitney PT6A 15AG қозғалтқышымен жабдықталған Napier Flight Care жасаған түрлендіру. Біреуі салынған.