Кіріспе

Румын жазушысы Норман Манеа (19 шілде 1936 жылы туған) – румын жазушысы, Холокост, коммунистік мемлекеттегі күнделікті өмір және эмиграция тақырыбындағы әңгімелер, романдар мен эсселердің авторы. Қазір ол АҚШ-та тұрады, Бард колледжінде профессор және жазушы резидентурасында қызмет етеді. 1986 жылы DAAD Берлин грантымен Румыниядан кетіп, 1988 жылы Вашингтондағы Католик университетінде Фулбрайт стипендиясымен АҚШ-қа барды. 2002 жылы Италиядағы Халықаралық Нонино сыйлығына ие болды. Манеаның ең танымал туындысы – «Хулиганның оралуы» (2003) кітабы, ол соғысқа дейінгі кезеңнен бастап Екінші дүниежүзілік соғыс, коммунистік және посткоммунистік жылдарды, сонан соң қазіргі заманға дейін қамтитын шамамен 80 жылдық өмірді қамтитын көркем естеліктер жинағы. Манеа 1990 жылдардың басынан бері халықаралық деңгейдегі маңызды жазушы ретінде танылып, оның шығармалары 20-дан астам тілге аударылған. Ол 20-дан астам сыйлық пен құрметке ие болған.

Алғашқы жылдар

Румынияның Буковина аймағындағы Сучава қаласында еврей ата-анасының отбасында дүниеге келген Манеа 1941 жылы нацистік Германиямен одақтас румын фашистік билігімен отбасымен бірге Приднестровьедегі концлагерге депортацияланды. Ол 1945 жылы отбасының аман қалған мүшелерімен бірге Румынияға қайтып келді және туған қаласы Сучавадағы Штефан чел Маре лицейін (жоғары мектеп) үздік бітірді. Бухаресттегі Құрылыс институтында инженерлік мамандық алды және 1959 жылы гидротехника бойынша магистратураны аяқтады, содан кейін жоспарлау, далалық жұмыс және зерттеу салаларында жұмыс істеді. 1974 жылдан бері өзін жазу ісіне арнады.

Әдеби мансап

1966 жылы оның әдеби тұсауы коммунистік Румынияда мәдени либерализацияның алғашқы жылдарында пайда болған, алты санынан кейін тоқтатылған авангардтық және ықпалды «Povestea Vorbii» («Сөйлеу тарихы») журналында жарық көрді. 1986 жылы елден қуылғанға дейін ол он томдық әңгімелер, эсселер мен романдар жинағын жариялады. Оның туындылары ашық және жасырын әлеуметтік-саяси сынға толы болғандықтан билік органдары үшін мазасыздық тудырды, ол цензура мен ресми баспасөзбен көптеген қиындықтарға тап болды. Мәдениет органдары оның еңбектерін басып тастауға тырысқанмен, ол елдің ең беделді әдеби сыншыларының қолдауына ие болды. Чаушеску диктатурасы құлағаннан кейін оның бірнеше кітабы Румынияда қайта басылды. «Жаңа Республика» журналында алғаш жарияланған «Бақытты кінә» эссесінің румын тіліне аударылуы Румынияда ұлтшыл наразылықтарға ұласты, ол бұл оқиғаны «Балағат және карнавал» эссесінде терең талдады. Осы оқиғаның іздерін қазіргі румындық мәдени баспасөздерде де кездестіруге болады. Осы уақытта АҚШ және Еуропа елдерінде Манеаның шығармалары зор құрметпен қабылдалды. Соңғы екі онжылдықта АҚШ, Швеция, Румыния, Италия және Франциядан әдеби және академиялық тұлғалар мен мекемелер оны Әдебиет бойынша Нобель сыйлығына үміткер ретінде ұсынды. Коммунизм құлағанға дейін және кейін автордың әдеби еңбектеріне және оның моральдық позициясына Нобель сыйлығының лауреаттары Генрих Бёлль, Гюнтер Грасс, Октавио Паз, Орхан Памук, сондай-ақ Филипп Рот, Клаудио Магрис, Антонио Табукки, Э.М. Чиран, Антонио Муньос Молина, Синтия Озик, Луис Бегли және тағы басқалар зор құрмет көрсетті.