Кіріспе
SCN-нің көп жағдайы гранулоциттер колониясын стимуляциялайтын фактормен (фильграстим) емдеуге жақсы жауап береді, ол нейтрофилдер санын арттырып, инфекциялардың ауырлығы мен жиілігін азайтады.
Генетика
SCN OMIM субтиптері Атауы Ген Хромосома Ген/Локус MIM нөмірі SCN1 ELANE 19p13.3 130130 SCN2 GFI1 1p22.1 SCN3 HAX1 1q21.3 SCN4 G6PC3 17q21.31 SCN5 VPS45 1q21.2 SCNX WASP Xp11.23 300392 Костман ауруы, SCN3, аутосомалық рецессивті жолмен мұраға беріледі, бірақ Костман синдромының ең көп кездесетін субтипі, SCN1, аутосомалық доминантты. Костман синдромының белгілі субтиптері: SCN1 – SCN-нің ең көп таралған түрі, ол SCN жағдайларының 60-80% құрайды. Осы геннің өзі циклдық нейтропенияда мутацияланады. GFI1 – ELANE-ті қоса, бірнеше транскрипциялық процестердің репрессоры. SCN4 – жүрек құрылымының аномалияларымен, бауырдың үлкеюімен, үзілісті тромбоцитопениямен және айқын беткейлік тамырлар желісімен байланысты. Классикалық Костман ауруынан өзгеше, SCN5-те тромбоциттердің агрегациясының бұзылуы (тромбастения) және миелофиброз да байқалады. Бұл тип гранулоциттер колониясын стимуляциялайтын факторға төзімді келеді. Фибробластарда лизосомалардың жоқтығы және тромбоциттерде альфа гранулалардың азаюы анықталады. Нейтрофилдер мен сүйек миында үдемелі апоптоз жүреді. Х-хромосомаға байланысты SCN (SCNX) – Хp11 орналасқан WASP генінің мутациясынан туындайды. SCN кейде SBDS мутацияларынан да пайда болуы мүмкін. Костман ауруы – ауыр туа біткен нейтропенияның (SCN) бір түрі, атап айтқанда 3-ші типті (SCN3), бұл сирек кездесетін аутосомалық рецессивті жағдай, онда туылғаннан кейін көп ұзамай ауыр созылмалы нейтропения анықталады. Бұл ауруды 1956 жылы швед дәрігері Рольф Костман Швецияның солтүстігіндегі бір отбасынан анықтаған. 15-тен астам геннің мутациясы ауыр туа біткен нейтропенияға (жалпы мағынада) себеп болғанымен, олардың барлығы бірдей SCN ретінде қарастырылмайды. Клиникалық тәжірибеде туа біткен нейтропенияның екі кең санаттары ескерілмейді. Миелопоэзге ең басты әсерін тигізбей, бірнеше жүйеге әсер ететін аурулар тізімнен шығарылады. Осылайша, SCN Швахман-Даймонд синдромы, Барт синдромы, Чэдиак-Хигаши синдромы, WHIM синдромы және гликогенді сақтау ауруының Ib типі сияқты туа біткен ауруларда кездесетін ауыр нейтропенияны қамтымайды.
Kostmann disease, SCN3, is inherited in an autosomal recessive manner, but the commonest subtype of Kostmann syndrome, SCN1, is autosomal dominant. The recognized subtypes of Kostmann syndrome are:
SCN1 is the commonest form of SCN, which accounts for 60 80% of SCN, This same gene is mutated in cyclic neutropenia. GFI1 is a repressor of several transcriptional processes, including ELANE, SCN4 is associated with structural cardiac abnormalities, enlarged liver, intermittent thrombocytopenia and a prominent superficial venous pattern. Unlike classical Kostmann disease, SCN5 also has defective platelet aggregation (thrombasthenia) and myelofibrosis. This type is refractory to granulocyte colony stimulating factor. There is an absence of lysosomes in fibroblasts and depletion of alpha granules in platelets. Accelerated apoptosis occurs in the neutrophils and bone marrow. X linked SCN (SCNX) is caused by mutation in the WASP gene on Xp11. SCN occasionally may arise from SBDS mutations. Kostmann disease is a form of severe congenital neutropenia (SCN), specifically type 3 (SCN3), which is a rare autosomal recessive condition in which severe chronic neutropenia is detected soon after birth. The disorder was discovered in 1956 in an extended family in northern Sweden by Rolf Kostmann, a Swedish doctor. Although mutations of more than 15 genes cause severe congenital neutropenia (in a general sense) not all of these are usually considered as SCN. Clinical usage excludes two broad categories of congenital neutropenia. Diseases are excluded that overtly affect multiple systems rather than impacting myelopoiesis most prominently. Thus SCN excludes the severe neutropenia which can occur in congenital diseases such as Shwachman–Diamond syndrome, Barth syndrome, Chédiak–Higashi syndrome, WHIM syndrome, and glycogen storage disease type Ib.
Патофизиология
Түрлі мутациялар миелоциттерде апоптоздың мерзімінен бұрын басталуына жауапты, әдетте промиелоцит сатысында, олардың ерте жойылуына немесе сүйек кемігінде жетілудің тоқтауына алып келеді. Нейтрофильдердің тиімсіз өндірісі абсолютті нейтрофильдер санының азаюына және нәтижесінде инфекцияларға осалдықтың күшеюіне себеп болады. Бұдан өзге, ДНК мутацияларына және геномдық тұрақсыздыққа алып келетін, осы аурудың басталуы мен дамуына үлес қосатын басқа да молекулалық/генетикалық өзгерістер болуы мүмкін.
Диагностика
Нейтрофилдердің абсолютті саны (АНК) 500/мм3-ден кем, көбінесе 200/мм3-ден кем болса, ол Костман синдромының басты белгісі болып табылады. Басқа да көрсеткіштерге нейтропенияның ауырлығы, басталу уақыты (туған кезден бастап, кейін пайда болмайды) және басқа нормальды көрсеткіштер (гемоглобин, тромбоциттер, жалпы денсаулық жағдайы) жатады. Сәбилерде жекелеген нейтропения вирустық инфекциялар, нәрестелік аутоиммунды нейтропения, дәрі-дәрмектер немесе уыттардан туындаған сүйек миының әлсіреуі, гиперспленизм және аналық IgG-нің плацента арқылы берілуі салдарынан болуы мүмкін. Гранулоциттер колониясын стимуляциялайтын фактормен (фильграстим) емделген SCN жағдайларының 90%-дан астамы жақсарады, бұл өмір сүру мерзімін едәуір ұзартады.