Кіріспе

Карнитин ацилкарнитин транслоказасының жетіспеушілігі - бұл сирек кездесетін, аутосомалық рецессивті метаболистік бұзылыс, ол организмге, әсіресе тамақсыз болған кезде, ұзақ тізбекті май қышқылдарын энергияға айналдыруға кедергі келтіреді. Карнитин - көбінесе тамақпен алынатын табиғи зат. Бұл аурумен ауыратын адамдарда митохондрияның ішкі бөлігінде ұзақ тізбекті май қышқылдарының өңделуіне кедергі келтіретін ферменттің ақаулығы бар.

Презентация

Карнитин ацилкарнитин транслоказасының жетіспеушілігінің белгілері әдетте өмірдің алғашқы бірнеше сағатында пайда болады. Бұл аурудың алғашқы белгілері - ұстамалар, жүректің ретсіз соғуы және тыныс алудың қиындауы. Бұл ауру сондай-ақ кетонның (энергия үшін пайдаланылатын майдың ыдырауының өнімдері) өте төмен деңгейіне және қандағы қант деңгейінің төмендеуіне (гипогликемия) себеп болуы мүмкін. Бұл екі белгі бірге гипокетоздық гипогликемия деп аталады. Көп жағдайда кездесетін басқа белгілерге қандағы аммиак (гипераммонемия), бауырдың ұлғаюы (гепатомегалия), жүректің ауытқулары (кардиомиопатия) және бұлшық еттердің әлсіздігі жатады. Бұл ауру сәбидің кенеттен өлімін тудыруы мүмкін.

Патофизиология

SLC25A20 геніндегі мутациялар карнитин ацилкарнитин транслоказасы деп аталатын ферменттің ақаулы нұсқасын шығарады. Бұл ферментсіз тамақтағы майлы қышқылдар мен организмде сақталған майлар ыдырап, өңделе алмайды. Нәтижесінде бұл май қышқылдары энергияға айналып кетпейді, бұл осы аурудың белгілері мен симптомдарына, мысалы әлсіздікке, гипогликемияға және жүректің ауытқуы сияқты белгілерге әкелуі мүмкін. Еркін ұзын тізбекті май қышқылдары немесе карнитинмен қосылғандары жүрек жасушаларының электрлік қасиеттеріне әсер етіп, жүректің ретсіз соғуына (арритмияға, жүректің тоқтауына) әкелуі мүмкін. Май қышқылдары тіндерде жиналып жүрекке, бауырға және бұлшық еттерге зиян келтіріп, одан да ауыр зардаптарға әкелуі мүмкін. Бұл жағдай аутосомалық рецессивті тұқым қуалау үлгісіне ие, яғни ақаулы ген аутосомада орналасқан және әр ата-анадан бір геннің екі көшірмесі аурудан зардап шегуі үшін мұрагерлік болуы керек. Аутосомалық рецессивті ауруы бар баланың ата-анасы ақаулы геннің бір көшірмесін тасымалдайды, бірақ әдетте бұл ауру оларға әсер етпейді.