Паисий Величковский: Православ шамасы және теологы

Кіріспе

Шығыс православиелік монах және теолог (1722–1794)

Паисий Величковский немесе Wieliczkowski (румын тілінде Paisie de la Neamţ; орыс тілінде Паисий Величковский; украин тілінде Паїсій Величковський; 20 желтоқсан 1722 – 15 қараша 1794) – Шығыс православиелік монах және теолог, ол старчество немесе рухани ақсақалдық дәстүрін славян әлеміне таратуға көмектесті. Православие шіркеуі тарихындағы маңызды тұлға.

Өмір

Украинский по тушению, Пётр Величковский 1722 жылдың 21 желтоқсанында Полтава қаласында дүниеге келді. Ол он екі баланың он біріншісі еді. Оның әкесі Иван қалалық соборда дін қызметкері болған. Оның атасы - ақын Иван Величковский. 1735 жылы Киев діни академиясына оқуға жіберілді. 1741 жылы расофор монахына айналып, «Платон» деген есім алды. 1746 жылы, жиырма төрт жасында, монахтық тәжірибесін жетілдіру үшін Афон тауына көшті, онда Пантократор монастырына жетіп, кішкентай Кипарис скитінде тұруға бекітілді. Келесі төрт жыл бойы жалғыздық пен дұғада, өте кедейлікте өмір сүрді. 1750 жылы оның бұрынғы старцы, Пояна Мэрлулуй Василий Киелі тауға келіп, оны «Паисий» есімімен кіші схемалық монах ретінде тоңдырды. Василийдің кеңесімен қатаң оңаша өмірден бас тартып, румын және славян шәкірттерінен құралған гесихасттық скиттің белгілі басшысы болды. 1758 жылы Паисий епископ Григорий Раскадан дін қызметкері болып кияланды, ал қауымның тез өсуі үлкен скитке көшуді талап етті. Паисий шәкірттеріне теологиялық хаттар жазып, «Филокалия» сияқты көптеген грек теологиялық еңбектерін шіркеу славян тіліне аударды. 1764 жылы, Паисий қырық екі жасқа келгенде, Молдавия князі Григорий III Гика монастырь өмірін жаңғырту үшін оны өз еліне шақырды. Содан кейін ол 64 шәкіртімен бірге Буковинадағы Драгомирна монастырына, Молдавияға көшті. Бұл жерде Паисий патристикалық көздерді көшіру және аудару жұмысын жалғастырды. Оның шәкірттерінің бірі, монах Рафаил «Филокалиядан» таңдалған мәтіндерді румын тіліне аударды. Драгомирнадағы қауым тез өсіп, 350-ге жуық монах жиналды. Бірақ Буковина Австрия империясына қосылғаннан кейін, Паисий мен оның қауымы 1779 жылы Успение мерекесі қарсаңында Неамц монастырына көшті. Жаңа қауым 700 монахқа дейін өсті және ол тез арада қажылық орталығына, сондай-ақ босқындар қозғалысына айналды. Осы жерде ол 1793 жылы Ресейде басылған «Филокалияның» славян тіліне аудармасын аяқтады. Оптина монастырының старцыларына аудармалары арқылы да, Федор Ушаков сияқты жеке шәкірттері арқылы да зор ықпал етті. Паисийдің «Филокалия» аудармасы Саровтық Серафимнің сүйікті кітабының бірі болды, ол Паисийдің шәкірті Досифей Киевтен рухани ізденіс үшін Саровқа баруға бата алды. Паисий 1794 жылдың 15 қарашасында жетпіс екі жасында қайтыс болды.

A Ukrainian by birth, Pyotr Velichkovsky was born on December 21, 1722, in Poltava, where his father, Ivan, was a priest in the city cathedral. He was the eleventh of twelve children. His grandfather was the poet Ivan Velichkovsky. In 1735, he was sent to study at the Kiev Theological Academy. In 1741, he became a rasophore monk, taking the name of “Platon”. In 1746, at age twenty four, in order to perfect his monastic experience, he moved on Mount Athos, where he made his way to the Pantocrator monastery, and was assigned to live in its small Kiparis Skete. He spent the next four years in solitary life and prayer, living in extreme poverty. In 1750, he was visited by his former Starets, Basil of Poiana Mărului, who came on the Holy Mountain, and tonsured him as a lesser schema monk, with the name of Paisius. Following Basil's advice, he decided to move away from the strict solitary life, and became a renowned leader of a Hesychastic skete, formed of Romanian and Slavonic disciples. In 1758 Paisius was ordained into priesthood by Bishop Gregory Rasca, and the community's rapid growth required them to move into the larger Skete of St. Elias. Paisius wrote theological epistles to his disciples and translated into Church Slavonic a large number of Greek theological writings, including the Philokalia. In 1764, when Paisius was forty two, Prince Grigore III Ghica of Moldavia asked him to come in his country, to preside over the revival of monastic life. Thereupon, he and 64 of his disciples moved to Moldavia, at the Dragomirna monastery, in Bucovina. Here Paisius continued his activity on transcribing and translating patristic sources. One of his disciples, the monk Raphael also translated a selection of texts from the Philokalia in Romanian. The community at Dragomirna grew quickly, gathering around 350 monks. However, after Bucovina was annexed by the Austrian Empire, Paisius and his community eventually relocated at the Neamț Monastery, in 1779, during the vigil of the Dormition Feast. The new community grew to 700 monks, and it soon became a centre of pilgrimage, but also of refugee movement. Here he completed the Slavonic translation of the Philokalia, which in 1793 was printed in Russia. He exerted immense influence on the startsy of the Optina Monastery both through his translations and through his personal disciples, such as Feodor Ushakov. Paisius's translation of Philokalia was one of the favourite books of Seraphim of Sarov, who received blessing to go to Sarov for spiritual devotion from the Paisius' disciple Dosifei of Kiev. Paisius died on November 15, 1794, at the age of seventy two.

Құрмет

Паисий жеке қасиеттілігі үшін және Петр I мен Екатерина II реформаларынан зардап шеккен Румыния, Украина және Ресейдегі монастырь және руханилықты қайта жаңғыртуы үшін құрметке ие. Ол Ресейде жартылай ұмытылған Иса дұғасы туралы ежелгі ілімді қайта жаңғыртты. Полтавадағы Құдай ана шіркеуіндегі рухани және мәдени орталық Паисийдің есімімен аталады. 2008 жылғы 27 қарашада Орталықтың ашылуында Филарет Денисенко былай деді: «Величковскийдің өмірінің маңызы оның біз, күнәкарлар үшін ғана дұға еткені емес, сонымен қатар ол әрбір христианның қалай өмір сүру керектігін көрсетті». Филарет «Паисий Величковскийдің ілімі маңызды, себебі ол мәңгілік өмірге жол көрсетіп, жерде қалай өмір сүру керектігінің үлгісін берді. Бұл әркімнің монастырға баруы керек дегенді білдірмейді, бірақ әркімнің жақсылық, қасиеттілік және жүрек тазалығы туралы ойлануы керек дегенді білдіреді». Полтава тумасы Паисий Величковскийтің құрметіне орай, УПЦ КП Полтава епархиясы мемлекеттік секторда, ғылымда, өнерде және мәдениетте белсенді жұмыс істеп, Полтавадағы рухани өмірді қайта жаңғыртуға үлес қосқан адамдарға берілетін сыйлықты белгіледі. Италияның Ливорно қаласындағы Қасиетті Паисий Величковский православие шіркеуі оның есімімен аталады. Ұлыбританияның Ливерпуль қаласындағы Румын православие шіркеуі Неамт қаласының Паисийына арналған.