Кіріспе

Доуд – ежелгі Ирландияда бұрын кең таралған, бірақ қазір сирек кездесетін тегінен туындаған есім. Доуд атауы – түпнұсқа Ó Dubhda-ның ағылшынша нұсқасы, оның жиі қолданылатын түрі О'Доуд. Уи Дубхда – Ирландия тайпаларының ірілерінің бірі Уи Фиакрахтың бір бөлігі.

Уи Фиахрахтың алғашқы тарихы

Ирландиядан шыққан көптеген адамдар бар, олардың тегі атақты еуропалық әулеттердің тегімен салыстырылатын ежелгі және патшалық болып табылады. Олардың ішінде О'Дубхда әулеті, соның ішінде О'Доуда, О'Доуд және басқа да түрлері бар, олар (көптеген басқа әулеттермен бірге) бір кезде Уи Фиахрах деп аталған Ирландияның батысындағы халықтан тараған. Бұл атау 5-ғасырдағы Коннахт патшасы, пұтқа табынушы Фиахрадан шыққан. Оның немересі Даити де патша болды және шамамен 445 жылы найзағайға шалып қаза тапты. Оның немересі Аиллиль Коннахт патшасы болды, кейіннен 482 жылға дейін Тара патшасы ретінде билік етті.

О Дубхда тегі

Уи Фиакрах ұзақ жылдар бойы Коннахт патшаларын табысты түрде тағайындады, бірақ олардың ықпалы Солтүстік Коннахтпен шектеліп қалды. 10 ғасырдың соңында олардың патшасы Аэд Уа Дубхда деп аталды, яғни Дубхданың немересі Хью. Ол шамамен Майо және Слайго округтеріне сай келетін аймақтың патшасы болды. Ол 982 жылы «тыныш өліммен» қайтыс болды деген жазба бар, бұл тегі Еуропадағы ең көне тектердің біріне айналдырды. Тегілердің қолданысы кеңейген сайын, ұрпақтары өздерінің патшалық әулетін ажырату үшін Ó Dubhda тегін қолдануды жалғастырды.

О Dubhda Taoiseach (Қазақстанның Премьер-Министрі)

О Дубхдалар 13 ғасырға дейін Солтүстік Коннахттың патшалары болды. Алайда, ирланд қоғамында үлкен өзгерістер орын алды және олар Слиго графтығындағы Тирерах (Тир Фьякрах) барониясына шегерілгенге дейін, бұл жер "Фиакраның елі" деген мағынаны білдіреді, өздерінің бұрынғы жерлерінің көп бөлігін жоғалтты. Осының салдарынан олар "патша" аталымын қолданудан бірте-бірте бас тартты. Оның орнына уақыт өте келе "Таоишиг" аталымы пайда болды, яғни "басшы" немесе "жетекші". Бүгінде бұл термин Ирландия Премьер-министрінің аталымы ретінде қолданылады. Таоишиг болған адам әдетте тек әскери атауымен ғана аталды, мысалы, Ó Dubhda. Осылайша ол өз руының басшысы деп танылды. Ол ескі ирланд заңдарына сәйкес сайланды және кейде басшылыққа байланысты даулар туды. Қайшылықтарды болдырмаудың бір жолы – Таоишигтің ізбасары, Танайстты сайлау болды. Бұл термин қазір Ирландияның вице-премьеріне қолданылады. Сайлау мен таққа отыру рәсімін Mac Firbis ғалымдары отбасының профессоры, оллам басқарды. О Дубхданың ерекшелігі – олардың Таоишигтің таққа отыру рәсімінің толыққанды сипаттамасы аталған Mac Firbis ғалымдарының ежелгі қолжазбасында сақталған. Бұл қолжазба 1397-1418 жылдар аралығында Тирерахтағы Эннискрон маңында жазылған және қазірде Дублиндегі Ирландияның ұлттық қазыналарының бірі ретінде сақталуда. Mac Firbis ғалымдарының ең жомарт демеушілерінің бірі – Тадг Риахх О Дубхда (Қара Тейге) болды, ол 1417 жылы Тирерахтың Таоишигі болды. Ол осы қолжазбада, Енискрон қамалындағы өлімі туралы жазылғандықтан ерекше есте қалды. Бұл бірегей қазына ежелгі ирланд мұрасының көп бөлігін сақтайды. Онда жүздеген ирланд отбасыларының тарихына қатысты ақпараттар бар. Оның болуы – оны жазған Mac Firbis бардтық ғалымдарына және оларды қолдаған О Дубхда билеушілеріне куәлік етеді.

О'Доуда және О'Доуд, Доуд және Доуди және т.б.

Ирландияның ежелгі заңдары, Брехон заңдары деп белгілі, 1600 жылдардың басына дейін қолданылып келді. Осы заңдар бойынша сайланған соңғы Таоишик – Тадг Буи О Дубхда (Сары Теге) болды, ол 1595 жылы таққа отырды. Ол 1601 жылы Кинсейл шайқасына әскерін бастап барды және қайта оралмады. Дәстүр бойынша, ол шайқастан аман қалған және Керри округіне қоныс аударған, онда оның отбасы кейін Дуди деп аталды. 17 ғасырда О Дубхда әулетінің қалған бөлігі өз отанынан қуылды, онда олар 24 қамал мен 52 қалаға ие болған, соның ішінде Эннискрон да бар еді. Олар екі негізгі тармаққа бөлініп, Майо округінде қоныстанды. Ағылшын тіліндегі мемлекеттік қызметкерлермен қарым-қатынаста тегінің әртүрлі жазылу түрлері пайда болды, бір тармақ О'Доуда деп, ал екіншісі О'Доуд деп танылды. Екі ғасыр бұрын үшінші тармақ Дублинге жақын жерге көшіп, Доуд деп аталды. 40-тан астам басқа да вариациялары болғанымен, қазір Доуд және О'Доуд тегінің ең көп таралған түрлері болып табылады. Бүгінде өз тегін түпнұсқа О Дубхда патшаларына тікелей байланыстыра алатын көптеген ұрпақтары бар.