Кіріспе

Мысыр перғауыны Хеджхеперре Сетепенре Смендес Мысырдың жиырма бірінші династиясын құрған және Рамсес XI-ді Төменгі Мысырдағы өзі бақылаған аймақта жерлегеннен кейін таққа отырды. Оның египеттік номені, яки туған аты іс жүзінде "Мендестің қожасы, қошқардың қожасы" деген мағынаны білдіретін Несбанебджед болған, бірақ кейінірек Иосиф Флавий және Секст Африкан сияқты классикалық авторлар оны грек тіліне Смендес деп аударды. Шамамен 1000 жылға дейінгі Венамун әңгімесінде Смендес Рамсес XI билігіндегі Ренессанс дәуірінде Төменгі Мысырдың губернаторы болғандығы айтылады, алайда египтологтар осы әңгіменің тарихи дұрыстығына күмән келтіреді.

Отбасы

Смендес Хрере есімді әйелдің ұлы болған болуы мүмкін. Хрере Амон-Ре харемінің басшысы болған және Амонның бас жұбысының әйелі болған деседі. Егер Хрере Смендестің анасы болса, онда ол Ноджметтің бауыры, ал оның күйеуі арқылы Херихор мен Пьянх бас жұбыстарының туысы болған. Смендес Тентамун Б-ге үйленген, ол, мүмкін, Рамзес IX-тың қызы болған. Олар оның ізбасары Аменемнисудың әкесі мен анасы болған болуы мүмкін.

Венамунның есебі

Смендес Венамунның баяндамасында маңызды тұлға ретінде көрінеді. Оқиға анонимді "5-жыл" деп аталатын оқиғада өрнектейді, ол көбінесе ежелгі Египеттің жиырмасыншы династиясының оныншы және соңғы билеушісі, Рамсес XI-нің қайта жаңғыруының 5-шы жылы деп есептеледі (б.з.д. 1190–1077). Алайда, Карл Янсен Винкельн Амон Херихор мен Пьянхтың бас жұбыларын ауыстыруды ұсынғаннан бері, бұл сәйкестік даулы болды. Херихордың басқаруы Пьянхтан кейін болғандықтан, ол қайта жаңғырудың 7-шы жылында куәландырылған, Венамун баяндамасының тақырыбындағы жыл Рамсес XI-нің мұрагеріне қатысты болуы керек. Янсен Винкельннің ізімен, Арно Эгберц (1991) оқиға Смендестің билік құрған бесінші жылында болды деп мәлімдейді. Оқиға басталғанда, басты кейіпкер, Карнақтағы Амонның жұбы Венамун, Амонның бас жұбы Херихормен Финикияның Библос қаласына Амонның құлшылық мүсінін тасымалдау үшін жаңа кеме жасауға арналған ағаш (көбінесе самырсын ағашы) алу үшін жіберіледі. Венамун алғаш рет Танисте Смендеске келіп, қазіргі Ливанға солтүстікке саяхаттау үшін Смендеске өзінің өкілеттік хаттарын жеке табыс етеді. Смендес Венамунның Сирия мен Левантқа саяхаттары үшін кеме жіберіп жауап береді. Смендес Танистегі ең жоғары мәртебелі тұлға ретінде көрінеді.

Билік

Смендестің Жоғарғы Египеттегі номиналды билігі Нилдің оң жағалауындағы Гебелейнге қарама-қарсы Эд Дибабия карьерінен табылған бір жазулы стеламен, сондай-ақ Карнақтағы Монту ғибадатханасының қабырғасындағы бөлек граффито жазуымен расталады. Каменоломнядағы стелада Смендестің «Мемфисте тұрғанда Луксор ғибадатханасына су тасқынының қаупі туралы естіп, жөндеу жұмыстарын жүргізуге бұйрық бергені (сондықтан карьер жұмыстары жүргізілді) және миссияның сәтті аяқталғаны туралы хабар алғаны» айтылады. Мането өзінің «Эпитомында» Смендеске 26 жыл билік еткенін жатқызады. Бұл көрсеткішті Сүргін стеласындағы 25 жылдық дата да қолдайды, онда Бас діни қызметкер Менхеперре Тебадағы жергілікті көтерілісті 25 жылда басып тастағаны айтылады. Бұл патша Смендес болуы мүмкін, себебі Бас діни қызметкерлердің өздерінің билік жылдарын санағанына ешқандай дәлел жоқ, тіпті олар Пинеджем I сияқты патшалық титулдарды алған кезде де. Менхеперре көтеріліс басшыларын Батыс Шөл оазистеріне жер аударды. Бұл адамдар бірнеше жылдан кейін Смендестің орнын басып алған Аменемнисудың тұсында кешірілді. Смендес бөлінген Египетті биледі және өзінің билігі кезінде тек Төменгі Египетті тиімді басқарды, ал Орта және Жоғарғы Египет Пинеджем I, Масахарта және Менхеперре сияқты Амонның Бас діни қызметкерлерінің билігінде болды. Оның преномені немесе тақ аты Hedjkheperre Setepenre/Setepenamun – «Рэнің жарқыраған көрінісі, Рэ/Амонның таңдауы» деген мағынаны білдіреді – келесі 22-ші және 23-ші династияларда кең таралды. Барлығы бес патша: Шошенк I, Шошенк IV, Такелот I, Такелот II және Харсиес А оны өздеріне қабылдады. Смендес 1052 ж.б.д. қайтыс болғаннан кейін оның орнын Неферкаре Аменемнису басып алды, ол осы патшаның ұлы болуы мүмкін. Смендестің қабірі әлі табылған жоқ. Смендеске байланысты жалғыз жерлеу заттары – бір кезде оның бауырын сақтаған, қазіргі уақытта Метрополитен өнер мұражайында сақталатын (инв. № 47.60) канопалық құмыра. Бұл оның қабірінің ежелгі заманда тоналғанын көрсетеді, бірақ бұл гипотеза дәлелденбеген.