Автократтың Цитаделі

Кіріспе

1983 ж. Джин Вольфтың ғылыми фантастикалық романы

Автархтың Цитаделі – американдық жазушы Джин Вольфтың 1983 жылы алғаш жарық көрген ғылыми-фантастикалық романы. Бұл «Жаңа Күн Кітабы» төрт томдық сериясының төртінші және соңғы томы. 1987 жылы Вольф оқырмандардың оны күрт аяқтады және толық қорытынды болмады деген шағымдарынан кейін, осы төртінші томға «Жаңа Күннің Ордасы» атты қосымша роман жазды. Көптеген адамдар «Жаңа Күннің Ордасын» серияның бесінші және соңғы бөлігі деп есептейді.

Сюжетке кіріспе

Серияның алғашқы кітаптарынан өзгеше, Автархтың Цитаделі тікелей Ликтордың семсерінің соңынан басталады. Онда Балландерс пен доктор Талоспен болған кездесуден кейін әлсіз және қорғанышсыз қалған Северианның саяхаты баяндалады. Севериан саяхатын жалғастырады, ол оны соғысқа жеткізеді.

Сюжет

Севериан алғаш рет қаза тапқан сарбазға кездескенде, оны Тырнақпен қайта тірілтеді. Сарбаз сөйлей алмай, Пелериналар лагеріне бара жатқанда үнсіз қалады. Лагерьде Севериан қызбаға шалдығып, соғыста жарақат алғандармен бірге емделеді. Сауығып жатқанда, Севериан әңгіме айту сайысына төрешілік етеді. Кету алдында Тырнақты құрбандық таққа қойып, қайтарып береді. Шіркеуден тыс, Северианға Пелериналардың досын тауға барып, соғыстың қауіп-қатерінен лагерьге әкелу міндеті тапсырылады. Севериан сол адамның үйіне жетеді, бірақ уақыт саяхатына байланысты құбылыстардың салдарынан ол жоғалып кетеді. Лагерьге оралғанда, Севериан лагерьке шабуыл жасалғанын және тасталғанын біледі. Жаңа лагерьде ол кездескен көптеген адамдардың өліп немесе өлім аузында жатқанын көреді. Соңында Севериан Асциандар деп аталатын Солтүстік әскерлеріне қарсы соғысқа қатысады. Севериан өлімге жуықтап келеді, бірақ оны Үйдегі Абсолютте кездескен андрогин шпион, Мемлекеттің Автоархы құтқарады. Северианды емдеп, Автоархпен Мемлекеттегі рөлі туралы әңгімелеседі. Олар ұшаққа мініп, соғыс аймағына қарай ұшып бара жатқанда, ұшақ атып түсіріледі. Өліміне жеткен Автоарх Северианға мойнындағы алзабо құтысын ішіп, етін жеуді бұйырады, себебі Севериан келесі Автоарх болады. Севериан осылай істейді және Автоархтың санасының жүздеген бөлігін иеленеді. Автоарх өлмес бұрын Водалусқа ұшақта екенін хабарлайды. Тея және Водалустың сарбаздары апат орнына жетіп, Северианды Асциандардан құтқарады. Севериан тұтқынға алынып, оны тағы да өлтіруге тырысатын Агия келеді. Ол аман қалып, "Кепілші" романында оны құтқарған жасыл уақыт саяхатшысынан көмек алады. Жасыл адам уақыт арқылы жол ашады, онда Северианды Мастер Малрубиус пен Трискеле кейпінде келген ғарыштан келген жаратылыс күтеді. Малрубиус оған бір күні адамзат жұлдыздарға оралуына мүмкіндік беретін (сәтті болса) немесе оны еркектігінен айырып, ұрпақ туғызу мүмкіндігінен құр қалдыратын (сәтсіз болса) сынаққа тап боларын айтады. Севериан соңғы Автоархтың сәтсіздікке ұшырағанын түсінеді, бұл оны әйелге айналдырып, андрогин келбетке ие еткен. Кездесуден кейін Северианды жағажайға тастап кетеді. Ол тікенді бұтаға тап болады. Ол тек ақ түсті Тырнақ пішіндері өсетін бұта түрінен өскен жалғыз қара Тырнақты иеленеді және Тырнақтың жоғары күштермен, уақытпен және Жаңа Күнмен байланысы туралы ойланады. Севериан кемеге мініп, оның экипажы оны көріп құрметтейді, содан кейін Несске қайта оралады. Ол өзінің өткенінен белгілі адамдармен кездесіп, Автоархтың рөлін қабылдайды. Ол "Қызалаушының көлеңкесінде" жазбаны берген официантқа қайта оралып, Агия бұл жерде бұрын болғанын айтады. Жазба Доркасқа арналған, ол официантқа анасын еске салады. Официанттың мойнындағы медальондағы Доркастың суреті осы күдікті растайды. Севериан сонымен қатар официант өзіне қатты ұқсайтынын және официанттың Северианның әкесі болуы мүмкін екенін байқайды. Кітап Северианның цитадельді зерттеуімен және Трискеленің қадамдарын жер асты ғимараты арқылы қайталауымен аяқталады. Иттің және өзінің іздерін көріп, ол соңғысына ілесіп, Уақыт Атриумына қайта оралады.

Severian finds himself wandering around when he first happens upon a dead soldier whom he revives with the Claw. The soldier remains unable to speak as they make their way to the Pelerines camp. In the camp, Severian suffers a fever and is treated along with others injured in the war. While recovering, Severian judges a story telling contest. Before leaving he returns the Claw by putting it in an altar. Outside the church Severian is tasked to visit a friend of the Pelerines in the mountain, to bring him back from the danger of the war to the safety of the camp. Severian arrives to the man's house but, due to time travel related phenomena, the man disappears as he is led away. Upon returning to the camp, Severian discovers it has been attacked and abandoned. Severian soon finds the new camp where most of those he met during his stay are dead or dying. Eventually, Severian is drawn into war against armies of the North composed of people known as Ascians. Severian nearly perishes but is rescued by the androgynous spy he met in the House Absolute, the Autarch of the Commonwealth. Severian is nursed back to health and converses with the Autarch about his role in the Commonwealth. They board a flier and while heading out over the war zone, they are shot down. The Autarch is dying and tells Severian to consume the alzabo vial around his neck and consume his flesh, as Severian is to be the next Autarch. Severian does so and thus he acquires hundreds of consciousnesses that the Autarch once had. Before the Autarch died, he messaged Vodalus that the Autarch was aboard the flier. Thea and a group of Vodalus' men ascend on the crash site and rescue Severian from the Ascians. Severian is held prisoner and is visited by Agia who attempts to kill him once again. He survives and is rescued by the green time traveler whom he rescued earlier in The Claw of the Conciliator. The green man opens a passage through time in which Severian is then visited by an alien who takes the form of Master Malrubius and Triskele. Malrubius tells him that he must one day face a challenge that will either allow man to return to the stars (if he succeeds) or strip him of his manhood, leaving him infertile, and unable to produce an heir (if he fails). Severian realizes that the last Autarch must have failed which feminized him and gave him his androgynous looks. After the meeting, Severian is left on a beach. He discovers a bush covered in thorns. He claims the single black one, grown from a species of bush that grow exclusively white Claw shapes, and ponders the meaning of the Claw in relationship to higher beings, time travel and the New Sun. Severian makes his way back to Nessus aboard a ship whose crew revere him on sight. He visits with people of his past and assumes the role of Autarch. He returns to the waiter who slipped him the note in the Shadow of the Torturer saying that Agia had been there before. The note was meant for Dorcas who reminded the waiter of his mother. A picture of Dorcas in a locket around the waiter's neck confirms this suspicion. Severian also notes that the waiter very much resembles himself and it is implied that the waiter is Severian's father. The book ends with Severian exploring the citadel and retracing Triskele's steps through an underground building. Seeing the dog's footsteps and his own he follows the latter, returning to the Atrium of Time.

Марапаттар

Citadel 1983 жылы «Ең үздік роман» санаты бойынша «Небюла» сыйлығына ұсынылған, бірақ жеңіске ие болмады.