Кіріспе

Кампен – Нидерландының Овериссель провинциясындағы қала және муниципалитет. Бұрынғы Ганза Лигасының мүшесі, ол Ижсель өзенінің төменгі ағысында орналасқан. Кампен муниципалитетінің халқы және аумағы бар. Кампен Овериссельдің солтүстік-батысында орналасқан және осы аймақтың ең үлкен қаласы болып табылады. Кампен қаласының өзінде шамамен 37 000 тұрғын бар. Кампенде Нидерландының ең жақсы сақталған ескі қала орталықтарының бірі бар, оның ішінде ежелгі қала қабырғасының қалдықтары (оның үш қақпасы әлі де тұр) және көптеген шіркеулер бар. Сондай-ақ, Кампенді Ижселмуиденмен және Камперейландпен байланыстыратын Ижсель өзеніндегі үш көпір, Ижсел дельтасын құрайтын тармақтар арасындағы ауыл шаруашылығы аймағы және жел тегершігі (d' Olde Zwarver – Ескі Саяхатшы) ерекшеленеді. 2018 жылдың қараша айынан бастап қала мен кейбір коммуналар өзен аралында орналасқан. 14-16 ғасырларда Солтүстік Нидерландының (қазіргі Еуропалық Нидерланды) ең ірі қалаларының бірі болды. Қала Амстердамнан солтүстік-шығысқа қарай 90 шақырым жерде орналасқан. Дәстүрлі түрде Кампендегі адамдар Камперс деп аталатын Салланд диалектісінің бір түрін қолданады.

Орта ғасырлар

1150 жылға қарай, қазіргі Кампен орналасқан жерде ағаштан салынған ғимараттар болған. Дегенмен, Кампен атауы 1277 жылға дейін еске алынбаған. Қала 1236 жылдан бері қала құқығына ие. Зюдерзее мен Рейн арасындағы көрікті сауда жолындағы тиімді орналасуының арқасында Кампен қарапайым елді мекендерден гүлді сауда қаласына айналып, Солтүстік-Батыс Еуропаның ең қуатты және жетекші қалаларының біріне айналды. 14 ғасырда Кампен Утрехт епископы Ян ван Аркельмен Мастенбрук жерін Айссель дельтасын кеңейту құқығымен алмастырды. 1430 жылдан бастап Ижселдің толып кетуі Кампеннің гүлденуіне біртіндеп нүке салды. Кампен ұзақ уақыт бойы одаққа қол қоюға және Ханза Лигасындағыдай, басқа қалаларға экономикалық және саяси жеңілдіктер беруге құлық танытпады. Голландия графтығы Ханза Лигасымен соғысқа шыққанда бұл жағдай өзгерді: қала соғыста қай жаққа қосылатынын таңдауға мәжбүр болды. Кампен бастапқыда Рейн өзенінің ішкі аймақтарымен Балтық теңізіндегі сауда мен коммерцияға бағытталғандықтан, 1441 жылы Ханза Лигасына ресми түрде қосылды. Қала Лигада үлкен ықпалға ие болды; Ижселдің төменгі ағысындағы және басқа Ханза қалаларынан келген қатты наразылықтарға қарамастан, Лига 1448 жылы өзен үстінен көпір салуға келісті. Бұл жоба бес айдың ішінде аяқталды. Бұл көпір арқылы Кампен ішкі аймақтармен жақын қарым-қатынас орнатуға үміттенді.

Ортағасырдан кейінгі кезең

1572 жылы 11 тамызда Виллем ван ден Берг, Орандық Виллемнің інісі, испандардан Кампенді жаулап алды. 15 қарашадағы Зуфтендегі қырғыннан кейін қала ерікті түрде испандарға берілді. 1578 жылы Джордж ван Лалаинг басқарған Кампен қоршауынан соң қаланың иелігі тағы өзгерді. IJsseldelta-ны кеңейту құқығымен Кампен өсіп келе жатқан Kampereiland-тың иесі болды. 1500 жылдан бастап аралдар жалға берілді. Жалға алу ақысы жоғары болғандықтан, қала салықты көтеру қажеттігіне тап болмады. 1670 жылғы қазанда Кампен Тонтин шығару арқылы капитал жинаған төрт голланд қаласының біріншісі болды. Біріккен Нидерланд Республикасы Франция Корольдігіне, Швецияға, Мюнстер епископтығына, Кельн архиепископтығына және Англия Корольдігіне қарсы күрескен Франко-голланд соғысы, қаланың зор күшіне нүкте қойды. Кампен тек 19 ғасырда ғана қайтадан танымал болды. Теңізден қалаға жету қиын болды, себебі айналасындағы батпақты жерлер сазданып, суы селкілдеді. Алдыңғы ғасырларда Ижсель өзенінің арнасы бірнеше рет терілді, бірақ бұл салыстырмалы түрде қымбатқа түсті және бірнеше жылдан соң өзен қайтадан саздана бастады. IJssel өзенінің бірнеше дельта тәрізді салалары болғандықтан, өзеннің бағыты бірнеше рет өзгерді. 19 ғасырда бұл мәселені шешу үшін жаңа стратегия қолданылды: кейбір арналар бөгеттелді, соның нәтижесінде су бір немесе екі басты арна арқылы жоғары жылдамдықпен ағып өтті. Бұл құм мен саздың аз жиналуын қамтамасыз етті және өзеннің "өзін-өзі тазалауына" мүмкіндік берді. Оқиғаның маңызды тұлғасы – қала архитектор nl, ол Кампен қаласының қазіргі IJssel жағалауындағы жұмысымен қатар, гидротехникалық саласында да жұмыс істеді. 19 ғасырда өнеркәсіп дамығандықтан және экономика үшін жолдар мен теміржолдардың маңыздылығы артқандықтан, құмды және сазды жолдармен жүрудің орнына тас жолдар мен шосселер салынды.

География

Кампен Нидерландының шығыс бөлігіндегі Гелдерланд, Флеволанд, Дренте және Фрисландия провинцияларының арасында орналасқан Оверайссель провинциясының бір бөлігі болып табылады ("Овер Айссель" – яғни (көбінесе) Ийсель өзенінен өтетін/арқылы, 1528 жылға дейін оны басқарған Утрехт епископтығының көзқарасынан қарағанда). Кампен қаласы Ийсель өзенінің сағасында орналасқан. Кампенге қарсы, Ийсель өзені бойында, Кампен муниципалитетінің екінші ірі елді мекені – Ийселмуиден орналасқан. Кампен муниципалитетіне бес басқа да елді мекен кіреді: Графхорст, 's Heerenbroek, Кампервен, Вильсум және Залк.

Мерекелер мен іс-шаралар

Жаз айларында жыл сайын өткізілетін фестиваль – Кампер күні. Бұл атау Кампен тұрғындары ақымақ ретінде бейнеленген халық ертегілерінен шыққан. Тағы бір жазғы шара – жыл сайын ұйымдастырылатын "Толық түсті фестиваль". Тамыз айының әр үшінші сенбісінде 100-ден астам стендпен "Кампер стрипспектаклі" атты комикс фестивалі өтеді. Үш жылда бір рет "Sail Kampen" іс-шарасы ұйымдастырылады, онда (ескі) желкенді кемелермен теңіз шоуы көрсетіледі. Рождествоға дейінгі аптада Оуд Кампенде Рождестволық шаралар ұйымдастырылады. Көше театры қойылады, онда танымал мюзиклдерден үзінділер ойнатылады, ал 19 ғасырдың ортасынан келген кейіпкерлер қалада жүреді.

Спорт

Кампен қаласы – «Go Ahead Kampen» футбол командасының және оның қарсыластары «Dos Kampen», «KHC Kampen», «VV Kampen» және «IJVV» үйі.