Кіріспе

1935 жылғы Уолтер Бенджаминнің «Механикалық көшірме дәуіріндегі өнер туындысы» (1935) эссесі, Уолтер Бенджаминнің өзінің туындысы, механикалық көшірме өнер туындысының аурасын (ерекшелігін) төмендетіп бағалайтынын, сондай-ақ механикалық көшірме дәуірінде және дәстүрлі және ритуалдық құндылықтардың жоқтығында өнер туындысының өндірісі саясаттың практикалық іс-әрекетіне негізделетінін ұсынатын және түсіндіретін мәдени сын эссесі болып табылады. Германиядағы нацистік режим кезінде (1933–1945 жж.) жазылған бұл эсседе Бенджамин «жаппай мәдениет қоғамында өнер саясатындағы революциялық талаптарды формулировкалауға пайдалы» болатын өнер теориясын ұсынады. Бенджаминнің эссесінің тақырыбы мен негізгі ойлары: өнер туындысының аурасы; артефакттың көркемдік нақтылығы; өнер туындысының мәдени құқығы; және өнер туындысын жасау үшін саясатты эстетизациялау – бұл өнер тарихы мен сәулет теориясы, мәдениеттану және медиа теориясы салаларындағы зерттеулерге мол материал берді. «Технологиялық көшірмеге ие болу дәуіріндегі өнер туындысы» деген түпнұсқа эссе үш редакцияда жарық көрді: (i) 1935 жылғы неміс редакциясы ("курсив=жоқ"); (ii) 1936 жылғы француз редакциясы ("курсив=жоқ"); және (iii) 1939 жылғы неміс тілінде қайта қаралып түзетілген редакциясы, одан «Механикалық көшірме дәуіріндегі өнер туындысы» атты эссенің қазіргі ағылшын тіліндегі аудармалары жасалды.

Қорытынды

Бенджамин өнер теориясының тақырыптық негіздерін Пауль Валеридің "Барлық жердегі жеңіс" (1928) атты эссесінен цитата келтіре отырып ұсынады. Ол бұл эссе арқылы бұрынғы дәуірлерде жасалған және дамыған өнер туындыларының қазіргі заманғы өнер туындыларынан қалай ерекшеленетінін түсіндіруге тырысады; өнерді және өнерлік техниканы түсіну мен қарастыру, осы заманғы контексте өнер туындысын түсіну үшін үнемі дами түсуі керек. Біздің көркем өнерлеріміз, олардың түрлері мен қолданыстары, қазіргі уақыттан өте мүлдем өзгеше кезеңде, бізбен салыстырғанда заттарға әсер ету мүмкіндігі шектеулі болған адамдармен қалыптастырылды. Бірақ техникамыздың таңғажайып өсуі, олардың бейімделу қабілеті мен дәлдігі, олар қалыптастырып отырған идеялар мен әдеттер, әдеміліктің ежелгі өнерінде терең өзгерістердің болатынына сенімділік береді. Барлық өнер салаларында физикалық компонент бар, оны бұрынғыдай қарастыруға немесе қабылдауға болмайды, ол біздің қазіргі біліміміз бен күшімізден тыс қалмайды. Соңғы жиырма жылда материя, кеңістік және уақыт бұрынғыдай емес, түбінен өзгерді. Өнердің барлық техникасын өзгертетін үлкен жаңалықтарды күтуіміз керек, соның арқасында көркемдік ойлау өзгереді және тіпті өнер туралы түсінігіміз де таңғажайып түрде өзгеріске ұшырайды.

Өнеркәсіптік өндіріс

Эссеге кіріспеде Бенджамин капиталистік қоғамның құрылысы және капиталистік қоғамдағы өнердің қоғамдық және жеке өмірдегі орны туралы марксистік талдаулар ұсынады; сондай-ақ, капитализмнің болашақ дамуын болжау үшін қоғамның әлеуметтік-экономикалық жағдайларын түсіндіреді, бұл пролетариаттың экономикалық қанауын тудырады, осылайша капитализмді жоятын әлеуметтік-экономикалық жағдайларға әкеледі. Бенджамин өнер туындысын көбейтудің механикалық тәсілдерінің тарихи және технологиялық дамуын қарастырып, көркем туындыны көбейтудің қазіргі заманғы адамның ғана ісі емес екенін көрсетеді, мысалы, ежелгі Грециядағы (б.з.д. 12-9 ғасырлар) қорыту және мөр басу сияқты өнеркәсіптік өнерлер, сондай-ақ, ағашқа басып шығару, гравюра, литография және фотография сияқты қазіргі заманғы өнер түрлері – бұл өнер туындысын қолмен көшіруге қарағанда дәлірек механикалық көшіруге мүмкіндік беретін өнеркәсіптік жаппай өндіріс техникалары.

Аутентиктілігі

Өнер туындысының аурасы шынайылықтан (ерекшелігі) және орыннан (физикалық және мәдени ортасынан) туындайды; Бенджамин былай түсіндіреді: «Өнер туындысының ең тамаша көшірмесінде де бір нәрсе жетіспейді: оның уақыт пен кеңістікте болуы, сол жерде болуының бірегейлігі». Оның пікірінше, «[көркемдік] шынайылықтың саласы механикалық көбейтудің техникалық [саласынан] тыс».

Құндылығы: құлшылық және көрініс

Артефакттың әлеуметтік функциялары туралы Бенджамин былай деді: «Өнер туындылары әртүрлі деңгейде қабылданып, бағаланады. Екі полюстік тип ерекшеленеді: біреуі туындының культ құндылығына, екіншісі – көрмелік құндылығына баса назар аударады. Өнер тудыру құлшылыққа арналған рәсімдік заттармен басталады. Олардың болуы маңызды, көрсетілуі емес деп есептеуге болады». Діни өнердің культ құндылығы мынада: «Мысалы, құдайлардың мүсіндеріне тек ғибадатханадағы дін қызметкері ғана қол жеткізе алады; кейбір мадонналар жыл бойы жабық күйде қалады; ортағасырлық кафедральдардағы кейбір мүсіндер жерден қараушыға көрінбейді». Культ құндылығынан көрмелік құндылыққа өтуді түсіндіре отырып, Бенджамин «фотографиялық бейнеде алғаш рет көрмелік құндылық культ құндылығынан басым екенін көрсетеді» деді.

Саясат ретінде өнер

Көркем шығарманың әлеуметтік құндылығы қоғамның құндылық жүйесі өзгергенде өзгереді; осылайша, көркемдік стильдер мен халықтың мәдени талғамдарындағы өзгерістер "адамның сезімдік қабылдауы қалай ұйымдастырылғаны [және] оны іске асыратын [көркемдік] құралға байланысты, бұл табиғатпен ғана емес, тарихи жағдайлармен де анықталады". Сонымен қатар, Бенджамин өнердің механикалық көшірмесінің ритуалдануы "көркем шығарманы ритуалға тәуелділіктен" азат етеді деп көрсетті. Бенджаминнің "Көркем шығарма" еңбегіне қосымша ретінде жазылған "Фотографияның қысқаша тарихы" атты паралипомені, негізгі мақаламен бірге қарастырылса, Сьюзан Сонтагтың белгілі монографиясы – "Фотография туралы" еңбегіне теориялық негіз болады. Бұл мақалада алғаш ұсынылған идеялар Маршалл Маклюанның "орта – хабар" деген танымал ұраны немесе түсінігін де анықтайды.