Кіріспе

XVI ғасырдағы итальяндық еврей құқығының кодексі. Ескерту: Хасидтік иудаизмдегі маңызды туынды – «Таня» – осы атпен байланысты емес кітап. Басқа қолданыстар үшін «Таня» (айырмалау) бетіне қараңыз. «Таня Раббати» – 1514 жылы Италияда алғаш жарияланған еврей құқығы туралы авторсыз туынды. «Таня Раббати» сенбі күні (Шаббат) және еврей мерекелері туралы баяндайды. Туынды алғашқы сөзі «Танья» бойынша аталған, ол арамей тілінде «бараитада айтылған» деген мағынаны білдіреді. Оның авторы – XIII ғасыр раввині, қолжазба көшіруші және діни поэзия авторы Иехиел бен Йекутейл Анав (толық аты: Иехиел бен Йекутейл бен Бенямин Ха Рофе Анав) деп есептеледі. Бұл еңбек алғаш рет Мантуяда жарық көрген, кейін 1565 жылы Кремонада қайта басылған, содан кейін тағы екі рет басылып шыққан.

Шибболеи ха-Лекетпен туыстығы

Шибболеи ха Лекет (ивритше, "Жемістің құлақтары"), еврей заңдарының алғашқы итальяндық кодификациясы, көлемі мен мазмұны жағынан ұқсас, бірақ одан да егжей-тегжейлі және кеңірек жазылған ертерек еңбек. Шибболеи ха Лекет діни ғұрыптарға, Пасхалық Хаггадаға, сондай-ақ сенбі және еврей мерекелеріне қатысты заңдармен айналысады. Бұл еңбекті XIII ғасырдағы итальяндық Талмуд ғалымы Седекия бен Абрахам Анав жазған. Еңбек көптеген ришонимдерден жинақталған. Анав "өз материалдарын шеберлікпен жүйелестіріп, оған түйінделіп, халыққа түсінікті форма берді, сондай-ақ келіспейтін пікірлер мен шешімдерді сараптап, өзіне шындыққа сәйкес көрінгендерін басымдыққа қойды". Ол 372 абзацтан, сонымен қатар сүндеттеу, аза тұту, цицит, мал сою, мұра және пайыз сияқты тақырыптарға арналған қосымшалар мен жауаптарды қамтиды. 1545 жылы Венецияда (Даниел Бомберг) қысқартылған нұсқасы, ал 1886 жылы Вильняда толық нұсқасы жарияланды.

Шиболеи халекетінің авторлығы туралы пікірлер / Таня Раббати

Көптеген ғалымдар "Танья Раббати" іспеттес, "Шабболей ха Лекеттің" қысқартылған нұсқасы деп санайды. Мазмұнының ұқсастығынан өзге, Седекия бен Ыбырайым Анав пен Ехиел бен Иекутейл Анавтың туыс екендігі де мәлім. Дегенмен, басқа пікірлер де бар. С. Х. Кук "Танья Раббатидің" "Шабболей ха Лекеттің" алғашқы басылымы екенін айтады. Осы көзқарас бойынша, Ехиел "Шабболей ха Лекетті" көшіріп, оған өз жазбалары мен ойларын қосып жазған. Ал С.К. Мирский "Танья Раббатидің" түпкілікті авторы – Ехиел деп есептейді. Мирский пікірінше, "Танья Раббати" мен "Шабболей ха Лекеттің" көптеген ұқсастығының себебі – Ехиел мен Седекияның екеуі де өз еңбектерін Иехиелдің ағасы, Яһуда бен Беньямин Анавтың үйретулеріне негізделген. 1800 жылы басылған "Танья Раббати" басылымы авторлық құқығын Якуб бен Ашердің (Арбаа Туримнің авторы) інісі Раббину Ехиелге жатқызады. Ішкі мұқабасында былай делінген: "Өте қарапайым автор, ұлылық тағын қабылдағысы келмеген, бірақ оған лайық болған, осы еңбектің авторы екенін жария етпеуді қалаған. Алайда, бізге ұрпақтан ұрпаққа жеткен дәстүр бойынша, бұл Раббину Ехиел, Раббину Якуб Баал ХаТуримнің ағасы. Шындығында, осы еңбекте бірнеше рет: «Мен – Софер Йехиелмін» делінген. Бірақ, оның астында бұл еңбекті Иехиел бен Иекутиел Анавқа жатқызатын қолмен жазылған жазба бар."