Тіл білімінде мәтіннің мағынасын анықтайтын байланыс пен ұғымдылық қарастырылады. Синтаксистік, семантикалық элементтер маңызды. Тіл талдауындағы негізгі ұғым!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Лингвистикадағы үйлесімділік мәтінді семантикалық тұрғыдан мағыналы етеді. Бұл мәселе мәтін лингвистикасында ерекше зерттеледі. Үйлесімділік деиктикалық, анафоралық және катафоралық элементтерді қолдану сияқты синтаксистік ерекшеліктер арқылы, сондай-ақ жалпы әлемдік білімге байланысты болжамдар мен салдарлар сияқты семантикалық ерекшеліктер арқылы қамтамасыз етіледі. Мәтінді үйлесімді ететін тілдік элементтердің барлығы біріктіру (когезия) деп аталады. Дегенмен, мәтіндегі біріктіруді қамтамасыз ететін элементтер міндетті түрде үйлесімділікке көмектеспейді, яғни мәтіннің мағыналы болуына әрқашан ықпал етпейді. Текст үйлесімді болуы үшін оны қоршаған әлемнің де үйлесімді болуы керек делінеді. Роберт Де Богранде мен Вольфганг У. Дресслер үйлесімділікті «сезімдердің үзділігі» және «танымдар мен қарым-қатынастардың құрылымындағы өзара қолжетімділік және маңыздылық» деп анықтайды. Осы арқылы, нақты әлемге сәйкес келмейтін мәтіндік әлем құрылады. Бірақ бұл мәтіндік әлемде де аргументтер логикалық тұрғыдан байланысты болуы керек, сонда ғана оқырман немесе тыңдаушы үйлесімділікті сезіне алады. «Сезімдердің үзділігі» 1932 жылы Ф.С. Бартлетт ұсынған схемалар теориясымен байланысты, ол «мәтін» ұғымына қосымша түсініктер береді. Схемалар, кейіннен формальды және мазмұндық схемаларға бөлінген (TESOL саласында), әлемді санамызда ұйымдастырудың тәсілдері болып табылады. Басқаша айтқанда, олар – әлем туралы ақпаратты ұйымдастыруға арналған ақыл-ой құрылымдары. Осыған орай, мәтін әрқашан бірлікке ие болмайды, себебі үйлесімділіктің болуы шартты. Керісінше, үйлесімділік әр адамның мазмұндық және формальды схемаларына байланысты болады.
Coherence in linguistics is what makes a text semantically meaningful. It is especially dealt with in text linguistics. Coherence is achieved through syntactic features such as the use of deictic, anaphoric and cataphoric elements or a logical tense structure, and semantic features such as presuppositions and implications connected to general world knowledge. The purely linguistic elements that make a text coherent are encompassed under the term cohesion. However, text based features which provide cohesion in a text do not necessarily help achieve coherence; that is, they do not always contribute to the meaningfulness of a text. It has been stated that a text coheres only if the world around is also coherent. Robert De Beaugrande and Wolfgang U. Dressler define coherence as a "continuity of senses" and "the mutual access and relevance within a configuration of concepts and relations". Thereby a textual world is created that does not have to comply to the real world. But within this textual world the arguments also have to be connected logically so that the reader/hearer can produce coherence. "Continuity of senses" implies a link between cohesion and the theory of Schemata initially proposed by F. C. Bartlett in 1932 which creates further implications for the notion of a "text". Schemata, subsequently distinguished into Formal and Content Schemata (in the field of TESOL) are the ways in which the world is organized in our minds. In other words, they are mental frameworks for the organization of information about the world. It can thus be assumed that a text is not always one because the existence of coherence is not always a given. On the contrary, coherence is relevant because of its dependence upon each individual's content and formal schemata.