Кіріспе

Квебектің ресми ұраны – Je me souviens (ʒə mə suvjɛ̃), ал тікелей ағылшын тіліне аударғанда: "Мен есімде сақтаймын". Осы қысқа сөйлемнің нақты мағынасы әртүрлі жорындарға түсіндіріледі, бірақ олардың барлығы Квебек халқының тарихымен байланысты. Бұл ұран, басқа нәрселермен қатар, Квебек облысының барлық тіркеу нөмірлерінде де кездеседі.

Шығу тегі

Этьен Пашаль Таше осы фразаны танымал етуге үлкен үлес қоскан деп есептеледі. 1883 жылы оның ұлы Эжен Этьен Таше, Квебек провинциясындағы Корольдік жерлер жөніндегі көмекші комиссары және провинциялық Парламент ғимаратының архитекторы, Парламент ғимаратының басты кіреберіс есігінің үстінде орналасқан Квебек гербінің астына осы ұранды тасқа қастырған. Осыдан кейін ұран ресми түрде қолданысқа енді, бірақ елтаңба 1939 жылға дейін бекітілмеген еді.

Мағынасы

Таше девиздің мағынасын түсіндірмеген сияқты, бірақ ол қоғамдық жұмыстар вице-министрі Симеон Лесажға хат жазды, онда ғимараттың қасбетіне орнатылған мүсіндер арқылы қандай мақсатқа жеткісі келетінін көрсетті және олардың адамдарға нені еске салғанын сипаттады. Парламент ғимаратының айналасында 24 тарихи тұлғаның мүсіні орналасқан. Олардың арасында бастапқыда негізін қалаушылар (Жак Картье, Самуэль де Шамплен және де Мейсоньев), дін қызметкерлері (де Лаваль, де Бребюф, Маркетт және Олиер), әскери тұлғалар (де Фронтенак, Вольф, де Монкальм және де Левис), бірінші ұлт өкілдері, француз губернаторлары (Д'Аргенсон, де Трейси, де Каллиер, де Монтмагни, д'Айлебуст, де Водреуил) және Таше айтқандай, "біздің ұлттығымызға ең ықылас білдірген кейбір ағылшын губернаторлары" бар. 1896 жылы Гагн ондағы девиздің «Шамплен мен Мейсоньевтің Канаданың конфедерациядағы ерекше провинция ретінде болу себебін керемет түрде бейнелейтінін» жазды. 1919 жылы, Таше қайтыс болғаннан кейін жеті жыл өткен соң, тарихшы Пьер Жорж Рой үш сөзден тұратын ұраның символдық мәнін атап өтті: «ол үш сөзбен өткенді де, қазіргіні де, болашақты да, конфедерацияның жалғыз француз провинциясының тарихын көркем жеткізеді». Бұл сөйлем кейін бірнеше рет цитата келтіріліп немесе қайта жазылды, немесе мүмкін Виктор Гюгоның «Lueur au couchant» поэмасынан алынған болуы мүмкін. Жазушы Андре Дюваль бұл жауаптың қарапайым және қол жетімді екенін ойлады: Парламент ғимаратының залында, есіктің үстінде девиз ойылып салынған жерде Лорн маркизінің гербі орналасқан, ал оның ұраны – ne obliviscaris («ұмытпа»). Осылайша, Дюваль «Квебек девизінің Лорн маркизінің ұранының аудармасы және Оның Ұлылығының француз канадалық азаматының оған берген жауабы» екеніне сенді. 1978 жылға дейін ағылшын тілінде жарияланған зерттеулер девиздің шығу тегі, сөздерінің саны және оның түсіндірілуі туралы ұқсас қорытындыларға келді. Энциклопедиялар мен цитата сөздіктері, соның ішінде Уоллес, Гамильтон, Коломбо, Гамильтон және Шилдс сияқтылары француз тіліндегі дереккөздермен бірдей ақпаратты ұсынады.

Орнын ауыстыру

1978 жылы Je me souviens Квебектің көлік тіркелімінде туризмге бағытталған [[La Belle Province (лақап аты) ("әдемі провинция")] ұранын алмастырды. Тарихшы Гастон Десшенестің сөзіне қарағанда, бұл оқиға Канаданың басты бұқаралық ақпарат құралдарында ұранның мағынасын жаңаша түсіндіруге жасалған тыраштардың басталуын білдіреді. 1978 жылдың 4 ақпанында Роберт Гойетт "Монреаль Стар" газетінде "Автокөлік иелері ұранды талқылайды" деген мақалаға қол қойды. Бұл мақала бір оқырманның, Ташенің немересі Хелен Пакедің назарын аударды, ол 15 ақпанда "Je me souviens" атты ашық хатпен жауап берді. Онда былай делінген: "Лили Францияны, ал раушан Англияны білдіреді, екеуі де елдердің гүлдік белгілерімен байланысты. Ұранның белгілі емес екінші бөлігі бар деген ой кеңінен тарады. Бұл жаңа мәлімет 1992 жылы Десшенес зерттеу жұмысын бастағанға дейін бұқаралық ақпарат құралдарында ұзақ уақыт жарияланды. 1992 жылы Десшенес Хелен Пакеге хабарласқанда, ол хатында келтірген мәтіннің қайдан алынғанын нақты айта алмады. Оның сөздері әкесі, подполковник Этьен Теодор Паке кішісінің сөздерімен үйлеспеді, ол 1939 жылдың 3 наурызында Джон Сэмюэл Буркеге, Ташенің күйеу баласы және Қоғамдық жұмыстар министріне жазған хатында: "Біздің халықтың тарихы мен дәстүрін үш сөзбен жинақтаған адам танылуға лайық" деп жазды.

Басқа қолданыстар

"Je me souviens" Канада Құралды Күштерінің франкофондық 22-ші Royal полкінің нышанында көрсетілген. Нышаның алғашқы үлгісі 1914 жылы жасалған.