Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аберлади (шотл. гэл.: Obar Lobhaite) – Шотландияның Шығыс Лотиан аймағындағы жағалаудағы ауыл. 2022 жылы ауылдың халқы шамамен 5 мың адамды құрады.
Aberlady (, Gaelic: Obar Lobhaite) is a coastal village in the Scottish council area of East Lothian. The village had an estimated population of in .
Этимология
Аберледи атауының британдық түбі бар. Атаудың алғашқы бөлігі – "қосылған жер, устье" мағынасын беретін aber элементі.
The name Aberlady has Brittonic origins. The first part of the name is the common naming element aber, meaning "confluence, estuary".
Тарих
7-10 ғасырларға жататын маңызды және бай англосаксондық қонысының археологиялық дәлелдері бар. Орта ғасырларда Аберлади балық аулау, теңіз есіті аулау және кит аулау үшін маңызды порты болды және 1633 жылғы Парламент актісімен «Хаддингтон порты» деп белгіленді. Дегенмен, оның тарихы одан да ертерекке сақадай басталады. Аберлади 7 ғасырдан бастап Айона және Линдисфарн монастырларымен тығыз байланыста болды, және оның міндеті екі орын арасындағы қажылық сапарларын жеңілдету болды. Бұрынғы археологиялық қазбалар Culdee шіркеуінің іздерін көрсетті, ал Папа Григорий X «Аберлефди» деп атаған шіркеу туралы айтқан. 8 ғасырға жататын Аберлади кресінің фрагменті Эдинбургтегі Шотландия Ұлттық мұражайында сақталған. Бұл әдемі ойылған крестің қайта құрастырылуы 2011 жылы Aberlady Conservation & History Society қоғамы тарапынан жүзеге асырылды. Аберлади приход шіркеуі 15 ғасырға дейін салынған. Ол 1887 жылы қайта жаңартылды. 1986 жылы Аберлади және Гуллан приходтары біріктірілді, ал пасторлық үй (Manse) қазір Гуллан қаласында орналасқан. «Аберлади мұра жобасы» – қоғамдық бастама жобасы, және 2008 жылы ол үш орынды зерттеді: 1535 жылы салынған ортағасырлық порт, Килспиндегі темір ғасырының бекінісі және жер асты тоннелі, сондай-ақ Глейбтегі англосаксондық орын. Аберлади Шотландияда табылған англосаксондық заттардың ең ірі коллекциясын мақтан тұтады.
There is archaeological evidence of a significant and wealthy Anglo Saxon settlement dating from 7th to the 10th centuries. In the Middle Ages, Aberlady was an important harbour for fishing, sealing, and whaling and was designated "Port of Haddington" by a 1633 Act of Parliament. However, its origins are much earlier. Aberlady had strong links with the monasteries at Iona and Lindisfarne from the 7th century, and its role was to facilitate the pilgrim traffic between the two sites. Previous archaeological excavations have shown traces of a Culdee chapel, and Pope Gregory X made reference to the church which he called "Aberlefdi". The 8th century Aberlady Cross fragment can be seen at the National Museum of Scotland in Edinburgh. A reconstruction of this finely carved cross was erected in 2011 by Aberlady Conservation & History Society. Aberlady Parish Church dates back to the 15th century. It was re built in 1887. In 1986, the parishes of Aberlady and Gullane were merged, and the Manse is now in Gullane. The "Aberlady Heritage Project" is a community led project, and in 2008 it surveyed three sites — the medieval harbour quay commissioned in 1535, the Iron Age fort and associated souterrain at Kilspindie, and the Anglo Saxon site at the Glebe. Aberlady boasts the largest collection of stray Anglo Saxon finds yet discovered in Scotland.
Қорғау
1952 жылы Аберлади шығанағы Ұлыбританияның алғашқы Жергілікті Табиғат Қорғағы немесе LNR атанды. Оның басқа да қорғау мәртебелері: Арнайы ғылыми қызығушылық таныту орыны немесе SSSI; Арнайы қорғау аймағы немесе SPA; және Рамсар сайты. Шығыс Лотиан кеңесі қорғағының күзетшілерін қамтамасыз етеді. Аберлади шығанағына көрініс беретін Уотерстон үйі Шотландия Орнитологтар клубының (SOC) штаб-пәтері болып табылады. Ол SOC-тің бірлескен негізін қалаушысы және Шотландиядағы Құстарды Қорғау Корольдік Қоғамының директоры Джордж Уотерстонның құрметіне аталған. Кітапханада 3500-ден астам материал бар және ол Шотландиядағы ең ірі орнитологиялық кітапхана деп есептеледі. Көркем галерея SOC президенті болған жабайы табиғат суретшісі Дональд Уотсонның есімімен аталады. Галерея құстарға қатысты суреттерге маманданған, бірақ 2008 жылдың мамырында «Flights of Fancy» («Құмарлықтардың ұшуы») атты тоқыма көрмесі өтті. Жазушы Найджел Трантер осы табиғат қорғағында күнделікті серуендеу кезінде шығармалар жазған. Оның естелігіне ағаш жаяу көпірдің жанындағы тұрақ орнында қақпа орнатылған; Найджел Трантер оны «сияқтылық көпірі» деп атаған. Аберлади табиғатты сақтау және тарих қоғамы – ауылдың және оның төңірегіндегі табиғи және салынған ортаны сақтаудың жергілікті орталығы.
In 1952, Aberlady Bay became the UK's first Local Nature Reserve or LNR. Amongst its other conservation designations are: Site of Special Scientific Interest or SSSI; Special Protection Area or SPA; and Ramsar site. East Lothian Council provides Reserve Wardens. Waterston House, overlooking Aberlady Bay, is the headquarters of the Scottish Ornithologists' Club (SOC). It is named after George Waterston, joint founder of the SOC, and Director of the Royal Society for the Protection of Birds in Scotland. The Library holds over 3,500 items and is said to be the largest ornithological library in Scotland. The art gallery space is named after wildlife artist Donald Watson who was President of SOC. The gallery specialises in bird related paintings, but in May 2008 it had a textile exhibition named "Flights of Fancy". The author Nigel Tranter was inspired to write on his daily walks on the nature reserve. A cairn in his memory stands at the car park by the wooden footbridge; Nigel Tranter referred to it as "the bridge to enchantment". Aberlady Conservation & History Society is the local focus for conservation in the built and natural environment of the village and its surroundings.