Кіріспе

Зундерт – Нидерландының оңтүстігінде, Бельгиямен шектес, Солтүстік Брабант провинциясындағы муниципалитет және қала. Зундерт – пост-импрессионист суретші Винсент ван Гогтың туған жері.

Тарих

Зундерттің аты алғаш рет 1157 жылы жазылған құжатта айтылады, онда Лиж епискобы "Сундерда" жерінен жасалған сыйлықты растайды. Бұл Сундерда қазіргі Кляйн Зундерт (голланд тілінде Кіші Зундерт) елді мекеніне сілтеме жасайды, ол аймақтағы ең алғашқы қоныстардың бірі. Жергілікті монахтар діни қызметтен бөлек, бұрын шұңқырлы, батпақты, торфты және қарасоралы далалы болған жерді игерумен де айналысты. Монахтар сонымен қатар ауыл шаруашылығы әдістерін жетілдіруге де көмектесті. Зундерт әлі де ауылдық жерлермен және табиғи аймақтармен қоршалған, олардың бірі – "Buissche Heide", демалыс пен серуендеуге арналған қарасоралы алқап. Бельгиямен шекаралас орналасқан Калмтузе Хайде де жақын жерде. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Зундерт, Ахтмаал, Вернхаут және Кляйн Зундерт 27 қазанда одақтас әскерлердің "Фезан" операциясы барысында босатылды, ал Рижберген 28 қазанда босатылды. Ахтмаалды АҚШ-тың 104-ші (Timberwolf) жаяу әскер дивизиясының 415-ші жаяу әскер полкі, Зундерт пен Кляйн Зундертті 104-ші (Timberwolf) жаяу әскер дивизиясының 413-ші жаяу әскер полкі, ал Вернхаут пен Рижбергенді 104-ші (Timberwolf) жаяу әскер дивизиясының 414-ші жаяу әскер полкі азат етті. Қаладан шалғайда "In Den Anker" деп аталатын ескі таверна орналасқан, ол Нидерландыдағы ең көне лицензияға ие. Ол алғаш рет 1635 жылы салынған, бірақ 1913 жылы қайта жаңартылған.

Сәулет

Зундерттегі Рим-католик шіркеуі 1927 жылы салынды және ол 17 ғасырдағы өнер қазыналарын қамтиды. Антверпендегі Сент-Михельсабдиджден әкелінген, оның ішінде фламанд суретшісі Питер Пол Рубенстің түпнұсқа мүсіні бар. Бұл қазыналар мәрмәр алтарь үстелдері, үш алабастр мүсіні, бірнеше картина және екі ойылған еменнен жасалған зінадан тұрады. Шіркеудің өзі архитектор Пьер Куйперстің шәкірті Ян Стюйт жобалаған. Стюйт сондай-ақ осы муниципалитеттегі жақын орналасқан Кляйн Зундерт шіркеуін де жобалады. Зундерт қалалық әкімшілік ғимараты 1830 жылы неоклассикалық стильде салынды, 1965 жылы бұзылып, дәл сол стильде қайтадан салынды. Нидерландының алғашқы әйел архитекторларының бірі Маргарет Стаал Кропхолер 1919 жылы Буйше Хайдеде суретші Ричард Роланд Холст пен оның әйелі, ақын және саясаткер Генриетте Роланд Холст ван дер Шалк үшін студия салды. Студия Амстердам мектебі стилінде салынған.

Жел диірмендері

Зундертте 17 ғасырда салынған "De Akkermolen" (Крофт диірмені) аталған жел диірмені орналасқан. Ол 1652 жылы салынған деп есептеледі. Бұл стандартты диірмен, ол астық өңдеу үшін арналған. Диірменнің бұрын көптеген жеке меншік иелері болған, олардың ішінде штадхолдер Виллем V, 1794 жылы Бреда бароны ретінде оның иесі болды. 1900 жылдардың басында диірмен Вильгельм ван дер Стаппенге тиесілі болды. 1950 жылы диірмен ауыр зақымдарға ұшырады, содан кейін оның жоғалу қаупі бірнеше рет туды. Akkermolen қазіргі уақытта Зундерт муниципалитетінің меншігінде, ол 1959 жылы диірменді сатып алды, ал соңғы жеке меншік иелері Херьгерс отбасы болды. Зундерт диірменді өз басқаруына алғаннан кейін, 1961 жылы күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілуі керек болды. Тағы бір жөндеу жұмысы 1991 жылы жасалды, бірақ содан кейін диірменнің барлық бөліктерін ажыратып, қайта құрастыру қажет болды. Akkermolen-ге бару үшін Akkermolenweg 15 мекенжайы бойынша алдын ала келісім алу қажет. Бұрын қалада басқа диірмендер де болған, олардың бірі "De Eendracht" аталған тас диірмен, ол қазір Потеинд деп аталатын Моленейндте орналасқан. Ол 1909 жылдың 23 қаңтарында өртеніп кетті. Ол кездегі иесі Яак Теувис бұрын Зундертте ағаш диірменін жоғалтқан еді, ол 1908 жылы құлап кеткен. Қазір бұрынғы диірмен орнында "de Boerenbond" деп аталатын дүкен орналасқан.

Винсент ван Гог

Зундерт – атақты суретші Винсент ван Гогтың туған жері және балалық шағы. Ол 1853 жылғы 30 наурызда Зундерттің басты көшесіндегі шағын үйde, "Markt 29" мекенжайында дүниеге келген. Бұрынғы үй тым қирағандықтан сақталмады, бірақ осы орындағы тақта оның туғанын еске салады. 2007 жылғы мамыр айында Markt 29-дағы үйдің және көрші үйдің жөндеу жұмыстары басталды. Жөндеуден кейін 2008 жылғы тамызда Винсент ван Гогтың үйі ашылды. Адамдар әлі де 1806 жылы салынған Голланд реформаторлар шіркеуін көруге болады, онда Винсенттің әкесі Теодор ван Гог 1849 жылдан уағыз айта бастады. Зиратта Винсенттен бір жас үлкен інісінің қабірі орналасқан, ол сәби кезінде қайтыс болды және Винсент ван Гог деп аталды. Винсент Зундертте тұрғанда сурет салған жоқ, бірақ бірнеше эскиздер жасады. Винсент ағасы Теоға жазған хаттарында балалық шақ, тыныштық және өмір туралы ойларымен бөліскенде Зундертті және оның айналасын бірнеше рет еске алады. 1890 жылғы 29 шілдеде ол Францияның Аувер-сюр-Уаз қаласында қайтыс болғандықтан, осы екі орын арасында ерекше байланыс бар. Бұл, мысалы, Ван Гог алаңында аяқталатын, көзден жасырылған Auvers sur Oise көшесінің болуынан көрінеді. Винсенттің естелігін сақтау үшін Зундерт муниципалитеті Винсент ван Гогтың үйін салу жобасын бастады. Бұл классикалық мұражай емес, керісінше, Ван Гогтың өмірі туралы ақпарат, интерактивті білім беру, құжаттама бөлмесі, тұрақты және уақытша көрмелер ұсынатын белсенді орта. Ғимаратта туристік ақпарат бюросы, сондай-ақ бақшасы бар жағымды кафе де орналасқан. "Винсент ван Гог алаңында" француз суретшісі Оссип Задкин жасаған Винсент пен оның інісі Теоның қоладан құйылған ескерткіші тұрғызылған. Винсент пен Тео ван Гогтың мүсіні 1964 жылғы 28 мамырда Голландияның бұрынғы королевасы Юлиана тарапынан ашылды. Бұл мүсін Винсенттің ағасы Теомен байланысын абстрактілі түрде бейнелейді. Винсент ван Гогқа қатысты түрлі шаралар ұйымдастырылады, оларға қатысу туралы ақпаратты Зундерт туристік ақпарат бюросынан алуға болады, ол Винсент ван Гогтың үйінде, қала әкімдігінің қарама-қарсы жағында орналасқан.

Гүл парадтары

Бломенкорсо Зундерт алғаш рет 1936 жылы Нидерландының сол кездегі патшайымы Вильгельминаның құрметіне өткізілді, осылайша ол Еуропадағы ең көне, әрі әсем гүл шеруіне айналды. Жыл сайын шеру қыркүйек айының бірінші жексенбісінде басталады, ал гүлдік композициялар келесі дүйсенбіге дейін (жергілікті тұрғындар үшін демалыс күні) көрсетіледі. Бұл әлемдегі ең ірі гүл шеруі. Жыл сайын 50 000-ға дейін адам келуі мүмкін. Мыңдаған далия гүлдерімен әшекейленген алып, көбінесе таңғажайып жүк көліктері қала көшелерімен өтеді. Шерудің қауіпсіз өтуін қамтамасыз ету үшін гүлдік композициялардың мөлшері мен максималды өлшемдері 1989 жылы алғаш рет белгіленді. Зундерт халқы үшін үлкен мәртебе саналатын гүлдік композицияларды көбінесе еріктілер итереді. Бломенкорсо Зундертте жиырма шағын елді мекендер бақталастырады, олардың әрқайсысы өз композициясын жасайды. Олардың барлығы – еріктілер. Жиырма жаршының әрқайсысының өзіндік мәдениеті, символы, туы және муниципалитет ішіндегі және айналасындағы далия егістіктері бар, олар шеруге арналған гүлдік композицияларды безендіру үшін пайдаланылады. Барлығы шамамен 33 гектар жерді құрайды, онда 50 түрлі түс пен сорттағы 600 000 далия гүлі өсіріледі. Әр шағын елді мекеннің мүшелері гүл тебіндерін отырғызады, арамшөптерді кесіп, гүлдерді өздері жинап, Зундертте жыл сайын Корсоның барлығына қажетті 8 миллион далияның шамамен 6 миллионын өсіреді. Қажет болған жағдайда, Бломенкорсо Зундерт гүл тапшылығын толықтыру үшін басқа гүл шерулерінен және бірнеше кәсіби гүл өсірушілерден көмек алады. Бұл ратификацияны мемлекеттік хатшы Халбе Зийльстра 2012 жылғы 2 қыркүйекте өткен шеру кезінде ресми түрде жариялады. 2020 жылы Бломенкорсо Зундерт COVID-19 пандемиясының салдарынан тоқтатылды, бұл Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бергі алғашқы жағдай еді. 2022 жылы гүл шеруі 4 және 5 қыркүйекте өтеді.