Қызыл теңіздегі Камаран аралының тарихы

Кіріспе

Йемендегі арал, Қызыл теңіздегі арал.

Камаран аралы (كمران Kamarān) – Қызыл теңіздегі ең үлкен Йемен аралы. Арал Қызыл теңіздің оңтүстік жағында стратегиялық тұрғыда орналасқан, ұзын және ені кең. Бұл Арабия түбегінің құрлық жағалауындағы, үш жағын қарапа рифтері қоршаған "жағалау аралдарының" бірі. Аралда 2200 адам тұрады. Камаран көбінесе жазық, оңтүстігінде бірнеше төбешіктер бар. Оның ең биік нүктесі – Джабал Яман (24 метр биіктікте), аралдың оңтүстік-шығыс мүйісі Ра'с әл-Яманнан үш шақырым қашықтықта орналасқан.

Тарих

1513 жылы Аденді қоршаудан кейін Афонсу де Альбукерке аралда үш ай өткізді. Португалиялықтардың болуы азық-түлік тапшылығымен, тек ешкі мен түйенің сирек кездесуімен, сондай-ақ қызбаға және қанның ұйып қалуына себеп болатын жұмбақ жұқпалы аурудың пайда болуымен ерекшеленді. 1523 жылы Сельман Рейс Қызыл теңізге экспедиция жасады. Экспедиция барысында Сельман Рейс Камаран аралын португалдықтардың жақында басып алғанын білді, олар Арабия жағалауына шабуыл жасау үшін оны база ретінде пайдаланды. Сельман Рейс пен Хусейн әл-Румидің 4000 сарбаздық Осман әскері болды. Йеменге келгеннен кейін османдықтар португалдықтарға шабуыл жасады, нәтижесінде португалдық күштер толығымен талқандалып, қуылды және арал османдықтар тарапынан басылып алынды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында британдықтар арасында Камаранды және Фарасан аралдары сияқты түріктердің бақылауындағы басқа да Қызыл теңіз аралдарын басып алудың мақұлдығы туралы пікірталас болды. Бұл қадамға қарсылар Ұлыбритания соғыс басталғанда бұл аймақта аумақтық талаптары жоқ екенін ресми түрде жариялағанын еске салды; тіпті уақытша оккупацияны арабтар, әсіресе Йемен имамы, осы уәдені бұзу деп қарауы мүмкін. Соңында Камаранды басып алу туралы шешім қабылданды және 1915 жылдың 9 маусымында «Императрица» кемесі түрік гарнизоны бұрын эвакуациялаған аралға қарулы жасақты түсірді. Г.А. Ричардсон, бұрынғы Худайдах және Камарандағы вице-консул, сондай-ақ полиция, қазынашылық және кеден салаларына жауапты саяси офицер ретінде де жұмыс істеді. Британдықтар Камаранды Аденнен басқарғанмен, олар ешқашан ресми түрде иелігін жарияламады. 1923 жылы жеңілген Осман империясын бөлуге арналған Лозанна шарты Арабия түбегі мен оған жақын аралдарға қатысты оның егемендігін тоқтатуды жариялады, олардың болашағы «мүдделі тараптармен» шешілетін болып, бұл тараптар нақты көрсетілмеді. Ұлыбритания аралдың егемендігін талап еткен Йеменнің наразылығына қарамастан, аралды басқаруды жалғастырды. 1949 жылы Ұлыбритания Аден губернаторын Камаран губернаторы деп ресми түрде жариялады, бірақ арал колонияның құрамына кірмеді.

In 1513, Afonso de Albuquerque spent three months on the island after the abortive siege of Aden. The Portuguese stay was marked by a short supply of food, a small smattering of only goats and camels, alongside the outbreak of a mysterious epidemic that caused fever and blood clogging. In 1523 Selman Reis went on an expedition in the Red Sea. During this expedition Selman Reis discovered that the Kamaran Island was occupied recently by the Portuguese, who used their base to raid the coast of Arabia, Salman Reis and Husayn al Rumi had an Ottoman force composed of 4,000 men. After their arrival in Yemen, the Ottomans attacked the Portuguese, leading to the complete destruction and expulsion of Portuguese forces and the occupation of the island by the Ottomans. During the early months of World War I, there was a debate among the British on the suitability of occupying Kamaran and the other Turkish held Red Sea islands such as the Farasan Islands. Those who opposed the move pointed out that when war broke out, Great Britain had solemnly declared that it had no territorial ambitions in the area; even a temporary occupation might be seen by the Arabs, particularly the Imam of Yemen, as a breach of that promise. Finally, the decision was taken to occupy Kamaran and on the 9th of June 1915, the RMS Empress of Russia landed an armed party on the island, previously evacuated by the Turkish garrison. G. A. Richardson, formerly vice consul at Hudaydah and Kamaran, also disembarked to act as Political Officer with additional responsibility for Police, Treasury and Customs. While the British continued to administer Kamaran from Aden, they never declared formal possession. In 1923, the Treaty of Lausanne, which divided up the defeated Ottoman Empire, declared an end to its sovereignty over the Arabian Peninsula and adjacent islands, whose future was to be "settled by the parties concerned" without specifying those parties. Britain continued to administer the island despite the objections of Yemen which claimed sovereignty over the island. In 1949, Britain formally declared the governor of Aden to be the governor of Kamaran but the island did not become a part of the colony.

Карантиндік станция

Түріктердің кетуінен кейін карантиндік станция халықаралық бақылауға алынды, бірақ ол шын мәнінде британдық әкімшілікке берілді. Британдық Үндістан, Голландиялық Шығыс Үндістан және басқа елдерден болатын қажылардың санының күрт өсуін күтіп, лагерь кеңейтілді. Түріктер бұрын тек шатырлар ұсынған жерге, казарма тәрізді ұзын қатарлы жатақханалар салынды. Паломниктер конвейерлік лента сияқты тазалаудан өтетін үлкен дезинфекциялық станциялар орнатылды. Электр станциясы салынды. Жергілікті су көзі жеткіліксіз болғандықтан, теңіз суын ішуге жарамды ету үшін үлкен дистилляциялық қондырғы орнатылды. Ағаш шеберханалары, машина жасау шеберханалары, отын мен жабдықты тасымалдауға арналған шағын теміржол, радиостанция, әдемі қону алаңы, шенеуніктердің үйлері салынды. Бұл арал тұрғындары үшін зор мүмкіндік болды. Олар діндарлар арасындағы ауру қаупіне байланысты саудадан пайда тапты және халық саны өсті. Камаран ауылында, балықшылардың шағын үйлерінен басқа, әдемі үйлер мен сәнді мешіт салынды, және құрлықпен қажылық керек-жарақтарын қарқынды сауда жасалды. Қажылық карантиндік станциясы 1953 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін Сауд Арабиясы Джиддада өз карантиндік станциясын ашты және Камаранның үлкен, табысты паломниктер лагерьлерін жабылды. Норман Льюис Томпсонның басшылығымен, арал тұрғындары негізінен інжу-маржан суаратындары болғанын және қатал еңбек салдарынан 50 жасқа дейін сирек тірі қалатынын айтады. Бірақ бұл өркендеу ұзаққа созылмады. Қажылықтың барлық аспектілерін бақылауға бейімделген Сауд Арабиясы үкіметі өз карантиндік станциясын салуға және Камаранды айналып өтуге шешім қабылдады. Көп ұзамай лагерьдегі ғимараттардың қатары бос және қараусыз қалды; бірнеше адам оны бұзу және тарату мәселелері талқыланғанда, айналып өтілген қаланың қалдықтарын сақтап тұрды.

After the departure of the Turks, an international control was exercised over the quarantine station, but it was in fact placed under British administration. In anticipation of a vast increase in the number of the faithful from British India, the Dutch East Indies, etc. who would make the pilgrimage the camp was greatly extended. Long lines of barrack like sleeping quarters were constructed where the Turks had provided only wattle huts. Big disinfecting plants were installed where the pilgrims went through an ordeal of cleansing on a production line basis. A power station was built. The local water supply being inadequate, a massive distillation plant was introduced to make sea water fit for drinking. There were carpenters’ shops, machine shops, a small railway to transport fuel and stores, a wireless station, a fine landing stage, a cantonment of officials’ bungalows. This proved a bonanza for the islanders. They prospered on this trade in potential disease among the devout, and the population grew. In the village of Kamaran, the only settlement apart from a few isolated groups of fishermen's huts, fine houses and a magnificent mosque went up, and a lively trade in pilgrim requirements was conducted with the mainland. The pilgrimage quarantine station continued to function until 1953, when the Saudis opened their own quarantine station in Jeddah and put the large profitable pilgrim camps of Kamaran out of business. Norman Lewis describes that, during Thompson's commissionership, resident islanders worked primarily as pearl divers and would rarely last past the age of 50 due to the harsh work induced stresses. However, this prosperity was short lived. Determined to control the pilgrimage in all its aspects, the Saudi Arabian Government decided to construct its own quarantine station and to insist that Kamaran be by passed. Soon, the long lines of buildings in the camps lay empty and deserted; a handful of men maintained what had become a ghost town while arrangements were debated for its breaking up and disposal.

Британдықтардың тоқтауы

1967 жылғы 30 қарашада Камаран Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғаннан кейін Йемен Халықтық Демократиялық Республикасының (Оңтүстік Йемен) құрамына кірді, бірақ 1972 жылы іргелес Йемен Араб Республикасы (Солтүстік Йемен) тарапынан басылып алынды және 1990 жылы біртұтас Йеменнің құрамына енді.

Пошта тарихы

Камаран аралында 1915 жылға дейін Османдық пошта бөлімі болды және 1924 жылдан бастап Аденнің қарастырылатын пошта бөлімі болды. 1967 жылдан бастап ол Оңтүстік Йеменнің пошталық аумағына, 1972 жылдан бастап Солтүстік Йеменнің пошталық аумағына, ал 1990 жылдан бастап біріккен Йемен Республикасының пошталық аумағына кірді.