Debrzno

Кіріспе

Дебрзно (тарихи: Frydląd Pomorski; , Fréląd, немесе Frëdląd; Preußisch Friedland) - Польшаның Померания воеводиясындағы қала. 2021 жылдың желтоқсанына қалада 4983 адам тұрады. 1461 жылы қаланы патша Казимир IV Ягеллон қайтадан басып алды, бірақ кейін ол Тевтон рыцарьларына қайтадан түсті. 1464 жылы Тевтон рыцарлары қаладан кетіп, оны тонап, өртеп жіберді. 1466 жылы Торуньде қол қойылған бейбіт келісімде қала Тевтон орденінің Польшаның бөлігі ретінде танылды, ал он екі жылдан кейін Польша королі Казимир IV Дебрзноның муниципалдық құқықтарын бекітті. Әкімшілік жағынан ол Польшаның бөлінісіне дейін Померания воеводлығының бөлігі болды. 1627 жылы қала шведтермен тоналды. 1772 жылы Польшаның бірінші бөлінісі кезінде қала Пруссия Корольдігінің құрамына Preußisch Friedland атауымен енді және Батыс Пруссия провинциясына қосылды. Наполеон дәуірінде Пруссиш Фридланд, әсіресе 1806 және 1807 жылдары, француз сарбаздары үнемі қала арқылы жүріп өтіп, бағаның қысымшылықпен өсуіне себепші болды. Наполеон соғыстарынан кейін өмір біртіндеп қалыпқа келді. 1871 жылы қала жаңадан біріккен Германия империясының құрамына кірді. XIX ғасырдың соңында Рейнландтан көптеген көшіп келушілер қалаға қоныс аударды, бұл оның тұрғындарының санын екі есеге арттырды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін экономикалық жағдай күрт нашарлады, өйткені Батыс Пруссия провинциясының жоғалуы қала Польша шекарасында орналасқандығын білдірді. Ол жаңадан құрылған Пруссияның Батыс Пруссияның Позен провинциясының бөлігі болды. 1925 жылы Пруссиш-Фридландта 3830 тұрғын болды, олардың ішінде 2796 протестант, 893 католик және 118 еврей болды. 1938 жылы Батыс Пруссияның Позен провинциясы таратылды және Пруссиш Фридланд 1938 жылдың 1 қазанында Померания провинциясының құрамына енді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталар алдында Қызыл Армия әскерлері 1945 жылдың 29 қаңтарында Пруссияның Фридланд аймағына кірді, бірақ кері қайтарылды. Алайда олар 1945 жылдың 20 ақпанында қайта оралды. Қаланы 70%-ы соғыста қираған. Қала совет әскерлерімен жаулап алынғалы, бейбіт тұрғындарға қатыгездіктер жасалды. 1945 жылдың жазында қала Потсдам келісіміне сәйкес Польшаның басқаруына берілді және Дебрзно деп аталды. Қалған неміс халқы қуып шығарылды, қалаға поляктар қоныстанды. Бұрынғы әскери Дебрзнов әуеайлағы жақын жерде орналасқан.

Debrzno (historically: Frydląd Pomorski; , Fréląd, or Frëdląd; Preußisch Friedland) is a town in Pomeranian Voivodeship, Poland. As of December 2021, the town has a population of 4,983. In 1461 the town was recaptured by King Casimir IV Jagiellon, but later it fell again to the Teutonic Knights. In 1464 the Teutonic Knights left the city, previously plundering and burning it. In the peace treaty signed in Toruń in 1466, the town was recognized by the Teutonic Order as part of Poland, and after twelve years King Casimir IV of Poland confirmed the municipal rights of Debrzno. Administratively it was part of the Pomeranian Voivodeship until the Partitions of Poland. In 1627 the town was plundered by the Swedes. With the First Partition of Poland in 1772, the town became part of the Kingdom of Prussia under the name Preußisch Friedland and was incorporated into the Province of West Prussia. During the Napoleonic era, Preußisch Friedland suffered a lot, especially in 1806 and 1807, as French soldiers constantly marched through the town and caused an oppressive rise in prices. After the Napoleonic Wars, life gradually returned to normal. In 1871, the town became part of the newly unified German Empire. At the end of the 19th century, many immigrants from the Rhineland moved to the town, which doubled its population. After World War I, the economic situation deteriorated dramatically as the loss of the province of West Prussia meant that the town was now located on the border with Poland. It became part of the newly established Prussian province of Posen West Prussia. In 1925, Preußisch Friedland had 3,830 inhabitants, among whom were 2,796 Protestants, 893 Catholics and 118 Jews. In 1938, the province of Posen West Prussia was dissolved and Preußisch Friedland became part of the Province of Pomerania on October 1, 1938. Towards the end of World War II, Red Army troops entered Preussisch Friedland on January 29, 1945 but were repulsed. However, they returned on February 20, 1945. 70% of the town was destroyed in the fighting. After the town was conquered by the Soviet troops, atrocities were committed against the civilian population. In the summer of 1945, the town was placed under Polish administration in accordance with the Potsdam Agreement and was renamed Debrzno. The remaining German population was expelled and the town was settled by Poles. The former military Debrzno Airfield is located nearby.