Кіріспе

Мифтік шіркеу қорықшысы – ағылшын және скандинавиялық фольклорында белгілі бір христиан шіркеуінің игілігін қорғайтын және оны құрметсіздік пен киелі жерге тиіспеушілік жасаудан сақтайтын рух жануар. Қазіргі заманда, егер шіркеулерде және оларға жақын пасторлық үйлерде қара иттілер үй жануары ретінде ұсталса, олар шіркеудің меншігінде тұрып, күзеткендіктен, оларды шіркеу Гримдері деп атайды.

Ағылшын фольклоры

Ағылшын шіркеуінің қасқыры көбінесе қызыл көзді, ірі қара иттің кейпінде болады және зираттарды ұрылар, вандалдар, әйел-құдалар, ер-құдалар және шайтанның өзі сияқты оларды бүлдіретін жандардан қорғайды. 19-шы ғасырда фольклор зерттеушілері бұрын шіркеудің негізіне итті тірідей көму салты болған деп санайтын. Жаңа зират ашылғанда, онда бірінші болып жерленген адам оны шайтаннан қорғауы керек деп есептелген. Адам жаны мұндай міндеттен босатылу үшін, шіркеу зиратының солтүстік жағына қара ит көмілген. Шотландиядағы ұқсас наным бойынша, зиратта соңғы рет жерленген адамның рухы келесі жерлеуге дейін оны қорғауы тиіс болған, содан кейін жаңа күзетші оның орнын басатын. Бұл зират күзеті "faire chlaidh" немесе "күмбез күзеті" деп белгілі болды, кейіннен Килграм көпірі деп аталды, ол бүгінде Солтүстік Йоркширдегі Уре өзенінен өтеді.

Скандинавия фольклоры

Скандинавиялық шіркеудің қасіреті Киркогрим (швед), Кирконвэки (фин) және Киркегрим (дан) деп те аталады, бұл – шіркеу іргетасына тірі көмілген жануардың қорғаушы рухы ретінде анықталады. Швецияда бұл дәстүр көбінесе оңтүстіктегі бұрынғы Дания аймақтарында (Скания, Халланд және Блекинге) кездеседі. Ол сонымен қатар "natteramm" (скандинавиялық тілдерде) немесе "night raven" (ағылшын тілінде) деп аталатын жаратылыспен байланысты. Ол шіркеу мұнарасында немесе басқа жасырын жерде мекендейді, түнде шіркеу аумағында серуендеп, киелі ғимаратты қорғау міндетін атқарады. Шіркеуде тәртіпті сақтап, тәлкеулеушілік жасағандарды жазалайды. Тоқты – Мәсіхтің (Құдайдың қозысы) киелі негізгі тасы ретінде, шіркеудің қауіпсіздігі мен ұзақ ғұмырын қамтамасыз етеді.

Танымал мәдениетте

1891 жылы жарық көрген "Анақтылар қастандықтарының соңғысы" кітабында Джек – алып өлтіруші, ешкі түріне енген зұлым шіркеу қасқырын жеңген оқиға бар. Осы әңгімеде Джекке шіркеу қасіреті сияқты, негіз құру үшін тірідей жерленген жас әйелдің рухы көмектеседі. Эден Филлпотстың "The Church grim" атты әңгімесі 1914 жылдың қыркүйек айында Нью-Йоркте жарық көрген "The Century Magazine" журналында жарияланған. Дж. К. Роулингтің "Гарри Поттер және Азкабан тұтқыны" романында болашақты болжайтын мұғалім Сибилл Трелоуни Гарридің шай құймасын Гриммен байланыстырады, оны "шіркеулердегі зираттарды кезіп жүретін алып спектрлі ит" деп сипаттайды. "Ежелгі сиқыршының жар-жолдасы" манга және аниме сериясындағы "Рут" кейіпкері – шіркеу қасқыры. "Year Walk" мобильдік ойынында ойыншының міндеті – шіркеуге жетіп, болашақты білу үшін шіркеу қасқырымен кеңесу. Ал "Year Walk: Ұйықтар алдындағы қорқынышты балаларға арналған әңгімелер" кітабының бесінші тарауы Чирк Гриммге толық арналған.