Кіріспе

Француз әдеби сыншысы және теоретигі Мишель Риффатерре (miʃɛl ʁifatɛʁ; 20 қараша 1924 жылы Бурганеф, Крёз – 27 мамыр 2006 жылы Нью-Йорк қаласында), Майкл Риффатерре деп танылған, ықпалды француз әдеби сыншысы және теоретигі болды. Ол негізінен құрылымдық тәсілді ұстанды. Ол ең әйгілісі «Поэзия семиотикасы» кітабымен және гипограмма және силлепсис тұжырымдарымен танымал. Корнелие Квас Риффатерренің шығармашылығында үш кезеңді бөліп қарастырады: стильдік, семиотикалық және мәтінаралық кезең. Ең маңыздысы – мәтінаралық кезеңі, онда ол мәтінаралық түсінікті дамытады. Риффатерре үшін «мәтінаралық қарым-қатынас – сәттілік немесе жақсы жадтың, классикалық білімнің артықшылығы емес. Бұл термин оқырманның ой-қиялының бір әрекетін білдіреді, бірақ ол кез келген мәтінді түсіну үшін міндетті. Мәтінаралық біздің мәтіндік тәжірибемізді толықтырады. Мәтінді оқығанда мәтінаралық байланыстарды қарастырмасақ, оқылым толық немесе қанағаттанарлық болмайды, мәтіннің өзі жеткіліксіз болып көрінеді». Әдебиет теоретигі Корнелие Квас айтуынша, «Риффатерре теориясының кілттік ұғымы – мәтінаралық қарым-қатынас – мәтінді интерпретациялаудың әдісі, арқылы мәтіндегі құрылымдар немесе поэтикалық белгілер танылады, осылар мәтінді әдеби етеді. Мәтінаралық – өлеңнің мағынасын ашудың герменевтикалық құралы, ол оқырманның поэтикалық белгілерді қабылдау жолдарын қатаң реттейді. Поэзияны түсінудің семиотикалық кезеңіндей, Риффатерренің мәтінаралық кезеңі поэзияның теориясынан гөрі поэзияны түсіндіру теориясына көбірек ұқсайды».

Өмірбаян

Ол Францияның Лимузин аймағындағы Бурганёф қаласында дүниеге келген. Француз әдебиеті бойынша "concours général" сыйлығын алғаннан кейін Лион университетінде оқыды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол француз қарсыласының қатарында күресті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Сорбоннаға түсіп, 1947 жылы классика ғылымдары бойынша магистр дәрежесін алды, содан кейін Колумбия университетінде докторантураға қабылданды және 1955 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Ол өмірінің соңына дейін осы университете жұмыс істеді. 1974 жылдан 1983 жылға дейін француз тілі кафедрасын басқарды. 1982 жылы Колумбия университетінің жоғары профессорлық атағына ие болды. 2004 жылы зейнетке шығып, 2006 жылы Нью-Йорктегі үйінде дүние салды.

Ғылыми мансап

Риффатер екі рет Гуггенхайм стипендиаты, Оксфордтағы стипендиат, Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі, пальма академиялық орденінің офицері болды және Блез Паскаль университеті мен Сорбоннадан құрметті дәреже алды. Колумбияда оқытумен қатар, Джонс Хопкинс, Франция колледжі, Йель, Гарвард, Нью-Йорк қалалық университеті және Пенсильвания университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді, сондай-ақ Сын және теория мектебінде семинарлар өткізді. Ол Америка семиотика қоғамының бұрынғы президенті (1986).

Ықпал

Риффетерренің теориялық еңбегі әдебиет теориясынан өзге де зерттеу салаларында қабылданып, қолданысқа енгізілді. Мысалы, Кристенсен (2016) Риффетерренің кейбір түсініктерін ауруханадағы еңбек процесін талдауға пайдаланады.