Кіріспе

Неміс туылған американдық суретші (1927–2020)

Вольф Кан (4 қазан 1927 – 15 наурыз 2020) – неміс туылған американдық суретші. Кан реализм мен түс өрісін үйлестіруімен танымал, ол пастель, майлы бояу және гравюра техникаларында жұмыс істеді. Ханс Хофманның шәкірті болған Кан Нью-Йорк қаласында және жаз және күз айларында Вермонт штатының Батыс Браттлборо қаласында тұрды.

Өмір және мансап

Вольф Кан 1927 жылы Германияның Штутгарт қаласында Эмиль мен Нелли Бадж Канның төртінші баласы ретінде дүниеге келді. Канның әкесі музыка әлеміндегі көрнекті тұлға болатын. Ол музыкант, композитор, дирижер және ұстаз қызметтерін атқарды. Канның отбасы еврейлер еді. 1933 жылы Адольф Гитлер билікке келген кезде Канның әкесі Штутгарт филармониялық оркестріндегі қызметін жоғалтты. Германиядағы антисемитизмнің күшеюімен ол екінші әйелімен бірге Канның үш бауырымен АҚШ-қа көшті. Вольф үш жасында әжесі Анна Канмен бірге Франкфуртта қалды. Ол төрт жасынан бастап сурет салуды бастағанын айтты. 1937 жылы, 11 жасқа толған күні, әжесі оны Мисс фон Йоденнің жеке сурет сабағына жаздырды. Ол күнделікті сурет салып, әскери салтанаттар, Наполеон соғыстары және Адольф Менцель мен Ұлы Фридрих сияқты танымал тарихи тұлғалардан шабыт алды. 1939 жылы, Кан 12 жасқа толғанда, әжесі оны Германиядан Англияға, алдымен Джон Уэйд отбасына, содан кейін Пурвис отбасына жіберді. АҚШ-тағы иммигранттарға арналған квоталар өзгерген соң, Кан 1940 жылы 13 жасында Нью-Йоркте отбасымен қайта қосыла алды. 1942 жылы Кан Нью-Йорктегі Музыка және өнер орта мектебінің екінші курсына қабылданды. Оның суреттері карикатураларға айналды. Кан Дэвид Лоу мен Томас Настты өзінің сүйікті карикатуристері ретінде атады. Оның алғашқы жұмысы мектеп газеті «The Overtone»-ның графикалық редакторы болды. Ол 1945 жылы бітірді. Орта мектептен кейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінде бір жыл қызмет еткеннен кейін, Кан алғаш рет Нью-Скулда Стюарт Дэвистен сурет салуды оқыды. GI Bill бағдарламасының арқасында ол Ханс Хофман мектебінде абстрактілі экспрессионист Ханс Хофманмен оқуын жалғастыра алды. 1956 жылы ол суретші әріптесі Эмили Мейсонмен танысты, кейін Италияның Венеция қаласына онымен бірге кетті. Олар 1957 жылдың наурыз айында Риальто көпіріне жақын муниципалитет ғимаратында, бейтаныс адамдар мен достарының, соның ішінде кинорежиссер Тинто Брасстың куәлігімен үйленді. 1958 жылы жұбайлар Нью-Йоркке оралды, онда Мейсон 1959 жылы алғашқы қызы Сесилияны дүниеге әкелді. 1963 жылы отбасы Италияға қайта оралды. Олардың қызы Мелани 1964 жылы Римде дүниеге келді. 1968 жылы жұбайлар Вермонт штатының Браттлборо қаласында ферма сатып алды, онда олар жазда демалыс жасауды жалғастырды. Кан 2020 жылдың 15 наурызында 92 жасында қайтыс болды.

Әсерлер

Ханс Тома, Карл Шпиццвег, Вильгельм Трубнер, Франц Винтерхальтер сияқты суретшілердің туғаннан бері жасаған туындыларымен, Шиллер мен Гётеге арналған Эдвард дәуірінің жиһаздары, кітаптары және қола бұйымдарымен оралып өскен Канның өте ерте жасында сурет салуды бастағаны таңғаларлық емес. Чикаго университетінде оқып жүргенде ол философияға, әсіресе Иммануил Канттың еңбектеріне қызығушылық танытты, сонымен қатар Мичиган көліндегі зәкірде тұрған желкенді қайықтардың эскиздерін салды. Кан Мэн штатының жағалау сызығының көрнекті әсерлерін ұнатты. 1960 жылдардың соңында Мэн штатының Дир аралында бірнеше демалыс өткізгеннен кейін, тұманды ауа райы Канның сурет өнерінде маңызды өзгеріске алып келді. Түстің әртүрлі градацияларына көп жыл бойы назар аударған монохромды жұмыстар, ақырында жарқын түстерге жол берді. Кейін Кан еске алды: "Мен өз туындыларымда түстердің көріне бастағанын байқадым, менің пастельдерім әрқашан жарқын болды, ал соңында менің суреттерім де оларға жете алды".

Көрмелер

Канның алғашқы көрмесі Нью-Йорктегі 57-ші көшедегі Селигман галереясында Клемент Гринберг ұйымдастырған "New Provincetown '47" атты топтық көрме болды. Ал келесі көрме 1951 жылы Канның өзі ұйымдастырған "813 Broadway" көрмесі болды. Одан кейін 1952 жылдың күзінде Ханза галереясы кооперативінде топтық көрме өтті, ол Хофманның бірнеше шәкірттерінің бастамасы болған. Оның алғашқы жеке көрмесі 1953 жылы, сондай-ақ Ханза галереясында, Луизианаға жасаған жазғы сапарынан кейін, онда ол өнер профессоры әкесі Питерді көріп келді. Нағыз табысқа жетуі Мексиканың Тепостлан қаласында, миссис Норманның берген студиясында тұрып, сурет салғаннан кейін болды. Кан 1955 жылы Нью-Йоркке Грейс Боргенихт галереясына қосылу туралы ұсыныспен оралды. Оның галереясы 1951 жылдың мамыр айынан бері 57-ші көшеде жұмыс істеп келді. 1960 жылы Кан Берклидегі Калифорния университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеуге қабылданды. Осы кезеңде оның туындылары Уитни американдық өнер мұражайында өткен "Жас Америка 1960: 36 жасқа дейінгі 30 суретші" атты маңызды көрмеге қосылды. Өмірінің соңына дейін Кан өте белсенді болды, жаңа туындылар жасап, жыл сайын бірнеше рет көрмелер ұйымдастырды. 2017 жылдың қысында Кан Майлз МакЭнерри галереясында (бұрынғы Амерингер | МакЭнерри | Йохе) өзінің 90 жылдық мерейтойын елуден астам жаңа суретінен тұратын көрмемен атап өтті.

Сыйлықтар мен мүшелік

Кан 1962 жылы Фулбрайт стипендиясын, 1966 жылы Джон Саймон Гуггенхайм стипендиясын және 1979 жылы Америка өнер және әдебиет академиясының өнер саласындағы сыйлығын алды. Кан 1998 жылы Вермонт штатының өнер жөніндегі кеңесінен және 2006 жылы Ұлттық академиядан өмір бойына жеткені үшін сыйлық алды. 2012 жылы Чикаго университетінің үздік түлектерінің кәсіби жетістіктері үшін сыйлық алды, ал 2017 жылы АҚШ Мемлекеттік департаменті оған Халықаралық өнер медалін табыс етті. Ол 2000 жылы Уитон колледжінен және Юнион колледжінен құрметті доктор дәрежесін алды. 1980 жылы Кан Ұлттық дизайн академиясының, ал 1984 жылы Америка өнер және әдебиет академиясының мүшесі болды. Ол Марлборо колледжінің (Марлборо, Вермонт) қамқорлар кеңесінде жұмыс істеді және Вермонт штатының Браттлборо қаласындағы Браттлборо мұражайының құрметті қамқоршысы болды. 2005 жылы Смитсоний өнер коллекционерлері бағдарламасы Канға Смитсоний серіктестерінің мәдени және білім беру бағдарламаларына көмектесетін баспа туындысын жасауға тапсырыс берді. "Аура" атты скринингтік баспа Ұлттық алқаптағы С. Диллон Рипли орталығындағы "Графикалық шешендік" көрмесінде ілінген.