Мозамбик би музыкасы: Маррабента тарихы мен эволюциясы

Кіріспе

Маррабента – мозамбик би музыкасының жанры, дәстүрлі мозамбик би ырғақтарын португал халық музыкасымен үйлестіретін танымал стиль. Ол 1930 және 1940 жылдары Мозамбиктің астанасы Мапуто қаласында пайда болған.

Этимология

Атауы португал тіліндегі rebentar (жергілікті тілінде arrabentar) сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол "үзілу" дегенді білдіреді. Бұл музыкада қолданылатын арзан музыкалық аспаптарға қатысты болуы мүмкін, олар көбінесе қарқынды ойналып, тозып, бұзылып кетеді. Әнші Дилон Джинджи бұл атаудың Мозамбик бойынша гастрольдік сапарларындағы оның күшті өнерлеріне сілтеме екенін айтады, себебі оның концерттерінің қарқындылығы мен жандылығы көрермендерді оның қатысушылардың эмоционалдық шектерін "бұзып" жатқанына сендірді. Маррабента музыкасын ойнаған музыканттар arrabenta деп аталды. Уақыт өте келе, Маррабента атауы танымалдылығын арттырып, қазірге дейін қолданылып келеді.

Тарих

Маррабента 1930-1940 жылдары Мозамбик Португалияның отаршылдық үкіметінің билігінде болған кезде ұлттық деңгейде танымал болды. Маррабента танымалдыққа ие болғанға дейін Мозамбиктегі португал музыканттары фадоны орындаған, ол дәстүрлі португал халық музыкасының бір түрі. Осы музыканттар фадоның дәстүрлі оркестрлеуін және басқа да ықпалдарын Мозамбикке әкелді, мысалы, гитара, мандолина, барабан жиынтығы және басқа да дәстүрлі батыс аспаптарын пайдалану. Католик шіркеуі, мәдени алмасу ортасы ретінде, жаңа жанрдың дамуында да маңызды рөл атқарды, тональдық гармонияның ықпалын және I IV V сияқты прогрессиялардың негізгі қолданылуын ұсынды. Мозамбик музыканттары шіркеу музыкасының, діни емес батыс музыкасының және африкалық ырғақтардың ықпалын біріктіріп, толығымен жаңа жанр жасады. Би ырғақтары – дәстүрлі африкалық музыканың маңызды ерекшелігі. Осы дәстүрлі дыбыстарды жаңа батыс аспаптарында қайта жасай алмақ болған Мозамбик музыканттары 1940 жылдары жастар арасында жылдам танымал болған би музыкасының жаңа стилін құрды. 1977 жылы Мозамбикте азаматтық соғыс басталды. Үкімет маррабентаны адамдардың наразылықтарын білдіру құралы деп қарастырып, сол кезде көптеген музыкалық орындарды жапты. Мозамбиктегі азаматтық соғыс кезінде маррабентанының танымалдығы төмендесе де, ол жоғалып кеткен жоқ. Соғыстан қашып, жақсы өмір мен экономикалық мүмкіндіктер іздеген көптеген мозамбиктер, соның ішінде бірнеше маррабента музыканттары Оңтүстік Африкаға көшті. Бұл Квела және Ксангана сияқты Оңтүстік Африка музыкалық стильдерін маррабента стиліне енгізіп, жанрға ырғақтық әртүрлілік қосты. Португалдық отаршылдықтан тәуелсіздік алғаннан кейін Мозамбик социалистік үкіметтің бақылауына көшті, нәтижесінде коммунистік Кубадан жаңа музыкалық ықпалдар келді. 1980 жылдары Мозамбик социалистік ел болудан бас тартқанда, батыс музыкасы елге көптеп келді. Оның ішінде АҚШ-тан келген рок және поп музыка басым болды. Осы кезеңде маррабента музыканттар дисторсия мен электрондық аспаптарды қолдана бастағандықтан маңызды өзгерістерге ұшырады, бірақ музыканың негізгі сипаты сақталды.

Marrabenta gained national popularity in Mozambique during the 1930s and 1940s while the nation was still under Portuguese colonial rule. Before the popularity of Marrabenta, Portuguese musicians in Mozambique played fado, a type of traditional Portuguese folk music. These musicians introduced the traditional orchestration and other influences of fado, such as the use of guitars, mandolins, drum sets, and other conventional Western instruments, to Mozambique. The Catholic Church, as a site for cultural interaction, also played a role in the development of the new genre, contributing influences of tonal harmony and the basic use of progressions like I IV V. Mozambican musicians combined the influences of church music, secular Western music, and African rhythms to create an entirely new genre. Dance rhythms are a primary feature of traditional African music. In trying to duplicate these traditional sounds on new western instruments, Mozambican musicians created a new style of dance music, which quickly gained popularity among the youth in the 1940s. In 1977, Mozambique experienced a civil war. The government, viewing marrabenta as a way for people to express their dissent, shut down many music venues at the time. While Marrabenta's popularity began to decline during the Mozambican Civil War, it never disappeared. Fleeing the war to seek a better life and economic opportunities, many Mozambicans, including several Marrabenta musicians, migrated to South Africa. This introduced South African musical styles such as Kwela and Xangana to the Marrabenta style, adding rhythmic variety to the genre. Upon gaining independence from Portuguese colonial rule, Mozambique came under the control of a socialist regime, resulting in new musical influences from communist Cuba. When Mozambique ceased to be a socialist country in the 1980s, Western musical influences flooded the country. These included rock and pop mainly from the United States. During this time, Marrabenta underwent significant transformation as musicians started using distortion and electronic instruments, while retaining the fundamental character of the music.

Стиль

Маррабента стилі – бұл Мозамбиктің дәстүрлі ырғақтары мен португал халық музыкасының, радио арқылы жеткен батыс эстрадалық музыкасының ықпалымен араласуы. Фанни Пфумо, Дилон Джинджи және Вазимбо сияқты алғашқы маррабента орындаушылары жанрдың қалыптасуында шешуші рөл атқарды, ол уақыт өте келе қазіргі түріне жетті. Бұл эволюцияны, мысалы, Eyuphuro және Orchestra Marrabenta Star de Moçambique сияқты маррабента топтарында көруге болады. Қазіргі заманда ол басқа эстрадалық жанрлармен үйлесім табады. Мозамбик тобы Мабулу маррабента мен хип-хоп музыкасын біріктіреді. Бұл жанр жыл сайын Мапутодағы Маррабента фестивалінде тойланады.

Қазіргі заманғы түрі

Бүгінде Маррабента әлемдік әсерлерді көрсетеді, оның ішінде ритм-н-блюз, регги және блюз де бар. Бұл Маррабента ішінде бірнеше қосалқы жанрлардың пайда болуына алып келді, соның ішінде пандза – ол регги мен Маррабентаның қоспасы және қазіргі уақытта Мозамбик жастары арасында кең таралған. Маррабента Африканың басқа аймақтарына және әлемге де тарады.