Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Қара аяқлы шағала (Himantopus novaezelandiae) немесе kakī (маори тілінде) – Жаңа Зеландияда кездесетін су құсы. Бұл әлемдегі ең сирек құстардың бірі, 2020 жылдың мамыр айына қарай табиғатта 169 ересек құс тірі қалған. Ересек kakī-лер ерекше қара қауырсындарымен, ұзын қызғылт аяқтарымен және ұзын, жіңішке қара мүсікшесімен ерекшеленеді. Қара аяқлы шағалалар негізінен Оңтүстік аралдағы Маккензи алқабында көбейеді және оларды әкелінген жабайы мысықтар, күзендер мен кірпілер, сондай-ақ гидроэлектр станцияларынан, егіншіліктен және шабуылдайтын арамшөптерден туындаған ортаның нашарлауы қауіпке тілейді.
The black stilt (Himantopus novaezelandiae) or kakī (Māori) is a wading bird found in New Zealand. It is one of the world's rarest birds, with 169 adults surviving in the wild as of May 2020. Adult kakī have distinctive black plumage, long pink legs, and a long thin black bill. Black stilts largely breed in the Mackenzie Basin in the South Island, and are threatened by introduced feral cats, ferrets, and hedgehogs as well as habitat degradation from hydroelectric dams, agriculture, and invasive weeds.
Таксономия және жүйелеу
Қара шұңқырлар – Recurvirostridae тұқымдасына жататын авоцеттермен бірге жіктелетін Himantopus тұқымдасының бірнеше түрінің бірі. Олар генетикалық және мінез-құлқы жағынан аяқ табан шұңқырлардан (Himantopus himantopus) ерекшеленсе де, олармен сәтті будандасады. Будандасу және ген қорының араласуы – қара шұңқырлардың құрып кету қаупі төнген себептерінің бірі. Ересек құстардың қара реңді қауырсыны бірінші немесе екінші жылы пайда болады. Қара қауырсынның мұздық өзендер мен көл жағаларының суық, желді мекенінде жылуды жақсы сіңіруге бейімделуі мүмкін. XIX ғасырда олар өзендерде және Солтүстік аралдың орталық және шығыс бөлігіндегі батпақты жерлерде, сондай-ақ Фиордлендтен басқа Оңтүстік аралдың көп бөлігінде көбейді. 1940 жылдарға дейін Оңтүстік Кентербери мен Орталық Отагода кең таралған, бірақ 1950 жылдары қарқынды түрде азая бастады, ал 1962 жылы бар болғаны 68 ересек құс саналып тіркелді. Жыл сайын жабайы және шаруашылықта өсірілген құстардан жұмыртқалар жиналып, жас құстарды өсіруге жіберіледі. 2021 жыл – 39 көбейетін жұп тіркелген, көбейту бойынша екінші ең табысты жыл болды; 175 жұмыртқа жиналды, ал 66-сы ұяда шабақтап өсуіне қалдырылды. 2021 жылы 150-ден астам, ал 2023 жылы 143-тен астам жас құс өсірілді. Шаруашылықта өсірілген құстарды жыл сайын жабайы табиғатқа жіберу және жыртқыштарды бақылау қара шұңқырлардың жойылып кетуіне қарсы тұруға мүмкіндік берді. Расселл люпині және крек ива сияқты инвазивті арамшөптер тоқыма өзендерге таралып, ұялау ортасын азайтады және жыртқыштарға жасыруға мүмкіндік береді. Үстіңгі Уаитаки электр станциясын дамыту аясында Үстіңгі Уаитакидегі тоқыма өзендерге су ағыны азайды, бұл арамшөптердің қара шұңқырлар көбейетін аймақтарға енуіне жағдай жасады. Бұл арамшөптер жыртқыштарға жасыру ортасын ұсынып, 1991 жылдан бастап өсімдіктердің таралуын азайту үшін жаңа су ағыны режимі енгізілді. Бенмор көлінің деңгейін жасанды түрде төмендету нәтижесінде онымен қоректенетін өзендердің дельтасындағы жағалаудағы өзендердің ашық бөліктері пайда болды, бұл қара шұңқырлар үшін уақытша азық іздеу аймақтарын құрды.
Black stilts are one of several species in the genus Himantopus, classified along with avocets in the family Recurvirostridae. Although genetically and behaviourally distinct from pied stilts (Himantopus himantopus), they are able to successfully hybridise with them. Hybridisation and dilution of the gene pool is one reason black stilts are threatened with extinction. Black adult plumage appears in their first or second year. Black plumage may be an adaptation to "absorb heat better in the cold, windswept habitat of glacial riverbeds and lakeshores". In the nineteenth century they bred on riverbeds and in wetlands of the central and eastern North Island and most of the South Island except Fiordland. As late as the 1940s they were still common in South Canterbury and Central Otago, but began to rapidly decline in the 1950s, and just 68 adults were counted in 1962. Eggs are collected every year for rearing, from both wild and captive birds. 2021 was the second best year on record for breeding, with 39 breeding pairs; 175 eggs were collected and 66 left to hatch on nests. over 150 in 2021 and 143 in 2023. The annual release in the wild of captive bred birds, combined with predator control, have probably prevented black stilt from becoming extinct. Invasive weeds such as Russell lupin and crack willow are able to colonise braided riverbeds, reducing nesting habitat and providing cover for predators. As part of the Upper Waitaki Power Development, braided riverbeds in the Upper Waitaki were receiving less water, which allowed weeds to encroach into black stilt breeding areas. These provided cover for predators, and from 1991 a new flow regime was introduced to reduce encroaching vegetation. Artificial lowering of the level of Lake Benmore, which caused exposure of shallow riverbed in the deltas of the rivers that feed it, created temporary foraging areas for black stilts.